Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1581/14, mocą którego oddalono wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci, jego majątek to: dom o powierzchni 74 m2, dwa lokale użytkowe o powierzchni 61 m2 oraz 248 m2, nieruchomość rolna, na której usytuowany jest warsztat usługowy oraz sprzęt, maszyny i środki transportu wykorzystywane w prowadzonym zakładzie usługowym, osiągany przez niego dochód z działalności gospodarczej nie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny.
Działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2015 r., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni szczegółowo opisanych w zarządzeniu dokumentów.
Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w przedmiocie prawa pomocy, jest sytuacja finansowa strony, wynikająca z zestawienia jej dochodów i majątku z kosztami utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Artykuł 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę.
Z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że rodzina skarżącego to troje dzieci i osoba, która je wychowuje. Skarżący zadeklarował dom o powierzchni 74m2, dwa lokale o powierzchni 61 i 248 m2. Uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość uzyskiwanych dochodów, której nie wskazał, nie pozwala jednakże na uiszczenie obciążających skarżącego kosztów sądowych. Wśród przedmiotów wartościowych stanowiących jego majątek wnioskodawca wymienił niezbędny sprzęt i narzędzia ślusarskie oraz środki transportu.
Sąd uznał, że szczątkowe informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalają na dokonanie oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Skarżący od 1 sierpnia 1998 r. prowadzi działalność gospodarczą i jest aktywnym przedsiębiorcą, a mimo to nie zadeklarował kwoty uzyskiwanych z tego tytułu dochodów; nie podał też wysokości ponoszonych wydatków. Ponadto podane w oświadczeniu informacje budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Skarżący nie podał, że posiada samochód osobowy i dostawczy, które to składniki majątku zadeklarował na urzędowym druku PPF złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1284/13.
Co więcej z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącego oraz jego rodziców w sprawach toczących się przed Sądem wynika, iż zamieszkuje z rodzicami pod jednym adresem. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna wymaga przyznania mu prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdził, że przedstawił swoja sytuację we wniosku, natomiast dokumenty, których oczekuje Sąd, nic nie wnoszą do sprawy, a ich uzyskanie wymaga poniesienia opłat niewspółmiernych do prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Jak prawidłowo wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, to na wnioskodawcy ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek rzetelnego i pełnego przedstawienia oraz udokumentowania jego sytuacji materialnej. Wskazuje na to jednoznaczna treść art. 246 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie jest jednym z wielu, jakie zainicjował skarżący w różnych postępowaniach sądowoadministracyjnych toczących się z jego udziałem. Nie tylko w postępowaniu niniejszym, ale także w innych (np. w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 331/15 czy I SA/Gd 372/15) skarżący przyjął taktykę procesową polegającą na uchylaniu się od przedłożenia dokumentów i podania informacji, o które został wezwany, twierdząc, że wystarczająco przedstawił Sądowi dane o swojej sytuacji materialnej. Po raz kolejny więc Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia skarżącemu, że jego stanowisko jest w tym zakresie błędne. Oświadczenie zawarte w formularzu o przyznanie prawa pomocy nie zawiera bowiem podstawowych informacji, jak choćby wysokość dochodów w rodzinie i ponoszonych przez nią wydatków.
Nie sposób przyjąć, że Sąd przy przyznawaniu prawa pomocy ma kierować się opinią skarżącego, który uważa, że jego bliżej nieokreślone dochody nie wystarczają na poniesienie bliżej nieokreślonych wydatków rodziny. Sąd musi ocenić na podstawie rzeczowych danych, czy faktycznie takie okoliczności zachodzą. Prawidłowo też Sąd pierwszej instancji wytknął skarżącemu, że podaje on sprzeczne informacje w poszczególnych sprawach, dotyczące zamieszkania z rodzicami czy posiadanych środkach transportu. Te okoliczności powodują, że wniosek skarżącego nie może w ogóle zostać poddany merytorycznej ocenie, bowiem jest niekompletny i niewiarygodny.
Ponownie należy skarżącemu wskazać, że Sąd może przyznać prawo pomocy wyłącznie wtedy, gdy ma pełny obraz sytuacji materialnej skarżącego i członków jego rodziny (osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe). Sąd przyznając pomoc, która jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), dysponuje bowiem środkami budżetu państwa.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.