Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 623/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 2 czerwca 2009 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego.
W uzasadnieniu WSA podniósł, że wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd - pod nieobecność stron, które zostały prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy - oddalił skargę w niniejszej sprawie. W dniu 10 grudnia 2009 r. (data nadania) skarżący wniósł o przywrócenie terminu "do wnioskowania o uzasadnienie pisemne wyroku Sądu z dnia 19.11.2009". Uzasadniając wniosek, podkreślił, że nie mógł być obecny na rozprawie, gdyż w tym czasie uczestniczył "w kilkudniowym seminarium branżowym". Powołał się także na znaczną ilość spraw zawodowych i osobistych (opieka nad chorującym, niepełnosprawnym dzieckiem), które po powrocie "skierowały jego uwagę na inne tory" i sprawiły, że "nie spostrzegł krótkiego terminu na wniosek o uzasadnienie wyroku". Wyraził jednocześnie pogląd, że termin ów "wydaje się być, delikatnie pisząc, nieadekwatny".
Odpowiadając na wezwanie Sądu, skarżący zwrócił uwagę na sprzeczności, jakimi, jego zdaniem, było dotknięte pouczenie zawarte w skierowanym do niego zawiadomieniu o rozprawie z dnia 19 listopada 2009 r. W jego ocenie "nie biorąc udziału w rozprawie, w której stawiennictwo jest nieobowiązkowe", został on pozbawiony "formalnie prawa, a faktycznie możliwości, aby zostać poinformowanym o wyroku". Następnie, nawiązując do reguł przyjętych w procedurach reklamacyjnych, zaznaczył, że zapłacił "za rozprawę sądową", pokrył wszystkie koszty sądowe, a także koszty rozmowy telefonicznej, podczas której dowiedział się o wydanym wyroku. Wzmianka ta, jak się wydaje, miała stanowić argument na rzecz tezy, że wyrok ów powinien być doręczony stronie z urzędu.
Skarżący oświadczył również, że "przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19.11.2009 ustała wtedy, kiedy [znalazł] wolny czas do napisania pisma i nadania go na poczcie". Do wniosku załączył oświadczenia swojej żony, pracowników, a także "rejestr dokumentów sprzedaży i zakupu w okresie 20.11.2009 do 10.12.2009 r.", dokumentujące jego wzmożoną aktywność zawodową i osobistą we wskazanym okresie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zachowanie minimum elementarnej staranności procesowej pozwoliłoby skarżącemu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, niezależnie od innych zajęć. Wystarczyło bowiem w terminie 7 dni od dnia rozprawy skontaktować się telefonicznie z Sądem i ustalić wynik sprawy, a następnie złożyć stosowny wniosek. Sporządzenie i nadanie wspomnianego wniosku nie jest przecież ani czynnością wymagającą fachowej wiedzy, ani czynnością czasochłonną, wobec czego może być dokonane także wtedy, gdy na stronie ciążą inne zobowiązania, w tym troski związane ze stanem zdrowia bliskiej osoby. Skarżący całkowicie poniechał działań mających na celu dotrzymanie terminu, co przesądza, że ponosi winę w jego uchybieniu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik wniósł o jego uchylenie, wskazując, że pouczenie zawarte w skierowanym do niego zawiadomieniu o rozprawie było niejasne. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił jednak wątpliwości strony. Skarżący wskazał na błąd logiczny tkwiący w zasadzie, która pozwala Sądowi nie informować o wynikach posiedzenia, a z drugiej obwiniać o niedotrzymanie terminu osobę skarżącą, która nie zna wyniku posiedzenia Sądu i czeka na przesyłkę pocztową z WSA.
Autor zażalenia stwierdził, że wadliwe są zasady dotyczące trybu doręczania sentencji wyroku oddalającego skargę oraz trybu i terminu sporządzania uzasadnienia takiego wyroku. Wskazał także na alternatywne możliwości uzyskania informacji o rozstrzygnięciu sprawy. Zwrócił się także z prośbą o wskazanie źródła i podstawy prawnej - najlepiej w Konstytucji RP - skąd wziął się 7-dniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wskazał także na dysproporcję w relacji podatnik – urząd lub podatnik – sąd jeżeli chodzi o obowiązujące terminy do dokonania czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Artykuł 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., ustanawia zasadę, w myśl której czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zasada ta jest tonowana przez art. 86 p.p.s.a., który umożliwia sądowi działającemu na wniosek strony, przywrócenie utraconego terminu, zabezpieczając ją jednocześnie przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego występującymi na skutek upływu terminu. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. warunkami przywrócenia terminu są: wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Przesłanka braku winy polega na wykonaniu obowiązku przez stronę z dołożeniem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd, oceniając czy doszło do jej zachowania, powinien przyjąć istnienie obiektywnego wzorca należytej staranności, którego wypełnienia można żądać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 226).
W niniejszej sprawie podatnik uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie przedstawił jednak okoliczności wskazujących na brak winy w niedokonaniu tej czynności. Nie może bowiem być tak, że strona wysyła pismo do Sądu w momencie, kiedy znajdzie na to wolny czas. Nie jest również uprawdopodobnieniem braku winy oświadczenie żony skarżącego, że przebywali wspólnie na szkoleniu, a także zajmowali się niepełnosprawną córką. Również fakt wzmożonej pracy zawodowej nie może uzasadniać braku staranności w prowadzeniu spraw sądowych.
Należy podnieść, że art. 7 Konstytucji RP stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Natomiast z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.
W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawarto w art. 141 § 2 przepis, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W niniejszej sprawie wyrok został ogłoszony na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r., od tego też dnia płynął termin do sporządzenia stosownego wniosku.
Powyższe oznacza, że termin 7-dniowy do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynika z ustawy i ma swoją podstawę prawną.
Odnosząc się do kwestii niejasności w zawiadomieniu o rozprawie należy podnieść, że w pkt 3 pouczenia napisano, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną. Z pkt 4 pouczenia wynika zaś, że uzasadnienie wyroku uwzględniającego skargę jest doręczane z urzędu. W niniejszej sprawie zapadł wyrok oddalający skargę, a więc strona zobligowana była do złożenia wniosku o sporządzenia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.