Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., I SA/Po 1049/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie P. B. i M. B. (zwanych dalej skarżącymi) - karta nr 122. Sąd pierwszej instancji wskazał, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2016 r. oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1049/16, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Odpis tego postanowienia - co istotne-bez pouczenia o prawie jego zaskarżenia, doręczono skarżącym w dniu 15 września 2016 r.
Pismem z dnia 20 września 2016 r. skarżący zaskarżyli powyższe postanowienie, a pismo to zatytułowali "sprzeciw".
Sąd - odrzucając zażalenie - wskazał, że jeżeli ustawa przewiduje (w określonych sytuacjach), wydanie postanowienia i jednocześnie nie stanowi, iż od takiego postanowienia przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to niedopuszczalne jest wniesienie tego środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2011 r., o sygn. akt II FZ 196/11). Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - p.p.s.a.- w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, tj. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658) - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Sąd zaznaczył, że z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 p.p.s.a, publ. Legalis). Przepis art. 260 p.p.s.a., przed dniem wejścia w życie powyższej ustawy stanowił, że w razie
Sygn. akt II FZ 850/16 wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sąd wziął zatem pod uwagę aktualne brzmienie art. 260 p.p.s.a. i dlatego stwierdził, że po nowelizacji na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie ani do NSA, ani do WSA.
Skoro skarżącym nie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na postanowienie sądu utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego, odmawiające przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to wniesione zażalenie należało - jako niedopuszczalne - odrzucić.
Na odrzucenie zażalenia skarżący wnieśli zażalenie, w którym wskazali, że
"sąd w swoim postanowieniu dał dowód na to, iż pokrzywdzony nie ma szans walczyć »o swoje« na legalnej drodze prawnej". Podnieśli również, że ich dochody
"drastycznie spadły i nie są w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych w oznaczonej przez sąd kwocie".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
Prawidłowo wskazał sąd pierwszej instancji, że po nowelizacji przepisów skarżącym nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie sądu utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego, odmawiające skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od dnia 15 sierpnia 2015 r. art. 261 p.p.s.a. uzyskał nowe brzmienie. Sprzeciw jest rozpoznawany przez WSA, którzy orzeka jako sąd II instancji., stosując przy tym odpowiednio przepisy o zażaleniu. Od tych postanowień WSA nie przysługuje żaden środek do NSA. To przyspieszyło procedurę. Właśnie ze względu na tę okoliczność skarżący nie otrzymali pouczenia o możliwości wniesienia środków zaskarżenia. Sąd związany jest przepisami prawa i nie może przyznać środka, którego nie przyznaje ustawa.
Sygn. akt! I FZ 850/16
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak sentencji