Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 919/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę J. – T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 września 2011 r. w przedmiocie wezwania J. S. do usunięcia braków zażalenia. Tym samym postanowieniem Sąd I instancji oddalił wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skarga podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej w skrócie "p.p.s.a.", jako niedopuszczalna, bowiem – mając na względzie art. 50 § 1 p.p.s.a. – Spółka nie miała legitymacji do jej wniesienia z uwagi na brak interesu prawnego. W przedmiotowej sprawie, zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. wezwał J. S. do usunięcia braków zażalenia, a skargę wniósł podmiot nieuprawniony: Spółka J. – T. Dodatkowo Sąd wskazał, iż na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 września 2011 r. nie przysługiwał środek zaskarżenia, o czym organ poinformował w jego treści.
W zakresie natomiast odmowy przyznania prawa pomocy Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia, skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie Spółka złożyła skargę na postanowienie, którego nie jest stroną oraz na które nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W takich okolicznościach – zdaniem Sądu I instancji – skarga odpowiada wymogom skargi oczywiście bezzasadnej określonym w art. 247 p.p.s.a.
W zażaleniu na postanowienie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy Spółka wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego żądania wskazano, iż Strona nie podziela wykładni zastosowanej przez Sąd I instancji o niedopuszczalności skargi na "akt administracyjny organu administracji publicznej II instancji". Odwołując się ogólnie do stanowiska doktryny i niejednolitego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (bez wskazania konkretnych publikacji ani orzeczeń) autor zażalenia zarzucił, iż istnieje uzasadniona obawa, że Spółka została pozbawiona prawa do sądu poprzez brak merytorycznego rozpoznania skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 września 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do powołanego przez Sąd I instancji art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 listopada 2011 r., w orzecznictwie i piśmiennictwie (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 320-321) przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 788/09, LEX nr 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09 LEX nr 551912; z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, LEX nr 494352). Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie zasadnie Sąd I instancji uznał, iż skarga Spółki jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Skarga ta została bowiem wniesiona od postanowienia, którego J. – T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. B. nie jest stroną oraz na które – stosownie do art. 169 § 1 i art. 236 § 1 O.p. – zażalenie nie przysługuje, a zatem również nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi bowiem wprost, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wzywające do uzupełnienia braków zażalenia nie jest ponadto ani postanowieniem kończącym postępowanie, ani postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty.
Stosownie natomiast do art. 50 § 1 p.p.s.a. legitymacja do wniesienia skargi przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny, a także prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz niektórym organizacjom społecznym. W niniejszej sprawie, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, Spółka J. – T. zaskarżyła postanowienie kierowane do innej osoby, a więc niewątpliwie – w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a. – nie może być stroną tego postępowania.
Wobec wykazania, że zaskarżone postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. – postanowił jak w sentencji.