Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r., III SA/Wa 1110/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek M. Ltd sp. z o.o. z siedzibą w W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W pisemnych motywach postanowienia Sąd podał, że spółka dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Spółka spełniła też warunek równoczesnego dokonania czynności, której termin został uchybiony tj. złożyła skargę. Jednak zdaniem Sądu skarżąca nie podała nadzwyczajnych okoliczności, które czyniłyby zasadnym uwzględnienie jej wniosku, pomimo upływu terminu z art. 87 § 5 p.p.s.a. W ocenie Sądu spółka nie podjęła działań zmierzających do ustalenia czy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 maja 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. została wniesiona skarga i czy nie wystąpiła potrzeba złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto Sąd dodał, że skarżąca nie przedstawiła nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
2. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o "uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
" 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) PPSA w zw. z art. 87 § 5 PPSA w zw. z art. 88 PPSA poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na Decyzję podczas, gdy skarżąca wykazała, iż zachodzi tzw. przypadek wyjątkowy skutkujący przywróceniem terminu ze względu na to, iż w okresie od wydania Decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawych za 2001 rok następowały zmiany w reprezentacji Spółki w związku z ogłoszeniem jej upadłości i niemożliwością działania organów Spółki spowodowaną brakami w składzie jej organów co stanowiło przeszkodę do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od przedmiotowej Decyzji do chwili ustanowienia organów Spółki, zaś Syndyk oraz Kurator Spółki ustanowiony przez Sąd nie mieli umocowania do występowania w sprawie dotyczącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 rok,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) PPSA w zw. z art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa [dalej: Ordynacja podatkowa] polegające na niepodjęciu przez Sąd wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób niewyczerpujący zebrał i nie rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz niedostateczne dokonał uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia poprzez zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia oraz realizację zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zwłaszcza w nieuwzględnienie tzw. przypadku wyjątkowego uzasadniającego przywrócenie terminu w związku z zachodzącymi w składzie organów Spółki brakami uniemożliwiającymi ich działanie co stanowiło przeszkodę do wniesienia skargi od przedmiotowej Decyzji,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) PPSA w zw. z art. 162 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa [dalej: Ordynacja podatkowa] poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu podczas gdy skarżąca wykazała, iż w okresie od wydania Decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawych za 2001 rok następowały zmiany w reprezentacji Spółki w związku z ogłoszeniem jej upadłości i niemożliwością działania Spółki spowodowaną brakami w składzie jej organów co stanowiło przeszkodę do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od przedmiotowej Decyzji oraz brak umocowania Syndyka i Kuratora Spółki do występowania w sprawie dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 rok."
3. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ono bezzasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mogłoby to bowiem nastąpić w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach typu działanie siły wyższej.
Z akt sprawy wynika, że termin do wniesienia skargi upływał 8 czerwca 2011 r. jako, że decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 maja 2011 r. doręczono ustanowionemu syndykowi masy upadłościowej w dniu 9 maja 2011 r. Skarżąca wniosła zaś skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu 23 marca 2015 r. Jak wskazała strona we wniosku o przywrócenie terminu obecny prezes zarządu objął funkcję w dniu 16 marca 2015 r. Wtedy też powziął wiedzę o niezłożeni skargi na przedmiotową decyzję przez poprzednie organy spółki. Analiza badanego zażalenia prowadzi do wniosku, że jej autor upatruje wyjątkowych okoliczności w zmianach w reprezentacji spółki w związku z ogłoszeniem jej upadłości oraz brakiem odpowiedniego umocowania przez syndyk ustanowionego przez Sąd.
Należy zauważyć, że ogłoszenie upadłości nie pozbawia spółki osobowości prawnej, skutkuje tym, że z chwilą jej ogłoszenia postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu, zgodnie z art. 144 § 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej "u.p.u.n."). Oznacza to, że spółka zachowuje swój byt prawny, jednakże wszelkie sprawy prowadzone w stosunku do masy upadłości prowadzi w dalszej kolejności syndyk masy upadłości spółki. Syndyk jako organ postępowania upadłościowego działa w imieniu własnym i z mocy własnego prawa (art. 144 § 2 tejże ustawy). Nie zmienia to jednak faktu, że skutki czynności syndyka wchodzących w zakres zarządu masą upadłości dotyczą upadłego. Wyrazem tej reguły jest art. 160 ust. 1 u.p.u.n., który stanowi, że w sprawach dotyczących masy syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, ale w imieniu własnym.
Konstatacja, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. To zaś oznacza, że w niniejszej sprawie syndyk posiadał umocowanie do występowanie w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że powyższe okoliczności nie świadczą o zaistnieniu sytuacji wyjątkowej, uniemożliwiającej wcześniejsze złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym nie można uznać, aby we wniosku o przywrócenie terminu złożonym po ponad 3,5 roku od jego upływu strona wskazała na wyjątkowy przypadek. Co prawda p.p.s.a. nie precyzuje, co mieści się w znaczeniu tego sformułowania, ale niewątpliwie nie może być ono rozumiane rozszerzająco jako każdy przypadek (zob. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o nadzwyczajną sytuację uniemożliwiającą działanie strony w normalnym trybie, tj. z zachowaniem terminów do dokonywania czynności procesowych (zob. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 109/13, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że niezrozumiałe są zarzuty podniesione w zażaleniu, bowiem Sąd pierwszej instancji nie orzekał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Również wskazane przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczą postępowania przed organami podatkowymi, a nie sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.