Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy P. O. (dalej:,,Strona’’ lub,,Skarżący’’) w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za lata 2008-2009 oraz w zakresie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
W dniu 10 kwietnia 2012 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za lata 2008-2009 oraz w zakresie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.
W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. zgodnie § 2 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), skarżący w piśmie z dnia 4 czerwca 2012 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy. Po wezwaniu skarżącego przez Sąd do przesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w dniu 17 czerwca 2012 r. przesłał do Sądu wskazany formularz, jednak nie wskazał w jakim zakresie wnosi przyznanie prawa pomocy.
Sąd ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia formularza przez prawidłowe wypełnienie rubryki odnośnie zakresu wniosku, oraz, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) o dostarczenie do Sądu w terminie 7 dni żądanych przez Sąd dokumentów (kserokopia zeznania podatkowego za 2010 r. i ewentualnie za 2011 r. wraz z załącznikami, uwierzytelnionych deklaracji podatkowych VAT dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które takie deklaracje złożył, szczegółowego - określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego i jego gospodarstwa domowego ze wskazaniem źródeł ich finansowania, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące, informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącego).
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący uchylił się od uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie żądanym przez Sąd.
Skarżący wniósł sprzeciw zaznaczając, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że wszczęto w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne i zajęto mu rachunki bankowe oraz wpisano hipotekę przymusową. Podniósł, ze egzekwowanie kwoty podatku VAT wraz z odsetkami za lata 2007-2009 w kwocie przekraczającej 600 000,00, co stanowi równowartość całego zysku za rok podatkowy 2010 oraz 2011 uniemożliwia mu normalne prowadzenie działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że skarżący mimo - wystosowanego wezwania Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a - nie przedstawił dokumentów żądanych przez Sąd co uniemożliwiło Sądowi dokonania rzeczywistej oceny sytuacji materialnej skarżącego. W ocenie Sądu lakoniczne stwierdzenie o stracie w wysokości 36.240 zł za okres od stycznia do maja 2012 r. nie można było uznać za wystarczające.
W zażaleniu skarżący podniósł te same argumenty, co w sprzeciwie, a mianowicie, że wszczęto w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne i zajęto mu rachunki bankowe oraz wpisano hipotekę przymusową. Podniósł, ze egzekwowanie kwoty podatku VAT wraz z odsetkami za lata 2007-2009 w kwocie przekraczającej 600 000,00, co stanowi równowartość całego zysku za rok podatkowy 2010 oraz 2011 uniemożliwia mu normalne prowadzenie działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym należy zauważyć, że prawo pomocy to pomoc budżetu państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Ciężar dowodu w tym postępowaniu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie.
Udzielenie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też przyznanie prawa pomocy może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594).
`Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosowanie prawa pomocy winno odnosić się do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Z przedłożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by sytuacja strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym miejscu należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu skarżący, pomimo wezwania go przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., nie przedstawił dokumentów, które są niezbędne do rzetelnej i całościowej oceny jego sytuacji materialnej, a co za tym idzie, możliwości płatniczych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżący niniejszym nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji