Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r., III SA/Wa 2992/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie D. B. (dalej: Skarżący) na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 września 2013., III SA/Wa 2992/11, w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 22 września 2011 r., nr [...], w przedmiocie uznania za dowód w sprawie i włączenia do postępowania kontrolnego dokumentów zebranych w toku postępowania karnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:
- 2.1. Uzasadniając swojej rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że postanowieniem tegoż Sądu z dnia 19 września 2012 r., III SA/Wa 2992/11, odrzucono zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., III SA/Wa 2992/11, w przedmiocie odrzucenia zażalenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie z dnia 19 września 2012 r., WSA w Warszawie wskazał, że Skarżący nie uzupełnił braku formalnego zażalenia.
- 2.2. Skarżący w ustawowym terminie wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 września 2012 r., III SA/Wa 2992/11. Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie w dniu 22 października 2012 r. wydał, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a., zarządzenie o wezwaniu Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł.
- 2.3. Skarżący w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia wniósł o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r., III SA/Wa 2992/11, WSA w Warszawie pozostawił wniosek Skarżącego o przyznania prawa pomocy bez rozpoznania.
- 2.4. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., III SA/Wa 2992/11, wezwano Skarżącego do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia z dnia 22 października 2012 r., III SA/Wa 2992/11, o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Jednocześnie pouczono Skarżącego, że kwotę wpisu sądowego należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to doręczono Skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2013 r.
- 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji):
Odrzucając zażalenie Skarżącego, WSA w Warszawie stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż wezwanie do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia z dnia 22 października 2012 r., III SA/Wa 2992/11, o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł doręczono Skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2013 r. W tej sytuacji termin do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia upływał 9 kwietnia 2013 r. W dokumentach księgowych Sądu pierwszej instancji dotyczących opłat sądowych nie odnotowano stosowanej wpłaty. Z tej przyczyny Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym odrzuceniu podlega zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis.
- 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
Wnosząc od powyższego postanowienia WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2013 r., III SA/Wa 2992/11, zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący zażądał "jego uchylenia w całości oraz zobowiązania sądu niższej instancji do orzeczenia w sprawie co do meritum postępowania".
Uzasadniając swoje zażalenie, Skarżący podniósł, że wielokrotnie w toku postępowania wskazywał na niezgodne z przepisami prawa działanie organów podatkowych i składał odpowiednie zażalenia na poszczególne czynności. Całe postępowanie podatkowe "zostało przez Dyrektora Izby Celnej w W. uchylone i przekazane do ponownego rozpatrzenia z uwagi na rażące błędy i niedociągnięcia, co świadczy w całości na korzyść strony". Skarżący wyraził pogląd, że jest nie do przyjęcia, iż za rażące błędy w toku postępowania organów podatkowych skutki prawne musi ponosić strona poprzez wniesienie opłat sądowych. To właśnie na skutek działań organów podatkowych Skarżący od dwóch lat musi borykać się z problemami natury prawnej, co w konsekwencji doprowadziło też do rozpadu jego małżeństwa. W demokratycznym państwie prawa strona nie powinna być obciążana skutkami nieudolnego działania państwa. Skarżący składał wnioski o zwolnienie z opłat, jednak Sąd pierwszej instancji odrzucał je lub oczekiwał złożenia takich dokumentów, do których strona nie miała dostępu z uwagi na rozpad małżeństwa.
W tych okolicznościach, w ocenie Skarżącego, uzasadnione byłoby odstąpienie od opłat lub obciążenie nimi organów podatkowych, które spowodowały, że strona zmuszona była w obronie swoich interesów do złożenia odpowiednich skarg i zażaleń. Jednakże obciążanie Skarżącego opłatami sądowymi w celu dochodzenia do prawdy obiektywnej jest jego zdaniem brakiem poszanowania dla najbardziej podstawowych praw obywatelskich, tj. dostępu do sądu.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo WSA w Warszawie zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a., stąd zaskarżone postanowienie z dnia 10 maja 2013 r., III SA/Wa 2992/11, odpowiada prawu.
- 5.2. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie natomiast żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przewodniczący wydziału ma obowiązek wezwać skarżącego aby uiścił należny wpis w ciągu siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych 100 zł.
- 5.3. W rozpoznawanej sprawie Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie wezwał Skarżącego zarządzeniem z dnia 22 października 2012 r., III SA/Wa 2992/11, do uiszczenia wpisu stałego w kwocie 100 zł od zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 19 września 2012 r., III SA/Wa 2992/11. Jak wynika z akt sprawy, co nie jest kwestionowane przez Skarżącego w rozpoznawanym zażaleniu, wezwanie do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia z dnia 22 października 2012 r., III SA/Wa 2992/11, o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł doręczono mu w dniu 2 kwietnia 2013 r. W tej sytuacji termin do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia upływał 9 kwietnia 2013 r. Pomimo stosownego pouczenia o skutkach nieuiszczenia ww. wpisu sądowego (por. k. 94 i 120 akt WSA w Warszawie), Skarżący nie wpłacił należnej opłaty sądowej. W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie wykonał dyspozycję normy zwartej w art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucił zażalenie Skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podkreślić, że wydając zaskarżone postanowienie z dnia 10 maja 2013 r., III SA/Wa 2992/11, Sąd pierwszej instancji działał zgodnie z prawem, tzn. wykonywał obowiązki prawne wynikające z ww. przepisu p.p.s.a. W myśl art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej w skrócie: Konstytucja RP) organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z wyrażoną w tym przepisie zasadą praworządności, organy władzy publicznej nie mogą wykraczać poza wyznaczone prawem kompetencje oraz nie mogą uchylać się od realizacji swoich obowiązków prawnych. Odrzucając zażalenie Skarżącego, na skutek nieuiszczenia należnego mocą prawa wpisu sądowego, WSA w Warszawie procedował w sposób praworządny, co zasługuje na pełną aprobatę. To właśnie uczynienie zadość żądaniu Skarżącego przeniesienia obowiązku uiszczenia ww. wpisu na inny podmiot, byłoby aktem bezprawnym, bowiem nie istnieje podstawa prawna do dokonania takiej czynności.
Przeciwnie, zgodnie z art. 199 p.p.s.a, zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest partycypowanie strony w kosztach postępowania sądowego, co konkretyzuje się w obowiązku ponoszenia tzw. kosztów sądowych, do których zaliczają się m.in. opłaty sądowe (art. 211 p.p.s.a.). W myśl art. 212 p.p.s.a. opłatami sądowymi są wpisy sądowe i opłaty kancelaryjne.
W rozpoznawanym zażaleniu Skarżący de facto kwestionuje słuszność przepisów prawnych (w konkretnym przypadku art. 230 § 1 p.p.s.a.), które wiążą z czynnością wniesienia do sądu administracyjnego pisma wszczynającego postępowanie sądowe obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Jednakże Skarżący nie dostrzega, że sądy administracyjne (w tym WSA w Warszawie) związane ww. zasadą praworządności, która wszakże ma rangę konstytucyjną (art. 7 Konstytucji RP), nie mogą odmówić zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. W sprawie Skarżącego zostały spełnione przesłanki przewidziane przez ww. przepis, a tym samym WSA w Warszawie był zobligowany do jego zastosowania, co prawidłowo uczynił.
- 5.4. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.