Postanowienie NSA z 28 września 2023 r., II GPP 13/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi H. Ś. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II GPP 6/23 w sprawie ze skargi H. Ś. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. nr 88/2021/Ub w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Rysz przewodniczący
Sędzia NSA Andrzej Skoczylas przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk przewodniczący

Uzasadnienie

H. Ś. w piśmie z dnia 9 sierpnia 2023 r. (wpływ do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – dnia 11 sierpnia 2023 r.) zaznaczył, iż wnoszone pismo dotyczy postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GPP 6/23, doręczonego Skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2023 r. W piśmie tym H. Ś. stwierdził m.in, iż "Nieważność orzeczenia tego sądu z mocy prawa wywołuje skutek bezczynności sądu. I dlatego o prawo ustawa z 17.06.04 r. składam skargę na bezczynność sądu. Żądam stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy".

W tym samym piśmie skarżący stwierdził również: "o prawo art. 285a § 3 p.p.s.a. składam skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z 25.04.2023 r., sygn. akt II GPP 6/23".

Zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 17 sierpnia 2023 r., pismo skarżącego i zawarte w nim wnioski zostało rozdzielone na dwie sprawy o sygnaturach akt: II GPP 13/23 w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania oraz II GNP 3/23 w przedmiocie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 75; powoływanej dalej jako: ustawa), skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie, a więc do momentu jego prawomocnego zakończenia.

Odnosząc się do skargi na przewlekłość (skarżący użył w sporządzonym odręcznie piśmie procesowym słowa "bezczynność") postępowania przed NSA w sprawie o sygn. akt II GPP 6/23, a więc w postępowaniu w sprawie rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1197/22, należy ponownie podkreślić, iż stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skarga na przewlekłość traktowana jest jako doraźna interwencja przeciwdziałająca trwającej przewlekłości postępowania (por. postanowienie SN z dnia 8 lipca 2005 r., III SPP 120/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 102 i postanowienie NSA z 19 lipca 2022 r., II GPP 4/22 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jako środek zapewniający szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu i służący dyscyplinowaniu czynności podejmowanych na danym etapie toczącego się jeszcze postępowania w określonej sprawie (por. uchwałę SN z dnia 16 listopada 2005 r., III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71; postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2006 r., III SPP 162/05; postanowienie SN z 18 lutego 2005 r., III SPP 19/05, OSNP 2005 nr 17, poz. 277). Podnosi się, bowiem, że celem skargi jest zlikwidowanie opieszałości Sądu, przed którym sprawa zawisła, poprzez wymuszenie należytej sprawności sądu i nadanie sprawie odpowiedniego biegu (por. uchwałę SN z dnia 18 stycznia 2005 r., III SPP 113/04, OSNP 2005 nr 9, poz. 134, czy postanowienie SN z dnia 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 345). Natomiast, jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 17 listopada 2004 r., III SPP 42/04 (OSNP 2005 nr 5, poz. 71), w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. przewidziano szczególny środek odwoławczy (prawny) przeciwdziałający przewlekłości postępowania w czasie jego trwania, nazwany skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Z art. 15 i 16 ustawy wynika, że po prawomocnym zakończeniu postępowania, co do istoty sprawy, strona może dochodzić od Skarbu Państwa naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości postępowania, przy czym dotyczy to zarówno sytuacji, gdy strona nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania w jego toku, jak i sytuacji, gdy jej skargę w toku postępowania uwzględniono. Odpowiednia suma pieniężna, którą można przyznać w wyniku uwzględnienia skargi, nie stanowi więc pełnego zaspokojenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Wynika z tego, że skarga na przewlekłość w toku postępowania ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą bieżącej (trwającej) przewlekłości postępowania. Jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. uchwała SN z dnia 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13 oraz postanowienie NSA z 17 października 2019 r. I GPP 22/19 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Konsekwencją takiej interpretacji przepisów ustawy jest stwierdzenie, że postępowanie ze skargi powinno koncentrować się na aktualnym etapie postępowania w sprawie, wobec czego za spóźnione uznaje się zarzuty dotyczące poprzedniego (zamkniętego) jego etapu, gdyż nie pozwalają one osiągnąć zakładanego przez ustawodawcę celu (por. postanowienia SN z dnia: 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, 27 lipca 2005 r., III SPP 127/05, PiZS 2005 nr 11, poz. 25, 9 lutego 2011 r., III SPP 34/10, 21 kwietnia 2011 r., III SPP 2/11; 26 stycznia 2012 r., III SPP 42/11, 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; 9 września 2012 r., III SPP 20/11 oraz postanowienie NSA z 17 października 2019 r. I GPP 22/19 i postanowienie NSA z 19 lipca 2022 r., II GPP 4/22 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GPP 6/23, a więc w postępowaniu w sprawie rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt VI SA/Wa 1197/22 ze skargi H. Ś. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r., nr 88/2021/Ub, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, już się nie toczy, ponieważ zostało zakończone prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GPP 6/23, którym oddalono skargę na przewlekłość postępowania.

Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 55 akt sądowych). Skarga na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt II GPP 6/23 (co wynika z jej treści - po otrzymaniu ww. postanowienia) została wniesiona 9 sierpnia 2023 r. (zob. stempel na kopercie - karta nr 59 akt sądowych) - tj. już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Natomiast, o czym była już mowa, skarga na przewlekłość traktowana jest jako doraźna interwencja przeciwdziałająca trwającej przewlekłości. Jej celem jest zlikwidowanie opieszałości sądu, przed którym sprawa zawisła, poprzez wymuszenie należytej sprawności sądu i nadanie sprawie odpowiedniego biegu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, a także na podstawie art. 178 i 180 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej jako: p.p.s.a.) i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.