Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 października 2016 r., I SA/Po 916/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M. B. i P. B. (zwanych dalej skarżącymi) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 marca 2016 r. w przedmiocie czynności egzekucyjnych.
W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że skarżący zostali wezwani zarządzeniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W otwartym terminie do uiszczenia skargi (termin rozpoczął bieg w dniu 1 czerwca 2016 r.) skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
Referendarz sądowy oddalił wniosek.
WSA postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
Postępowanie zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało zakończone, dlatego ponownie wezwanego skarżącego do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi.
W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący złożył pismo z dnia 7 września 2016 r., w którym ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy.
Zaskarżonym postanowieniem WSA w Poznaniu odrzucił nieopłaconą skargę. Wskazał, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uiszczenie wpisu. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało skarżącemu doręczone.
W wyznaczonym terminie skarżący czynności nie dokonał. Tym samym skargę – jako środek nieopłacony – należało odrzucić. Sąd zauważył, że skarżący wniósł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jednak kwestia wniosku o przyznanie prawa pomocy została zamknięta w niniejszej sprawie – rozpatrzył go referendarz, WSA odmówił zmiany stanowiska referendarza po powtórnym rozpoznaniu sprawy. Z tego powodu skarżący został wezwany ponownie do uiszczenia wpisu.
Sąd podkreślił, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy – nawet w terminie otwartym do dokonania czynności jaką jest uiszczenie wpisu – nie powoduje przedłużenia terminu do dokonania czynności.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, że "sąd swoim postanowieniem dał dowód na to, iż można kogoś okraść, zarazem pozostać bezkarnym".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
Prawidłowo WSA w Poznaniu wskazał, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może zatem uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu.
Ponieważ odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy - wezwano go ponownie do uiszczenia wpisu, czego jednak skarżący nie uczynił. Wpis nie został uiszczony – skarga pozostała nieopłacona. Sąd zatem prawidłowo odrzucił nieopłacony środek postanowieniem z dnia 4 października 2016 r.
Skarżący najwyraźniej stoi na stanowisku, że jeżeli w wyznaczonym czasie do dokonania wpisu nie uiścił należnej opłaty, ale wniósł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to czas na dokonanie tej czynności ulega wydłużeniu.
Nie jest to stanowisko prawidłowe. Przyjęcie go pozwalałoby na blokowanie wszelkich postępowań w nieskończoność- strona musiałaby tylko co pewien czas składać stosowne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie już od 2008 r. – por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07, gdzie Sąd wskazał: "Bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.".
Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 394) orzekł jak w sentencji.