Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/15, WSA w Gdańsku oddalił wniosek V. P. o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Rischki od udziału w sprawie ze skargi na decyzję SKO w Słupsku z dnia 12 lutego 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniosku Skarżąca podniosła, iż Sędzia brała udział w rozpoznaniu wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wydając negatywne dla strony rozstrzygnięcie postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. Zdaniem strony, sędzia wydając postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jednoznacznie i wprost wskazuje, że zaskarżona decyzja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż gdyby uznał, że skarga jest zasadna, to wstrzymałby jej wykonanie jako wydanej z naruszeniem prawa. Wobec tego Skarżąca ma uzasadnione obawy i podejrzenia, że sędzia Elżbieta Rischka ma już wyrobiony negatywny stosunek do skargi, tym bardziej, że w sprawie pełni funkcję sprawozdawcy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że czym innym jest ocena wykazania przez stronę przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, czym innym - szeroko pojęta kontrola działalności administracji publicznej poprzez orzeczenie w przedmiocie zasadności skargi V. P. na decyzję SKO w Słupsku w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. W rezultacie w ocenie Sądu I instancji nie doszło do zaistnienia przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziego określonych w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.").
Od powyższego rozstrzygnięcia strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wywiodła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie postanowienia i rozpoznanie sprawy co do meritum lub przekazanie sprawy Sądowi I instancji. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniosła argumentację tożsamą z tą przedstawioną we wniosku o wyłączenie sędziego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. W myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
Charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne, wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 p.p.s.a., jest taka sama. Ma ona zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy Wskazuje się jednak, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie.
Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a.
Autor zażalenia wskazuje, że na podstawie art. 18 § 1 pkt 6, a także art. 19 p.p.s.a. Skarżąca była uprawniona do żądania wyłączenia sędziego. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których: brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (...). Wyjaśnić należy że wskazana przesłanka byłaby spełniona gdyby Sędzia NSA brała udział w wydaniu decyzji SKO w Słupsku z dnia 12 lutego 2015 r., bowiem to ta decyzja została zaskarżona przez Skarżącą. Ta okoliczność w sprawie jednak nie wystąpiła, dlatego też, wskazana przez pełnomocnika podstawa wyłączenia, nie mogła zostać przez Sąd I instancji uwzględniona.
Nie można zgodzić się również z stanowiskiem wyrażonym w zażaleniu, że wydanie orzeczenia w postępowaniu wpadkowym rodzi wątpliwości co do bezstronności Sędziego. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i postępowanie w zakresie kontroli tej decyzji, są postępowaniami odrębnymi, które podlegają ocenie według innych przesłanek. WSA w Gdańsku odmawiając wstrzymania wykonania decyzji badał czy w sprawie zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wydając orzeczenie negatywne, stwierdził, że powyższe okoliczności nie wystąpiły. To jednak nie ma żadnego wpływu na kontrolę decyzji wydanej przez SKO, ponieważ decyzja ta zostanie skontrolowana pod zupełnie innym kątem i na podstawie innych przesłanek. Dlatego też, twierdzenie zawarte w zażaleniu, iż Sędzia NSA swoim postępowaniem opowiedziała się za bezzasadnością skargi, jest całkowicie nieuzasadnione. Tym samym zarzut naruszenia art. 19 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Odnosząc się z kolei do wniosku dotyczącego zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wskazać należy, że stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest zatem w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, aniżeli wymienione w tym przepisie.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 postanowił jak w sentencji.