Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 września 2017 r., I SA/Ol 407/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R. P. (dalej: "skarżący", "strona") wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 29 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r.
Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego (zawartym w skardze do sądu pierwszej instancji) skarżący podniósł, iż wykonanie decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia oraz przymusowa egzekucja należności może doprowadzić do niemożności regulowania przezeń bieżących zobowiązań finansowych, a nawet konieczności ogłoszenia upadłości, co będzie się wiązało z niepowetowaną szkodą. W ocenie strony, powyższy stan "prowadzić może do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków".
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że strona składająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna przekonać Sąd o tym, że jej wykonanie, bez wątpienia, zrodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania dla niej trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."). W niniejszej sprawie strona nie przedstawiła jednak takiej argumentacji, zaś wynikająca z akt podatkowych oraz dokumentów przedłożonych w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, sytuacja majątkowa skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Na powyższe orzeczenie skarżący pismem z dnia 4 października 2017 r. wniósł zażalenie ponawiając argumentację uprzednio zaprezentowaną we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. Zdaniem skarżącego dokumentacja załączona do wniosku o udzielenie prawa pomocy, a także przedłożona w późniejszym terminie w ramach jego uzupełnienia, wyczerpująco wykazuje trudną sytuację majątkową i finansową skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności, które stanowią podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie, niekoniecznie ograniczając się jedynie do ogólnikowego wskazania konsekwencji wynikających z wykonania decyzji. W orzecznictwie NSA wielokrotnie podkreślano, iż podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie (por. postanowienia NSA: z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14; z 6 lutego 2009 r. II FZ 39/09; z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA").
Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń skarżącego oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. winno odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do skarżącego wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. postanowienia NSA: z 16 kwietnia 2009 r., II GSK 25 7/09; z 20 maja 2008 r. I FZ 229/08; publik. CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że wniosek skarżącego nie zawiera argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. To w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd winien dysponować wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tej wiedzy.
W ocenie NSA wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
W odniesieniu do kwestii przedłożenia przez skarżącego dokumentacji do wniosku o udzielenie prawa pomocy wyjaśnić należy, iż nawet występowanie we wcześniejszych aktach sprawy argumentów tudzież dokumentacji potwierdzających sytuację skarżącego – przykładowo przy wniosku o prawo pomocy, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – nie może czynić zadość obowiązkowi wykazania przesłanek do zastosowania przez sąd art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem jest to odrębne postępowanie, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia NSA: z 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10; z 16 października 2009 r., II FSK 1783/08; z 22 czerwca 2010 r., I FZ 189/10; publik. CBOSA).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.