Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 908/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 12 kwietnia 2016 r., w przedmiocie zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu umowy dzierżawy.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie Sąd podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 13 maja 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi.
W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 27 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 908/16 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego Sąd postanowieniem z 14 września 2016 r., sygn. akt I SA/Po 908/16, utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 22 września 2016 r. wezwano skarżącego do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia z 13 maja 2016 r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, skarżący pismem z 4 października 2016 r., ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, powoławszy się na treść art. 220 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Sąd uznał, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie.
Sąd uznał, że skarżący mimo złożenia powtórnego wniosku o przyznanie prawa pomocy zobowiązany był do uiszczenia należnego wpisu od skargi.
W zażaleniu od tego postanowienia skarżący stwierdził, że jego dochody drastycznie spadły z powodu zamknięcia jego firmy przez prokuratora i nie stać go na opłacenie kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Ponadto, mimo tego, że skarżący po doręczeniu mu wezwania, a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu, wystąpił do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany, a jego bezskuteczny upływ skutkować musiał odrzuceniem skargi.
Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13).
Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącego, który mimo prawidłowego wezwania nie uiścił wpisu od skargi.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.