Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego W. R. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 9 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania w podatku od towarów i usług.
Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w skardze. Pismem z dnia 17 listopada 2008 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków tego wniosku poprzez wypełnienie załączonego urzędowego formularza w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono stronie 20 listopada 2008 r.
Wobec niezłożenia w tym terminie wypełnionego formularza referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2008 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Skarżący złożył sprzeciw od tego zarządzenia, domagając się jego uchylenia i uwzględnienia jego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, pozostawiając wniosek bez rozpoznania przytoczył treść art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy musi być złożony na urzędowym formularzu, którego wzór określono w rozporządzeniu rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 117,poz. 2245, powoływanego dalej jako rozporządzenie Rady Ministrów). Wniosek, który nie zostanie złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w terminie, pozostawia się zgodnie z art. 257 p.p.s.a. bez rozpoznania.
W tym przypadku strona skarżąca do dnia upływu terminu do złożenia wypełnionego formularza (27 listopada 2008 r.), nie zastosowała się do wezwania, co uzasadniało pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Sąd wskazał także, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy (w określonej prawem formie) może być złożony przez stronę przed wszczęciem postępowania i w toku postępowania, aż do jego prawomocnego zakończenia (art. 243 p.p.s.a.).
Skarżący złożył zażalenie na to zarządzenie. Zarzucił naruszenie przepisów p.p.s.a. w zakresie prawa pomocy i wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i merytoryczne rozpoznanie sprawy bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż nie wiedział, że wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być złożony na urzędowym formularzu i dlatego zawarł go w skardze. Przyznał, iż otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy i formularz, jednak z przyczyn od niego niezależnych (pobytu poza miejscem zamieszkania w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych) nie był w stanie wykonać go w terminie. Podniósł, że nie ma środków na opłacenie wpisu sądowego, a jedynie na drodze sądowej może zweryfikować prawidłowość wydanych w postępowaniu podatkowym decyzji. Do zażalenia dołączył wypełniony formularz PPF.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stronie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy. Może być jej przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art.245 § 1 p.p.s.a.) na jej wniosek, złożony w toku postępowaniu lub przed jego wszczęciem (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Ustawodawca określił dane, jakie strona winna podać we wniosku, zastrzegł również, iż wniosek taki musi być złożony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Wzór tego formularza został określony w wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 256 p.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów. Wniosek złożony w innej formie (np. zawarty w piśmie stanowiącym skargę na decyzję) pozostawia się bez rozpoznania (nie bada się jego merytorycznej zasadności - art. 257 p.p.s.a.). Strona, która złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w innej niż przepisana formie, winna być wezwana do złożenia wniosku na formularzu w terminie 7 dni, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. i pouczona o rygorze związanym z niezastosowaniem się do tego wezwania (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. w ONSAi WSA z 2008 r., nr 5,poz. 74). Osobie fizycznej sąd obowiązany jest doręczyć wraz z wezwaniem druk odpowiedniego formularza (§ 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów).
W tej sprawie pozostaje poza sporem, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym w piśmie zawierającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Został wezwany przez Sąd do złożenia tego wniosku w przepisanej prawem formie, pouczony o skutkach niezastosowania się do zarządzenia, doręczono mu też formularz PPF. Wezwanie wraz z formularzem doręczono mu 20 listopada 2008 r. Skarżący, co również pozostaje poza sporem, nie zastosował się do żądania uzupełnienia braków wniosku w terminie wynikającym z ustawy. Nie są przy tym istotne powody niewykonania wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był bowiem do pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, taki bezwzględny nakaz wynika z art. 257 p.p.s.a. Nie mógł więc odnieść się do niego merytorycznie.(por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 88/05, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 302991).
Złożenie formularza PPF wraz z zażaleniem ma zaś ten tylko skutek, iż Sąd winien rozpoznać zawarty w nim wniosek jako złożony ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z tych względów zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw (art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.).