Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustanowił na rzecz K. U. radcę prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 2014 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżąca umotywowała zaistniałym na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego przymusem adwokacko-radcowskim. Podała, że jest emerytką i uzyskuje miesięczny przychód z tytułu emerytury w wysokości 3.250,91 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu będącym przedmiotem współwłasności z jej siostrą. Posiada nieruchomość w budowie, będącą przedmiotem egzekucji komorniczej, nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Na rachunku bankowym zgromadziła środki w wysokości 1.936,92 zł. Skarżąca samodzielnie ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego, w tym koszty eksploatacji mieszkania i funduszu remontowego w średnich miesięcznych wysokościach odpowiednio ok. 400 zł i około 150 zł. Nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z mężem – z którym pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Przedstawiła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 za 2014 r., z którego wynika, że w roku tym uzyskała dochód w wysokości 38.477,66 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając wniosek skarżącej w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego na podstawie art. 243, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wskazał, że z przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności nie wynika, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Argumentował, że zestawienie dochodów oraz wydatków skarżącej w porównaniu do przeciętnych stawek wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika wskazuje, że skarżącej istotnie nie stać na jego zatrudnienie. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd pierwszej instancji podkreślił, że jedynym wymaganym kosztem postępowania na tym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, tymczasem skarżąca - jak wynika z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego - na dzień 15 lipca 2015 r. posiadała środki w wysokości 1.936,92 zł.
Wskazane postanowienie skarżąca zaskarżyła w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i wniosła o jego zmianę w tej części. Wskazała, że stanowisko wyrażone przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu narusza jej interes prawny, finansowy, a także względy słuszności, logiki, doświadczenia życiowego i zasady współżycia społecznego oraz jej prawa konstytucyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 r., II FZ 681/10) z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób niebudzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy.
Mając na względzie powyższe okoliczności oraz stan faktyczny niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem przedstawione przez nią dokumenty i oświadczenia nie pozwalają przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonana przez WSA w Warszawie analiza sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawczyni wykazała w sposób jednoznaczny, że opłacenie przez nią kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie spowoduje negatywnych skutków w odniesieniu do sytuacji bytowej strony. Skarżąca, co wynika z przedłożonych przez nią dokumentów, uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 1858,61 zł netto, a ponadto na dzień 15 lipca 2015 r. posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości 1.936,92 zł, co – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – wielokrotnie przekracza wysokość wymaganego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
Należy przy tym podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a sąd administracyjny jest uprawniony do oceny wniosku z uwagi na treść art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i dlatego powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone.
Wobec powyższego stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym – mając na uwagi przesłanki przyznania prawa pomocy - żądanie skarżącej zasługiwało na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym, gdyż dysponuje ona stałym miesięcznym dochodem, a także pozostającą na rachunku bankowym nadwyżką finansową, zasługuje na aprobatę. Porównując bowiem sytuację majątkową i rodzinną skarżącej z wysokością wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do słusznego wniosku, że w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.