Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 907/15

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 8 września 2015 r. o sygn. III SA/Wa 1105/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał G. F. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 2015 r. nr [...] r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Jako podstawę prawną powołano art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
3. 2.1. Według stanu sprawy przedstawionego przez WSA w Warszawie, skarżąca pismem z dnia 22 maja 2015 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że przyznano jej już prawo pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1318/14, na dowód czego przytoczyła uzasadnienie wydanego w tej sprawie postanowienia. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca przesłała wypełniony formularz, w którym wskazała, że otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.750 zł brutto. Mąż nie posiada obecnie stałej pracy. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga dochód w wysokości około 1.000 zł. Podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem i córką. Poza domem, którego zakup sfinansowano kredytem Skarżąca nie posiada innych nieruchomości. Posiada natomiast dwa samochody, z których jeden mąż skarżącej otrzymał w ostatnim czasie w spadku po dziadku. Wśród kosztów utrzymania wymieniła opłaty za energię elektryczną, wodę, śmieci, telewizję, podatek od nieruchomości oraz ratę kredytu. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, zawiadomienia o terminach spłaty kredytu, dokumenty obrazujące bieżące wydatki, wyciągi bankowe. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
4. 2.2. Pismem z 11 sierpnia 2015 r., skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie powołała się na dokumentację przedstawiającą jej sytuację finansową. Za bezpodstawne uznała przyjęcie, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodów jej i małżonka. Zaznaczyła, że korzysta z pomocy rodziny, co zostało pominięte. Wyjaśniła, że jej sytuacja nie uległa zmianie od wydania postanowienia z dnia 3 lutego 2015 r. przez WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1318/14; przedstawiła jednocześnie argumentację zawartą w tym rozstrzygnięciu. Stwierdziła, że odmowa przyznania jej wnioskowanego zwolnienia pozbawi ją prawa do sądu.
5. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że skarżąca wykazała, iż obecnie nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Jedynym stałym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie wypłacane skarżącej, jej mąż pozostaje bez pracy, małżonkowie nie posiadają oszczędności. Miesięczne wydatki ponoszone przez małżonków przede wszystkim na koszty związane z eksploatacją domu oraz spłatą kredytu, przewyższają kwotę osiąganych przez nich dochodów. Nie mogąc zaspokoić wszystkich swoich podstawowych potrzeb, małżonkowie korzystają z pomocy, jakiej udziela im rodzina.

1. 4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2. 4.1. W zażaleniu na ww. postanowienie WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zaskarżyła to postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

(I) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie przyznania mi prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych;

(II) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 163 § 1 - § 2 w związku z art. 141 § 4, art. 166 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia;

(III) naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; w skrócie: Konstytucja RP) wskutek ograniczenia prawa skarżącej do sądu poprzez bezzasadną odmowę przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

1. 4.2. Powołując się na ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia WSA w Warszawie z dnia 8 września 2015 r. o sygn. III SA/Wa 1105/15 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
2. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. 5.1. Zażalenie skarżącej jest niezrozumiałe w świetle rozstrzygnięcia Sądu I instancji, tj. rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaskarżone jest bowiem postanowienie korzystne dla skarżącej. Jednocześnie w uzasadnieniu zażalenia skarżąca nie powołuje żadnej argumentacji mającej związek z treścią i uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia. Przywołuje natomiast argumentację nawiązującą do postanowienia referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. III SA/Wa 1105/15 o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2015 r., wydane w sprawie o sygn. I SA/Gd 1318/14, w której sąd ten przyznał skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych.

1. 5.3. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym w chwili składania sprzeciwu, tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym. Sprawa jest więc rozpatrywana przez sąd od początku, a argumentacja zawarta w postanowieniu referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. III SA/Wa 1105/15 o odmowie przyznania prawa pomocy, nie ma już dla sprawy żadnego znaczenia.

1. 5.4. Jeżeli chodzi o odwoływanie się skarżącej do postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2015 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1318/14, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w tej sprawie jest tożsame z zaskarżonym rozstrzygnięciem WSA w Warszawie z dnia 8 września 2015 r., III SA/Wa 1105/15. W obu przypadkach sądy przyznały skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co czyni niezrozumiałym zażalenie skarżącej złożone w niniejszej sprawie. Przy tej okazji należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w innej sprawie sądowej nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w rozpatrywanej aktualnie sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w innej sprawie przez inny sąd.

1. 5.5. Chybione są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 p.p.s.a oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, bowiem Sąd nie ograniczył skarżącej prawa do sądu na skutek bezzasadnej odmowy przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, ale te prawo właśnie jej przyznał. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 163 § 1 - § 2 w związku z art. 141 § 4, art. 166 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji zostało bowiem sporządzone w sposób prawidłowy, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezzasadnym. Z kolei zarzuty naruszenia pozostałych przepisów nie zostały w zażaleniu uzasadnione.

1. 5.6. Reasumując, skoro WSA w Warszawie uznał, że skarżąca wykazała, iż obecnie nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny; należy więc zgodzić się z konkluzją zaskarżonego postanowienia, że skarżąca wykazała, iż spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co implikowało konieczność udzielenia wnioskowanego prawa pomocy.

1. 5.7. Uwzględniając ww. argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
2. - ---------------------- 4