Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 października 2016 r., I SA/Po 1049/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M.i P. B. (zwanych dalej skarżącymi) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd wskazał, że w dniu 25 maja 2016 r. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zostali wezwani do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi.
W otwartym terminie do uiszczenia wpisu skarżący złożyli wnioski o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2016 r. oddalił wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy.
W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżących z dnia 31 sierpnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza.
W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem postępowania zainicjowanego wnioskami skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wezwano skarżącego ponownie do uiszczenia wpisu od skargi. Wpis nie został uiszczony, skarga pozostała nieopłacona, natomiast skarżący ponownie wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił nieopłaconą skargę, wskazując, że zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej jako: p.p.s.a.), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Ze skutku prawnego, jakim jest prawomocność postanowienia sądu z dnia 13 września 2016 r., o sygn. akt I SA/Po 1049/16, odmawiającego stronie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wynika obowiązek zapłaty przez skarżących wymaganego wpisu od skargi oraz obowiązek sądu do ponownego wezwania ich jego uiszczenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie został w całości rozpoznany prawomocnym postanowieniem, a termin do uiszczenia solidarnie wpisu rozpoczął bieg w terminie zakreślonym w zarządzeniu z dnia 22 września 2016 r. Kolejny wniosek w sprawie zwolnienia od kosztów nie ma wpływu na bieg terminu wskazanego w zarządzeniu wzywającym do wykonania pierwotnego zarządzenia z dnia 21 czerwca 2016 r. w przedmiocie wpisu.
Powyższe postanowienie sądu skarżący zaskarżyli zażaleniem, podnosząc, że "sąd swoim postanowieniem dał dowód na to, że można kogoś okraść a zarazem pozostać bezkarnym".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
Jak wynika z treści art. 220 § 3 p.p.s.a. sąd jest zobligowany do odrzucenia skargi, od której strona nie uiściła należnego wpisu. W niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce - skarżący nie opłacił skargi. Podlegała ona zatem odrzuceniu.
Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała już obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może zatem uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu.
Ponieważ odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy - wezwano go ponownie do uiszczenia wpisu, czego jednak skarżący nie uczynił. Wpis nie został uiszczony – skarga pozostała nieopłacona. Sąd zatem prawidłowo odrzucił nieopłacony środek postanowieniem z dnia 4 października 2016 r.
Skarżący najwyraźniej stoi na stanowisku, że jeżeli w wyznaczonym czasie do dokonania wpisu nie uiścił należnej opłaty, ale wniósł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to czas na dokonanie tej czynności ulega wydłużeniu.
Nie jest to stanowisko prawidłowe. Przyjęcie go pozwalałoby na blokowanie wszelkich postępowań w nieskończoność- strona musiałaby tylko co pewien czas składać stosowne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie już od 2008 r. – por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07, gdzie Sąd wskazał: "Bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.".
Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.