Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 588/08 Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządził przymusowe ściągnięcie od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia tego orzeczenia w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 kwietnia 2008 r. w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenia zaległości podatkowej.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 18 lutego 2009 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 lutego 2009 r. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 lutego 2009 r. wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania. Jednocześnie wskazano, że jeżeli opłata nie zostanie uiszczona w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania Przewodniczący zarządzi jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona w dniu 2 marca 2009 r. Odpis wyroku z dnia 12 lutego 2009 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 20 marca 2009 r.
W dniu 9 marca 2009 r. (data nadania) skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie z dnia 24 lutego 2009 r., które zostało rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. i oddalone. Wobec powyższego ponownie, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 sierpnia 2009 r., wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł.
Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 9 września 2009 r. wniósł o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia tej opłaty.
Następnie zarządzeniem z dnia 3 listopada 2009 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 września 2008 r., a odpis tego zarządzenia został doręczony w dniu 9 listopada 2009 r. W konsekwencji na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 grudnia 2009 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 lutego 2009 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w związku z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem przymusowego ściągnięcia.
Wezwanie zostało doręczone dorosłemu domownikowi 31 grudnia 2009 r.
W piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. skarżący oświadczył, że nie stać go na uiszczenie wymaganej opłaty.
Opłata kancelaryjna nie została uiszczona, a więc na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., zarządzono jej przymusowe ściągnięcie.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący wniósł o jego zmianę lub uchylenie. Stwierdził, że na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r., po ogłoszeniu niesprawiedliwego wyroku, jako występującego bez adwokata, Sąd pouczył go, iż po złożeniu stosownego wniosku nieodpłatnie otrzyma wyrok Sądu z uzasadnieniem, ponieważ jest zwolniony od kosztów sądowych - co powinno być uwierzytelnione w protokole rozprawy. Faktycznie dokument ten dokładnie zawiera to, co Sędzia Przewodniczący dyktuje protokolantowi i nie dokumentuje wiernie całego rzeczywistego przebiegu rozprawy.
Autor zażalenia wskazał, że Sądowi z urzędu jest wiadome, że: "Jest przecież poza sporem, iż jakikolwiek dodatkowy wydatek wiązałby się dla wnioskodawcy i jego rodziny nie tylko z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, ale wręcz z zagrożeniem dla podstawowych warunków egzystencji" (postanowienie z dnia 6 listopada 2008 r.). Podniósł, że od 2003 r. w skargach podatkowych 30 razy w różnej formie przyznano mu prawo pomocy. Stwierdził, że gdyby nie został wcześniej przez Sąd pokrzywdzony i źle pouczony, to z pewnością nie wystąpiłbym o żadne dokumenty, na które go nie stać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność doręczenia skarżącemu odpisu wyroku Sądu z dnia 12 lutego 2009 r. wraz z uzasadnieniem (k. 72), na skutek stosownego wniosku (k. 49).
W tej sytuacji zastosowanie art. 234 § 2 p.p.s.a. przez Przewodniczącego Wydziału nie powinno budzić wątpliwości.
Zgodnie z tym przepisem, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się.
Z przytoczonego wyżej unormowania wynika jednoznacznie, że w razie nieuiszczenia należnej od przedmiotowego wniosku opłaty, pobieranej co do zasady przy jego zgłoszeniu (w kwocie 100 zł, na podstawie art. 212 § 1, art. 234 § 1, art. 236 p.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192), przewodniczący (wydziału) zarządza jej ściągnięcie. Jedyną przesłanką do wydania zarządzenia we wskazanym przedmiocie jest nieopłacenie wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Omawiany przepis nakazuje przewodniczącemu zarządzić ściągnięcie opłaty kancelaryjnej niezależnie od możliwości płatniczych strony. Ta okoliczność - powołana przez stronę w zażaleniu - nie ma, w świetle art. 234 § 2 p.p.s.a., żadnego znaczenia. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym Sąd kasacyjny nie bada przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych.
W tym stanie rzeczy należało postanowić jak w sentencji. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia stanowiły art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.