Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 43/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej – M. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że wyrokiem z 20 czerwca 2013 r. oddalono skargę skarżącej na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł..
Na wniosek skarżącej, postanowieniem 3 lipca 2013 r., zostało przyznane jej prawo pomocy w zakresie ustanowienie adwokata.
W dniu 26 lipca 2013 r. adwokat A.G. otrzymała z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. pismo informujące, że została wyznaczona do reprezentowania skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Dnia 2 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 20 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniosła, że skarżąca uchybiła terminowi, bowiem nie była w postępowaniu sądowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Autorka wniosku wskazała, że skarżąca składając wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu działała w przekonaniu, że dopełniła wymaganych prawem czynności, które pozwalają jej zaskarżyć wyrok.
W ocenie pełnomocnika, skarżąca dochowała należytej staranności osoby dbającej o swoje sprawy. Skarżąca działała w przekonaniu, że po wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, to ów pełnomocnik podejmie wszelkie niezbędne czynności. W ocenie pełnomocnika, występując o przyznanie prawa pomocy skarżąca w sposób jednoznaczny wyraziła wolę zaskarżenia wyroku.
Do wniosku o przywrócenie terminu załączono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie uchybienie terminu nastąpiło z powodu niezapoznania się przez skarżącą z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie (karta 33 akt sprawy). To zaś świadczy o niedołożeniu przez skarżącą należytej staranności, a tym samym o zawinieniu w uchybieniu terminu. W punkcie 3 pouczenia wyraźnie określono, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, z zaznaczeniem, że złożenie wniosku po upływie powyższego terminu jest czynnością bezskuteczną.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 87 §1 P.p.s.a., poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pełnomocnikowi z urzędu, ustanowionemu w sprawie po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, w sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w wymaganym ustawowo terminie.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniosła, że przyznanie skarżącej prawa pomocy w okolicznościach braku możliwości uzyskania uzasadnienia wyroku, pozbawia racji bytu ustanawianie pełnomocnika dla skarżącej i podejmowanie przez niego czynności procesowych. Pełnomocnik wskazała, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego (w przedmiotowej sprawie do złożenia wniosku o uzasadnienie) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, po upływie tego terminu, ustaje w dniu, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia środka odwoławczego, nie później jednak niż z upływem terminu do jego wniesienia licznego od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Zdaniem pełnomocnika, okoliczność niemożności dochowania pierwotnego terminu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego po upływie ustawowego terminu i braku jego zawinienia w tymże zakresie jest oczywista i nie może być przedmiotem odmiennej interpretacji.
Pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczyła, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś art. 87 §1 i §2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 §4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 153/97).
Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99).
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 141 §2 P.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Wobec twierdzeń podniesionych w zażaleniu, podkreślenia wymaga, że pełnomocnik skarżącej, która została ustanowiona z urzędu na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 3 lipca 2013 r., powinna była wykazać brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie, a nie wykazywać brak swojej winy w uchybieniu tego terminu. Do sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku, odmiennie niż ma to miejsce w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej, nie jest bowiem wymagany przymus adwokacko-radcowski, a zatem fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy a następnie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie ma wpływu na termin do dokonania tej czynności procesowej.
Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Skarżąca została zawiadomiony o terminie rozprawy (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy - karta 33). Zawiadomienie to zawierało pouczenie, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Skoro skarżąca w dniu 22 marca 2013 r. własnoręcznie potwierdziła odbiór zawiadomienia o rozprawie, uznać należy, że miała możliwość zapoznania się z powyższym pouczeniem.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżąca była prawidłowo pouczona o sposobie i terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a przedstawione przez jego pełnomocnika okoliczności usprawiedliwiające złożenie tego wniosku z uchybieniem terminu nie pozwalają na uznanie, że nastąpiło to bez winy skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. §18 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461).