Postanowienie NSA z 21 września 2012 r., II GNP 2/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 116/10

Sprawa

w sprawie ze skargi M.O. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz nałożenia sankcji postanawia odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Skład

Sędzia NSA Marzenna Zielińska przewodniczący
Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz przewodniczący
Anna Ważbińska protokolant

Uzasadnienie

M.O. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z 29 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 116/10 oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z [...] listopada 2009 r. w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Wskazując, że działa w w trybie art. 285d ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. nr 270, dalej jako p.p.s.a.) zarzuciła wymienionemu wyżej wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 106 § 3 i art. 113 § 2 p.p.s.a. w zw. z Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) oraz przepisami o biurowości sądowej.

Skarżąca wskazała, że wzruszenie powyższego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Podniosła, że nieprofesjonalny pełnomocnik (jej mąż W.O.) przedwcześnie, a innym razem z przekroczeniem terminu złożył skargę o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że w dniu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – 24 marca 2010 r. jej pełnomocnik zobowiązał się dostarczyć w terminie 3 dni orzeczenie potwierdzające jego dalszą niezdolność do pracy. Podniosła, że pełnomocnik zobowiązanie to wypełnił tego samego dnia, składając pismo procesowe i stosowne dokumenty. Okoliczność ta została potwierdzona przez Biuro Podawcze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prezentatą z datą [...] marca 2012 r. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku sygn. akt. II SA/Łd 116/10 Sąd stwierdził na stronie 7: "Wprawdzie na rozprawie w dniu [...] marca 2010 r. W.O. oświadczył, iż nadal jest częściowo niezdolny do pracy i zobowiązał się do złożenia odpowiedniego dokumentu, to jednak do dnia wydania wyroku w sprawie żaden dokument poświadczający oświadczenie producenta rolnego nie wpłynął do Sądu." W ocenie skarżącej skoro Sąd zawarł powyższe twierdzenie w uzasadnieniu, to prawdopodobnie dokumenty, które przedstawił pełnomocnik nie zostały przedstawione składowi orzekającemu, czym naruszono art. 106 § 3 i art. 113 § 2 p.p.s.a. Skarżąca wskazała, że w dalszej części uzasadnienia wyroku, w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z prawem Sąd stwierdził: "w tej sytuacji uprawnione jest uwzględnienie w ustaleniach faktycznych wyłącznie niezdolności do pracy trwającej do marca 2007 r.

W ocenie skarżącej, w wyniku nieprzedstawienia składowi orzekającemu dokumentów dotyczących niezdolności do pracy jej męża została ona pozbawiona możliwości obrony swoich spraw, gdyż stan faktyczny przedstawiony przez Sąd był niepełny, a na skutek tego uchybienia niezgodny z prawem materialnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka. Jest to bowiem przypadek, w którym wzruszenie orzeczenia było możliwe.

Wyjątek od tej zasady został określony w art. 285a § 2 p.p.s.a., i polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje także od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Wymagania o charakterze materialnym jakim powinna odpowiadać skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia określa art. 285e § 1 p.p.s.a.

Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a. obowiązana jest w skardze, niezależnie od pozostałych warunków objętych art.285e § 1 p.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała przysługującego jej środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a.).

Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a.

Wskazać należy, że o tym, czy w sprawie zachodzi "wyjątkowy przypadek" w rozumieniu art. 285a § 2 p.p.s.a, decyduje nie tylko waga naruszonych norm prawnych, ale i powody nieskorzystania przez stronę z możliwości wniesienia środków prawnych. Takie stanowisko zostało zaprezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienia sygn. akt I ONP 14/11, sygn. akt I ONP 16/10, J P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 714)

Zauważyć należy, że po wydaniu w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku z dnia 29 marca 2010 r. skarżąca złożyła w terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 27 kwietnia 2010 r. Skarżąca nie wniosła jednak skargi kasacyjnej, mimo pouczenia o przysługiwaniu takiego środka zaskarżenia, lecz pismem z 6 maja 2010 r. złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego. Na wezwanie Sądu do wypowiedzenia się czy pismo to stanowi skargę o wznowienie postępowania, jak to wynika z jego tytułu, czy może skargę kasacyjną oświadczyła, że jest to skarga o wznowienie postępowania. Z powyższego wynika, że skarżąca nie zamierzała wnosić skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji.

Wobec braku skargi kasacyjnej omawiany wyrok stał się prawomocny z dniem 28 maja 2010 r. W dniu 25 maja 2012 r. skarżąca wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku z dnia 29 marca 2010 r. W skardze tej nie zostało w żaden sposób wskazane, że występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 p.p.s.a., a w szczególności nie zostały przytoczone jakiekolwiek okoliczności wskazujące na powody, które uniemożliwiły skorzystanie przez skarżącą z przysługującego jej środka prawnego w postaci skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 marca 2010 r.

W tym stanie rzeczy skoro skarga nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a., to podlega odrzuceniu na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a.