Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 334/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał wniosek F. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego odmawiając przyznania prawa pomocy.
W ocenie sądu I instancji treść złożonego przez F.P. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Skarżący wskazał, że jedyne źródło dochodu rodziny stanowi zasiłek macierzyński uzyskiwany przez A. P. Wysokość tego świadczenia wyniosła: 81,09 zł brutto (66,09 zł netto) we wrześniu 2009r.; 2.513,79 zł brutto (2.061,79 zł netto) w październiku; 2.432,70 zł brutto (1.994,70 zł netto) w listopadzie. Łącznie we wskazanym okresie wypłacono z tego tytułu 5.027,58 zł brutto (4.122,58 zł netto). Za najbardziej reprezentatywny do badania sytuacji majątkowej skarżącego sąd przyjął miesiąc listopad 2009 r. Skarżący w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił bowiem sytuację majątkową rodziny na dzień 17 listopada 2009 r. Zestawiając osiągnięty dochód za miesiąc listopad br. tj. 2.432,70 zł brutto (1.994,70 zł netto) z wykazanymi miesięcznymi wydatkami (około 3.023 zł), Sąd stwierdził, że wydatki te przekraczają o 1.028 zł wykazany dochód.
Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił skąd uzyskuje środki na pokrycie różnicy między dochodami a wydatkami. W złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do konkluzji, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych oraz są przeznaczane na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w osobie doradcy podatkowego M. T. Samo gołosłowne twierdzenie, iż poniesienie kosztów sądowych nie jest możliwe z uwagi na trudną sytuację majątkowo - rodzinną, nie wystarcza do stwierdzenia, iż strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego, sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając zażalenie podniósł, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, iż sytuacja F.P. budzi uzasadnione wątpliwości, co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Żona F. P. obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim i z tego tytułu otrzymuje dochód w wysokości około 1994,70 zł. Na podstawowe wydatki rodziny składając się opłaty na czynsz, prąd, telefon. Średni koszt opłat związanych z eksploatacją mieszkania wynosi około 800 zł. Pozostała część wynagrodzenia żony przeznaczona jest na wyżywienie oraz zapewnienie dzieciom niezbędnych rzeczy. W ostatnim czasie koszty te spadły do minimum. Podane we wniosku koszty wyżywienia oraz ubioru są wartościami orientacyjnymi. W ostatnim czasie strona zmuszona jest zamknąć te koszty w kwocie 900 zł na rodzinę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy osobie fizycznej przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonym przepisie.
W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie.
W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu pomocy prawnej. Brak jest jednoznacznych dokumentów tłumaczących dysproporcję pomiędzy deklarowanym dochodem a wydatkami. Prawidłowo Sąd I instancji, opierając się na dokumentach i oświadczeniach złożonych przez skarżącego, uznał za niejasny jego status majątkowy i odmówił przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Również za niewystarczające należy uznać wyjaśnienia zawarte w zażaleniu. Powtórzenie argumentacji zawartej w sprzeciwie z 11 stycznia 2010r. i stwierdzenie, że podawane dotychczas koszty utrzymania były wartościami orientacyjnymi, które spadły w ostatnim okresie, nie jest dostateczne do podważenia prawidłowości i oceny ustalonego przez sąd I instancji stanu faktycznego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji