Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że w chwili obecnej jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje dzieci, z żoną natomiast od 1 marca 2012 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej. Źródłem dochodu żony jest działalność gospodarcza (ok. 22 000 zł za okres marzec - wrzesień 2012 r.).
Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł Pismem z 23 października 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji w tym do nadesłania między innymi kopii zeznania podatkowego za 2011 rok (swojego i żony) oraz wyciągów z rachunków bankowych i lokat za ostatnie sześć miesięcy, w tym z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą żony. W odpowiedzi na powyższe skarżący częściowo nadesłał żądane dokumenty wnosząc jednocześnie w piśmie z dnia 2 listopada 2012r. o przedłużenie terminu do złożenia pozostałych.
Na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2012 r. odmawiające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w którym wskazano, że skarżący nie nadesłał brakujących dokumentów, skarżący wniósł sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący, pomimo wezwania przez sąd do przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego nie nadesłał niezbędnych informacji.
Pismem z dnia 7 stycznia 2012r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego oraz pozbawienie skarżącego możliwości rozstrzygnięcia sprawy poprzez odmowę przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Z kolei art. 246 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. J.P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Przepis ten w powiązaniu z powyższą konstatacją, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu prowadzi do wniosku, że niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo...., s. 594). Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił skarżącemu prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawca nie przedłożył, pomimo wezwania dokumentów koniecznych do stwierdzenie, że nie jest wstanie W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący pozbawił w ten sposób sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.