Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. S.A. z siedzibą w C. (zwanej dalej "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż spółka prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów i nie zagraża jej utrata płynności finansowej, o czym świadczy zysk w kwocie ponad 150.000,00 zł przy przychodzie blisko 1.300.000,00 zł osiągnięty tylko w styczniu 2013 r. W lutym i marcu spółka również osiągnęła dodatni wynik finansowy. Wpis od skargi w wysokości 100 zł, który jest zwykle całkowitym kosztem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jest więc dla strony kwotą znikomą i oczywiście możliwą do uiszczenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że skarżąca znajduje się obecnie w trudnej sytuacji materialnej i nie posiada środków finansowych na uiszczenie opłaty od skargi. Instytucja prawa pomocy może mieć przecież charakter tymczasowy - a zatem gdyby sytuacja finansowa skarżącej uległa zmianie w taki sposób, że częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie miałoby dalszego uzasadnienia, wówczas Sąd może uchylić postanowienie w tym zakresie i wezwać do uiszczenia odpowiedniej kwoty tytułem opłaty. Ponadto, przedmiotowa sprawa toczy się w trybie postępowania sądowoadministracyjnego.
Nie można zatem od strony jak od powoda w postępowaniu cywilnym wymagać przygotowania się pod względem finansowym do ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych. W postępowaniu cywilnym o dacie wszczęcia postępowania decyduje sam powód, w przypadku zaś postępowania przed sądami administracyjnymi o czasie wszczęcia postępowania decyduje organ, który wydaje zaskarżoną decyzję. Strona nie może przewidzieć konieczności czynienia oszczędności na przyszłość w razie ewentualnego zaskarżania wydanej w przyszłości decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie prawnej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody.
W niniejszej sprawie WSA wydając rozstrzygnięcie wskazał, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd porównał wysokość wpisu od skargi z osiągniętym zyskiem. W ocenie NSA, uiszczenie wpisu przez spółkę jest możliwe, a strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona w zażaleniu nie przedstawiła żadnych dodatkowych dokumentów uzasadniających jej twierdzenia.
Odnosząc się do argumentacji zażalenia należy wskazać, że zgodnie z art. 249 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z przepisu tego wynika, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych. Należy zwrócić uwagę, że w piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, że "każdorazowo sąd powinien cofnąć przyznanie prawa pomocy, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych" (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka - Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", LexisNexis Warszawa 2007, str. 271).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.