Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1166/07) odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do pozytywnego rozpoznania wniosku strony. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze złożonego wniosku wynika, iż miesięczny dochód jego wraz z małżonką wynosi 3.000 zł brutto. Sąd podniósł, że skarżący w żaden sposób nie wykazał na co przeznacza uzyskiwane dochody i jakie są jego wydatki. Brak jest również dokumentów świadczących o zaciągniętych przez stronę kredytach.
Sąd administracyjny wskazał, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprowadza się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca bowiem miesięczny dochód osiągany przez skarżącego w wysokości 3.000 zł brutto pozwala na opłatę kosztów sądowych w wysokości 500 zł i opłacenie honorarium pełnomocnika.
Na przedmiotowe postanowienie strona wniosła zażalenie. W jego uzasadnieniu wskazała, że wydatki jakie miesięcznie ponosi (prąd, gaz, telefon, raty kredytowe) uniemożliwiają jej zapłatę kosztów sądowych w kwocie 500 zł. Dodaje, że dokumenty źródłowe potwierdzające jego wydatki powinien przedstawić Urząd Skarbowy W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uznanie.
Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej u.p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
Z treści art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek strony i odmówił przyznania jej prawa pomocy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jak wynika z akt sprawy skarżący, pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 19 października 2007 r., nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego dochody i wydatki. Nie dołączył ich również do sprzeciwu jaki złożył od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2007 r., odmawiającego mu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy również wskazać, że skarżący nie uzasadnił i nie uprawdopodobnił okoliczności, które podał we wniosku, przez co nie zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w powoływanym wyżej przepisie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwiło to pozytywne rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosku strony.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny informuje stronę skarżącą, iż to nie Urząd Skarbowy na wezwanie Sądu powinien nadesłać dokumenty źródłowe potwierdzające sytuację majątkową skarżącego (np. do przedstawienia operacji na rachunkach bankowych oraz wydatków poniesionych na gaz, energię itp.) lecz sam skarżący, o ile oczekuje, że jego wniosek będzie pozytywnie przez Sąd rozpoznany (art. 255 p.p.s.a).
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.