Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. 2012 r., poz. 270– zwanej dalej:,,p.p.s.a.") oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.– zwanego dalej:,,rozporządzeniem’’) przyznał L. A. kwotę 516,60 zł, w tym podatek od towarów i usług obliczony według stawki 23% tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi A. D., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., z dnia 30 maja 2011 r. nr [...].
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż w związku z kontrolą sądowoadministracyjną decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn A.D., przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w osobie L.A., który sporządził i wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 05 września 2011 r., dot. odrzucenia skargi oraz reprezentował A. D., w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, pod sygn. akt I SA/Wr 340/12. Przed wydaniem wyroku pełnomocnik A. D., złożył do protokołu wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w kwocie 2. 100 zł plus 23% VAT oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części.
Rozstrzygając o kosztach nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu, Sąd uznał, iż nie ma podstaw prawnych do powiększenia wynagrodzenia dla pełnomocnika działającego z urzędu z uwagi na fakt, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie w której skarżący świadczył pomoc prawną z urzędu była decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn, a nie należność pieniężna ani decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, przez co stawka minimalna wynagrodzenia adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji winna być wyliczona w oparciu o § 18 ust. 1 pkt. 1 lit c Rozporządzenia MS.
Natomiast do wynagrodzenia skarżącego w związku ze sporządzeniem skargi kasacyjnej znajduje zastosowanie § 18 ust. 1 pkt. 2 lit b Rozporządzenia MS. Ponadto Sąd wskazał, że zastosowanie w sprawie stawki wynagrodzenia, niezależnej od wartości przedmiotu zaskarżenia, znajduje uzasadnienie również w fakcie określania w sprawie kwoty wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł na podstawie przepisu rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym wysokości tej opłaty sądowej prawodawca nie powiązał z kwotą zobowiązania podatkowego. Zadaniem Sądu przyjęty sposób obliczenia wynagrodzenia pełnomocnika procesowego z urzędu winien odpowiadać zasadom określania wysokości innych niż to wynagrodzenie kosztów postępowania sądowego- w tym wpisu sądowego od skargi.
W zażaleniu na ww. postanowienie w przedmiocie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu skarżący L. A., wniósł o jego zmianę w tym zakresie i orzeczenie zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MS, a nie- jak uczynił to Sąd pierwszej instancji- na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia. Zdaniem autora zażalenia, spór w rozpatrywanej sprawie dotyczył w istocie wysokości podatku od nabycia spadku, ponieważ jest to należność pieniężna ustalana przez władze skarbowe o której zwolnienie ubiegał się A. D.. Dlatego stawka powinna zostać ustalona na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia MS, gdyż sprawa dotyczyła należności pieniężnej jaką jest danina której domaga się strona przeciwna odmawiając zwolnienia podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 250 p.p.s.a., reguluje kwestie związane z wynagradzaniem zawodowych pełnomocników ustanowionych w ramach przyznanego prawa pomocy (art. 244 p.p.s.a.) poprzez wprowadzenie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów. Przepisy, o których mowa w tym artykule, znajdują się w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, z dnia 28 września 2002 r.: w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) Ze wskazanego wyżej rozporządzenia wynika, że przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy następuje na jego wniosek, a koszty należnego wynagrodzenia adwokata, reprezentującego stronę w tym postępowaniu, są nie wyższe, niż stawki opłat określone w nadmienionym rozporządzeniu MS.
Stosownie do § 18 ust. 1 tego rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji:
- a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna- stawkę obliczoną na podstawie § 6;
- b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego- 600 zł;
- c) w innej sprawie- 240 zł.
Wysokość opłat za czynności adwokackie zależy zatem od przedmiotu zaskarżenia w danej sprawie. Stawki wskazane w § 6 rozporządzenia MS mają zastosowanie w sprawach, których przedmiotem jest należność pieniężna. W orzecznictwie sądów administracyjnych (na tle art. 231 p.p.s.a.) zwrócono uwagę, że przedmiotem zaskarżenia w sprawach sądowoadministracyjnych nie są nigdy należności pieniężne, ale akty i czynności albo bezczynność organów wymienionych w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem. Używane przez ustawodawcę określenie przedmiotu zaskarżenia jako należności pieniężnej należy zatem traktować jako pewien skrót myślowy odnoszący się do sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie (por. przykładowo postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2009 r., II OZ 38/09, opubl. w Lex pod nr 551902).
Między aktem będącym przedmiotem zaskarżenia a należnością pieniężną musi przy tym istnieć bezpośredni związek, polegający na tym, że obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej wynika wprost z tego aktu (tak w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., II FPS 2/09, opubl. w ONSA i WSA z 2010 r., nr 1, poz.3).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn. Związek między treścią tego aktu, a należnością pieniężną był zatem tylko związkiem pośrednim, bowiem przedmiotem sporu oraz zaskarżenia w sprawie nie jest ani należność pieniężna a stricto decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn.
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż przedmiotem zaskarżenia w ramach postępowania objętego przedmiotową pomocą prawną nie była należność pieniężna w rozumieniu powołanego przez skarżącego § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MS, a tym samym wskazany artykuł nie może mieć zastosowania do określenia wysokości opłaty za czynności adwokackie w niniejszej sprawie. Wysokość tych opłat należało określić na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia (tj. w wysokości 240 zł).
Takie też wynagrodzenie (wynikające z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MS) uwzględnił Sąd pierwszej instancji, rozstrzygając o kosztach postępowania.
Uwzględnił w nich łączne wynagrodzenie adwokata w kwocie 516, 60 zł i wpis sądowy ustalony na kwotę 500 zł od którego strona skarżąca została zwolniona, a który to został ustalony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12) rozporządzenia Rady Ministrów.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
- - ---------------------- 4