Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1794/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]), którą organ ten - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. o nałożeniu na R. G. kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Z akt sprawy wynika, że żadna ze stron nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wspomnianego wyroku WSA, nie złożono od niego skargi kasacyjnej ani innego środka prawnego, wobec czego orzeczenie to stało się prawomocne od dnia 21 maja 2013 r.
W dniu 21 maja 2015 r. R. G. (zastępowany przez niemieckiego adwokata U. H., działającego w ramach transgranicznej pomocy prawnej) wystąpił ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego wyżej, prawomocnego wyroku WSA w Warszawie. Strona zarzuciła, że wyrok ten jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 13k ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 460), art. 20 i art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 18 oraz art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej oraz z punktem 15. preambuły do dyrektywy 2006/38/WE. Podnosząc te zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia.
W uzasadnieniu autor skargi stwierdził w szczególności, że wniesienie skargi w trybie art. 285a § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") jest zasadne "ze względu na wyjątkowy charakter naruszeń prawa, godzący w podstawy konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa oraz nakaz dyskryminacji obywateli unijnych współtworzący w regulacjach traktatowych oraz Karcie Praw Podstawowych ramy prawne Unii Europejskiej". Stwierdził również, że skarżący nie widzi innych możliwości uchylenia wspomnianego wyroku WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z kolei art. 285a § 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga, o której mowa w § 1, przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Zakresem normy z art. 285a § 2 p.p.s.a. objęte są zatem w wyjątkowych sytuacjach prawomocne orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, np. nie wniosły skargi kasacyjnej lub nie wniosły skargi o wznowienie postępowania, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych, np. istnieją przesłanki i termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W takim przypadku strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a. obowiązana jest w skardze tej - poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 p.p.s.a. - wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie, dlaczego nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych (art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a. (takie stanowisko zostało zaprezentowane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I ONP 14/11, z dnia 17 grudnia 2010 r. o sygn. akt I ONP 16/10 i z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II FNP 11/12 - treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W niniejszej sprawie autor skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie wykazał w jakikolwiek sposób, że skarżący nie mógł wzruszyć zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w drodze innych środków prawnych, przede wszystkim poprzez wniesienie w stosownym czasie skargi kasacyjnej. Jako wypełnienie obowiązku określonego w art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a. nie sposób w szczególności uznać stwierdzenia, że skarżący nie widzi innych możliwości uchylenia zaskarżonego wyroku. Takie stwierdzenie świadczy natomiast o tym, że autor skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia błędnie kwalifikuje ten środek prawny jako kolejny, instancyjny środek odwoławczy, którego uwzględnienie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Takie stanowisko nie znajduje jednak oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
Brak wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oznacza, że strona skarżąca nie spełniła wymagania określonego w art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a. Takie zaniechanie wypełniało hipotezę normy z art. 285h § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 285 l p.p.s.a.
PG