Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. D. o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem i osiąga miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.500 zł. Z przedłożonego na wezwanie referendarza sądowego PIT-37 za lata 2013-2014 wynika, że za powyższe okresy skarżący osiągnął dochód odpowiednio w kwotach 41.865 zł oraz 78.001,81 zł. Oświadczył ponadto, że samodzielne prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu, nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada oszczędności, samochodu ani rachunku bankowego.
Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania.
Sąd pierwszej instancji argumentował, że – jak wynika z przedłożonego PIT-37 za 2014 r. - dochód skarżącego za powyższy okres wyniósł 78.001,81 zł, a zatem miesięczny dochód skarżącego wynosił 6.500 zł. W tej sytuacji trudno uznać, że skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza, że jedyne koszty do jakich poniesienia jest zobowiązany na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi w wysokości 500 zł.
Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem, jednakże w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej. Bez odpowiedzi także pozostało wezwanie referendarza sądowego w zakresie zaświadczenia o zarobkach oraz udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem.
Jednocześnie WSA wskazał, że z przedłożonego do akt niniejszego postępowania wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż skarżący posiada 80 udziałów o wartości 40.000 zł w "M." Sp. z o.o. i sprawuje funkcję prezesa zarządu w tej spółce. Z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wynika również, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w Przedsiębiorstwie "E." Sp. z o.o., a także jest wspólnikiem w "A." Sp. z o.o. posiadającym 40 udziałów o wartości 20.000 zł.
W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na uznaniu, iż skarżący dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi do uiszczenia opłaty od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy.
Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób niebudzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (por. art. 255 P.p.s.a.).
Wskazane w powołanych powyżej przepisach informacje stanowią podstawę faktyczną sprawy wpadkowej w zakresie prawa pomocy. Dane te powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne, a zatem od wnioskodawcy wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Przedstawione informacje powinny być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy w jej całokształcie. Orzecznictwo sądowoadminstracyjne przyjmuje, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem w tym zakresie, gdyż jedynie wnioskodawca może mieć pełną wiedzę na temat swojej sytuacji majątkowej i życiowej.
W rozpoznawanej sprawie postawa skarżącego jednoznacznie wskazuje, że uchylał się on w istocie od współpracy z Sądem, przedstawiając informacje na temat swojej sytuacji życiowej w sposób ogólnikowy i wybiórczy.
Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący w 2014 r. osiągnął dochód w wysokości 78.001,81 zł, a zatem trudno uznać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Co prawda w piśmie z dnia 7 lipca 2015 r. skarżący wskazał, że obecnie jego wynagrodzenie za pracę wynosi 2.500 zł netto oraz nie otrzymuje świadczeń z tytułu umowy o dzieło i zlecenie, jednakże bez odpowiedzi pozostawił wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia. Ponadto zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że skarżący, pomimo iż na urzędowym formularzu PPF wskazywał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnim synem to w odpowiedzi wezwanie referendarza sądowego nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że skarżący - pomimo precyzyjnego wezwania referendarza sądowego w tym zakresie - nie przedstawił żadnych informacji ani dokumentów służących ustaleniu jakie są miesięcznie ponoszone przez niego wydatki związane z utrzymaniem, wynajęciem domu, mieszkania.
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na lakoniczność uzasadnienia zażalenia, a zwłaszcza zaś brak jakiegokolwiek odniesienia się do ustaleń WSA dokonanych na podstawie znajdującego się w aktach postępowania wydruku z KRS oraz postanowienia organu odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, z których wynika, że skarżący posiada udziały i sprawuje funkcję prezesa zarządu w spółkach prawa handlowego.
Tym samym niejasna pozostaje sytuacja skarżącego, na podstawie posiadanych danych nie sposób bowiem ustalić jakie osoby pozostają ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, jakie są ich dochody i obciążenia, a wreszcie jakie rzeczywiście dochody i wydatki ponosi sam skarżący. W tym stanie rzeczy słusznie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że sytuacja majątkowa skarżącego jawi się jako niedostatecznie wyjaśniona, a to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że zaistniały okoliczności faktyczne, uzasadniające uwzględnienie wniosku. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. Ponieważ skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w powyższym zakresie, WSA w Bydgoszczy zobligowany był oddalić wniosek, co też uczynił stosownie do przepisów obowiązującego prawa.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.