Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 836/16

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. o sygn. akt I SA/Kr 1380/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skarg R. P. (dalej: skarżący) na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 25 czerwca 2013 r. o nr: [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne przyznał doradcy podatkowemu K. M. (dalej: pełnomocnik): (1) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 608,85 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 113,85 zł; (2) kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 250 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) oraz § 2 ust. 2 i 3 oraz § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153; dalej: rozporządzenie MS). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.
3. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podał, że postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. referendarz WSA w Krakowie przyznał powyżej wymienionemu pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 608,85 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 113,85 zł oraz kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu. W uzasadnieniu tego postanowienia referendarz podał, że w sprawach o sygn. od I So/Kr 59/13 do I SO/Kr 69/13 przyznano skarżącemu prawo pomocy między innymi w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K. M. Po zadekretowaniu skarg skarżącego WSA w Krakowie w dniu 5 grudnia 2013 r. połączył sprawy o sygn. od I SA/Kr 1380/13 do I SA/Kr 1390/13 do wspólnego rozpoznania i postanowił prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 1380/13, a wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 r. skargi oddalił. Dalej podał, że pełnomocnik skarżącego w dniu 7 kwietnia 2014 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r. wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy oraz o zasądzenie niezbędnych wydatków od Skarbu Państwa - w razie oddalenia skargi kasacyjnej. Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik dołączył do akt sprawy "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. II FSK 1782/14", w którym wniósł o przyznanie "wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powiększonego o stawkę podatku od towarów i usług" a także zwrotu "kwoty 53,69 zł tytułem niezbędnych i udokumentowanych wydatków" sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 3 czerwca 2016 r. Jako niezbędne wydatki podane zostały koszty przelotu z Wrocławia do Warszawy i z Warszawy do Wrocławia w dniu 3 czerwca 2016 r. w kwocie 483,17 zł. Żądaną kwotę pełnomocnik wyliczył dzieląc 483,17 zł na 9 (ilość spraw rozpatrywanych w tym dniu przez NSA), co dało stawkę 53,59 zł. Załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2016 r. o sygn. II FSK 1782/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną
4. 2.2. Pełnomocnik wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza WSA w Krakowie z dnia 23 września 2016 r., domagając się przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MS przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2014 r., I SA/Kr 1380/13. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie: (1) art. 250 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; (2) art. 141 § 4 zdanie 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez referendarza sądowego wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego.
5. 2.3. Rozpoznając sprzeciw, WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. o sygn. I SA/Kr 1380/13 przyznał pełnomocnikowi skarżącego: (1) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 608,85 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 113,85 zł; (2) kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu. Zdaniem WSA w Krakowie, uzasadnione było przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o rozporządzenie MS przy zastosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaakcentował, że rozpatrywana sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zaznaczył, że sprawy te są rodzajowo tożsame, a analiza faktyczno - prawna podejmowanej w nich materii została przeprowadzona w oparciu o te same mechanizmy interpretacyjne. Dodatkowo, jak zaznaczył Sąd, wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji "skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu tegoż w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy". W ocenie WSA w Krakowie kolejne wywody pełnomocnika nie stanowiły nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie dotychczas zaprezentowanego. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia WSA w Krakowie uwzględnił również aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa podkreślając, że wysokość zapłaty powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też, zdaniem WSA w Krakowie, trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia.
6. 3. Stanowisko pełnomocnika w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
7. 3.1. Zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 21 października 2016 r. wniósł pełnomocnik skarżącego, formułując równocześnie wniosek o jego zmianę poprzez przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MS przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., to jest w wysokości 75% kwoty przyznanej postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r., względnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: (1) art. 250 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie, pomimo że WSA w Krakowie brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; (2) art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd pierwszej instancji wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia.
8. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
9. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 2 tego przepisu, w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Słusznie WSA w Krakowie podał, że § 2 tego przepisu został dodany przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Stosownie do art. 2 tej ustawy przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Stąd też nie ma przeszkód, by w rozpatrywanej sprawie stosować art. 250 § 2 p.p.s.a. Należy zaznaczyć, że przepisy regulujące kwestię zwrotu kosztów postępowania (art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a) uzasadniają zwrot kosztów w "niezbędnym" zakresie. Z kolei, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MS zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
10. 4.2. Odnosząc powyższą argumentację do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że sprawa ta jest jedną z jedenastu spraw zainicjowanych przed WSA w Krakowie w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sprawy te są rodzajowo takie same, dotyczą identycznego zagadnienia prawnego, a analiza faktyczno - prawna podejmowanej w nich materii, jak trafnie stwierdził WSA w Krakowie, jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne, o czym świadczy fakt, że zarzuty sformułowane w poszczególnych skargach są praktycznie identyczne. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego zainicjował postępowanie kasacyjne wniesieniem jednej skargi kasacyjnej, w której wymienił kolejno jedenaście sygnatur akt spraw zakończonych wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2014 r. Słusznie WSA w Krakowie stwierdził, że połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wpłynęło na zwiększenie podstawy wynagrodzenia, które obliczono jako sumę wynagrodzenia za każdą ze spraw, a nie jako jedno wynagrodzenie od sumy wartości zaskarżenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Krakowie przy ustalaniu wysokości zasądzanego wynagrodzenia dla pełnomocnika wziął pod uwagę charakter i jednorodność rozpatrywanych spraw oraz w sposób prawidłowy ocenił wkład pracy doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia spraw. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji zawarł szczegółowe wyliczenie wynagrodzenia, z którym Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się w całości.
11. 4.3. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.