Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2016 r. o sygn. I SA/Bd 95/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie ze skargi W. L. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: Dyrektor IS) z dnia 11 grudnia 2015 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy.
- 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podał, że w skardze skarżący zawarł wniosek o "wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji organu pierwszej i drugiej instancji".
- 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.
- 3.1. W ocenie WSA w Bydgoszczy argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący poza sformułowaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w żaden sposób wniosku tego nie uzasadnił. Podał, że żadna część skargi ani jej uzasadnienie nie zawiera wskazania konkretnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
- 4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- 4.1. Skarżący (działający przez pełnomocnika - radcę prawnego) wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Bydgoszczy, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Bydgoszczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podał, że w treści skargi podnosił, iż jego sytuacja materialna, jak i jego rodziny jest trudna.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Bydgoszczy odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżący nie wykazał w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS.
- 5.2. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Bydgoszczy - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy.
W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
5.3. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Bydgoszczy przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił swojego wniosku. Skarżący motywując swój wniosek trudną sytuacją finansową powinien przedstawić okoliczności ją uprawdopodobniające. Bez przedstawienia przez skarżącego swojej sytuacji finansowej nie sposób ocenić, jakie konsekwencje pociągnie za sobą ewentualne przymusowe wykonanie decyzji. Skarżący w skardze wprawdzie odnosi się merytorycznie do decyzji Dyrektora IS, jednak żaden fragment skargi ani jej uzasadnienia nie odnosi się do trudnej sytuacji skarżącego. Jedyny fragment skarżącego odnoszący się do jego sytuacji rodzinnej to nawiązanie do kwestii zakupu przez skarżącego od banku wierzytelności jego żony, z którą pozostaje w umownym ustroju rozdzielności majątkowej. Dopiero na etapie wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Bydgoszczy wydanym w rozpatrywanej sprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz złożył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach.
Należy jednak zaznaczyć, że postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy. Na skutek wniesionego przez skarżącego sprzeciwu na zapadłe orzeczenie Referendarza, WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 17 października 2016 r., na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość określonego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. jest znaczna, jednak aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżącego konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący takich informacji nie przedstawił. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
5.4. W świetle wyżej poczynionych powyższych uwag należy uznać, że skoro skarżący we wniosku zawartym w skardze w żaden sposób nie wykazał, że spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do zastosowania wobec niego ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.