Postanowienie NSA z 30 marca 2011 r., II GPP 1/11

Wydany

30 marca 2011 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi J. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K.

Skład

Sędzia NSA Zofia Przegalińska przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Zofia Borowicz przewodniczący
Sędzia NSA Hanna Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1591/09 ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Uzasadnienie

Pismami z dnia [...] lutego 2011 r. oraz [...] marca 2011 r. J. P. złożył bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K., prowadzonego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych. J. P. wniósł o stwierdzenie, że w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt I SA/ Kr 1591/09 doszło do naruszenia jego prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz o przyznanie odszkodowania w wysokości 10 tyś. złotych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. nie rozpoznał ww. sprawy w terminie 12 miesięcy, wynikającym z art. 34 (art.

14. ustawy z 17 czerwca 2004 r. Skarżący podniósł, że wyznaczony termin rozprawy na dzień 16 września (sierpnia) 2010 r. został odroczony przez Sąd bez podania przyczyny w postanowieniu odmawiającym doręczenia uzasadnienia orzeczenia.

Z akt sprawy wynika, że skarga J. P. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., nadana w polskim urzędzie pocztowym, wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 6 listopada 2009 r. W dniu 9 listopada 2009 r. Przewodniczący Wydziału wezwał J. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W dniu 3 grudnia 2009 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. postanowieniem z dnia 15 stycznia 2010 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił go od kosztów sądowych. W dniu 29 stycznia 2010 r. skarżący odebrał odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem.

Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2010 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego o oświadczenie w ciągu 7 dni, czy podtrzymuje zażalenie z dnia 9 listopada 2009 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego, z uwagi na okoliczność, iż postanowieniem z dnia 15 stycznia został on zwolniony od kosztów sądowych, pod rygorem przyjęcia, iż zażalenia nie podtrzymuje. Powyższe zarządzenie skarżący odebrał w dniu 25 lutego 2010 r.

Następnie pismem procesowym, które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 15 marca 2010 r., skarżący nadesłał wypis z rejestru gruntów.

Zarządzeniem z dnia 25 marca 2010 r. wyznaczono posiedzenie niejawne na dzień 26 kwietnia 2010 r. Z kolei postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył wskazane wyżej postępowanie zażaleniowe w przedmiocie kosztów sądowych, z uwagi na fakt, iż stało się ono bezprzedmiotowe z powodu uwzględnienia w całości wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe postanowienie skarżący odebrał w dniu 10 maja 2010 r.

Zarządzeniem z dnia 14 maja 2010 r. dołączono nadesłane przez skarżącego pisma do akt sprawy i skierowano do wyznaczenia na rozprawę. Następnie zarządzeniem z dnia 2 lipca 2010 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 19 sierpnia 2010 r. Zawiadomienie o terminie rozprawy skarżący odebrał w dniu 12 lipca 2010 r.

Pismem procesowym z dnia 14 lipca 2010 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nadesłał szereg załączników związanych ze sprawą przyznania płatności do gruntów rolnych dla J. P. Odpis powyższego pisma został wysłany do skarżącego w dniu 28 lipca 2010 r., a odebrany w dniu 2 sierpnia 2010 r.

Kolejno do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wpłynęły dwa następne pisma procesowe skarżącego: z dnia 29 lipca 2010 r. oraz z dnia 10 sierpnia 2010 r.

W protokole rozprawy z dnia 19 sierpnia 2010 r. Sąd I instancji postanowił zwrócić się do Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. o przesłanie w terminie 14 dni protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 14 września 2007 r. w gospodarstwie skarżącego w kwestii sprawdzenia działki rolnej [...], nr ewidencyjny [...]. Z tej przyczyny rozprawę odroczono.

Pismem z dnia 2 września 2010 r. (data stempla pocztowego) organ administracji publicznej, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, przesłał kopię żądanego protokołu wraz z wydrukami zdjęć z ww. kontroli.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 sierpnia 2010 r.

Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Przewodniczący Wydziału skierował powyższy wniosek na posiedzenie niejawne na dzień 29 października 2010 r. Postanowieniem wydanym w tym dniu Sąd I instancji odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na okoliczność, iż w rozpatrywanej sprawie wniosek skarżącego został złożony przed zakończeniem postępowania, gdyż w sprawie nie został jeszcze wydany wyrok. Powyższe postanowienie zostało nadane do skarżącego w dniu 12 listopada 2010 r., a odebrane przez niego w dniu 19 listopada 2010 r.

Następnie zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2011 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 3 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., po przeprowadzeniu rozprawy, wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W przedstawionym stanie faktycznym skargi J. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K. nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Z analizy akt sądowych wynika, że wszelkie czynności podjęte przez Sąd I instancji w toku tego postępowania dokonano w rozsądnych terminach, nie naruszając zasady sprawności postępowania. Podkreślić należy, że skarżącego wezwano do uiszczenia wpisu sądowego zaledwie 3 dni po dniu, w którym do wojewódzkiego sądu wpłynęła skarga wraz z odpowiedzią organu na skargę. Następnie, niezwłocznie po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, został on rozpoznany.

W następnej kolejności Przewodniczący Wydziału zajął się kwestią wyjaśnienia postępowania zażaleniowego zainicjowanego przez samego skarżącego na skutek otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. W konsekwencji przeprowadzonego posiedzenia niejawnego Sąd I instancji wydał postanowienie umarzające wskazane wyżej postępowanie zażaleniowe w przedmiocie kosztów sądowych, mając na względzie jego bezprzedmiotowość. Postanowienie we wskazanej materii skarżący odebrał w dniu 10 maja 2010 r.

Po tych czynnościach sprawa oczekiwała na termin rozprawy według kolejności wpływu. Zaznaczyć należy, iż stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności wpływu oznacza, że sprawa skarżącego nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw wniesionych wcześniej. Istnieje jednak podstawa do rozpoznania sprawy poza kolejnością, w drodze zarządzenia prezesa sądu, jeżeli jest to uzasadnione (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Skorzystanie z tego trybu wymaga wystąpienia z takim wnioskiem przez stronę oraz podania okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Z akt nie wynika, aby skarżący złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy.

Podkreślić należy, że przed wniesieniem skarg na przewlekłość postępowania (8 lutego 2011 r. i 7 marca 2011 r. – daty wpływu do Biura Podawczego Naczelnego Sądu Administracyjnego) zostało wydane w dniu 2 lipca 2010 r. zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 19 sierpnia 2010 r. Na skutek konieczności zapoznania się, przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, z treścią protokołu z kontroli przeprowadzonej na działkach skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił się do organu administracji publicznej o nadesłanie wskazanego dokumentu, w zakreślonym terminie 14 dni. Wskutek powyższego rozprawa została odroczona.

Kopia żądanego przez Sąd I instancji protokołu została nadesłana przez organ bez zbędnej zwłoki, w wyznaczonym terminie, tj. w dniu 2 września 2010 r.

Następnie, na skutek działania samego skarżącego – zwrócenie się z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 sierpnia 2010 r., który w ogóle w tym dniu nie zapadł – Sąd I instancji zmuszony był zająć się kolejną kwestią procesową w sprawie. W konsekwencji tych działań wydane zostało w dniu 29 października 2010 r. postanowienie odmawiające sporządzenia uzasadnienia.

Dopiero po zakończonym postępowaniu wnioskowym, co należy podkreślić – zainicjowanym przez samego skarżącego J. P. – wyznaczony został termin kolejnej rozprawy. W rezultacie sprawa została rozpoznana, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w pierwszej instancji zostało zakończone.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czynności sądu zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia, podejmowane były jak najbardziej terminowo i w prawidłowy sposób, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem wniosku strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.