Postanowienie NSA z 23 kwietnia 2010 r., II GPP 2/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi A. K. o stwierdzenie, że nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania

Sprawa

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu o sygn. akt III SA/Po 546/08 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści zaświadczenia dotyczącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej postanawia: oddalić skargę strony o stwierdzenie, iż nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Skład

sędzia NSA Marzenna Zielińska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Jan Bała przewodniczący
sędzia NSA Józef Waksmundzki przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z dnia 18 marca 2010 r., A. K. złożył skargę o stwierdzenie, że nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu o sygn. akt III SA/Po 546/08 w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści zaświadczenia dotyczącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż odrzucenie skargi kasacyjnej oraz skargi na przewlekłość postępowania z dnia 18 czerwca 2009 r. wynikało w jego ocenie tylko z błędów popełnionych przez Sąd, wobec czego zasadnym było wniesienie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 10 marca 2010 r. odrzucające skargę kasacyjną od wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., wraz z wnioskiem o jego uchylenie, również z powodu nieważności, i skierowanie sprawy na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po rozpoznaniu ponownie skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Powyższa skarga na przewlekłość postępowania nie była pierwszą, wniesioną przez skarżącego w toku przedmiotowego postępowania. A. K. uprzednio wniósł skargę o stwierdzenie naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki pismem datowanym na dzień 18 czerwca 2009 r., które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. w dniu 4 września 2009 r., a która to skarga została postanowieniem z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II GPP 1/09 odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych, tj. jej podpisania, do czego skarżący był wzywany zarządzeniem z dnia 8 września 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w (...) postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U Nr 179, poz. 1843 ze zm.), stronie służy prawo wniesienia skargi o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy (...). Ustęp 2 tego przepisu stanowi natomiast, iż do stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (...), uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Analiza akt przedmiotowej sprawy w zakresie czynności podjętych przez Sąd pierwszej instancji zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy nie pozwala na uznanie, że Sąd ten po wpłynięciu skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] dopuścił się przewlekłości lub podejmował czynności konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawych sprawy bezzasadnie wydłużające czas trwania postępowania lub zwlekał z podjęciem czynności mających na celu merytoryczne rozpoznanie sprawy. Nie bez znaczenia również pozostaje sposób zachowania się skarżącego w toku postępowania przed sądem, a w szczególności sposób wnoszenia przez niego pism w tym pism procesowych oraz reakcji na wezwania kierowane do skarżącego, a zmierzające do usunięcia braków formalnych wnoszonych pism lub prawidłowego rozpoznania wniosków skarżącego dotyczących poszczególnych elementów bądź etapów sprawy.

Wskazać w tym zakresie należy, iż już na etapie wniesienia skargi przez A. K., zawiśnięcie sporu przed sądem administracyjnym związanego z tą skargą trwało dłużej niż to konieczne, a to z uwagi na fakt, iż skarga wniesiona została z naruszeniem art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., tj. bezpośrednio do sądu z pominięciem organu, który wydał skarżone postanowienie. Z okolicznością tą wiąże się również fakt dwukrotnego wniesienia tej samej skargi drogą elektroniczną bezpośrednio do sądu w dniach 31 października 2008 r. i 4 listopada 2008 r. oraz pism z 7 i 14 listopada 2008 r., które to Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zobowiązany był przesłać organowi celem nadania im prawidłowego biegu, zgodnie z cytowanym powyżej art. 54 p.p.s.a. Powyższe oznacza, iż to skarżący przyczynił się już na etapie wnoszenia środka odwoławczego od postanowienia SKO do nadmiernego rozciągnięcia w czasie tego etapu sprawy.

Kolejne podejmowane przez Sąd pierwszej instancji czynności po prawidłowym wpłynięciu skargi w dniu 28 listopada 2008 r., także nie pozostawiają wątpliwości, iż Sąd ten działał w sposób zmierzający do jak najszybszego wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

I tak, kolejno Sąd zarządzeniem, ze wskazanej powyżej daty, wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie pełnomocnictwa oraz nadesłania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, przesyłając jednocześnie skarżącemu urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania. Zaznaczyć należy, iż niezwłocznie, tj. po wpłynięciu przedmiotowego formularza - 15 grudnia 2008 r., zawierającego niezbędne do rozpoznania wniosku o prawo pomocy oświadczenia, sprawa w tym zakresie została skierowana na posiedzenie niejawne i rozpoznana w dniu 23 grudnia 2008 r. postanowieniem przyznającym skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie bez wpływu na rozciągnięcie się w czasie postępowania przed Sądem pierwszej instancji była również okoliczność zgłoszenia przez skarżącego wniosku o mediację, konsekwencją którego był obowiązek Sądu zwrócenia się do organu o oświadczenie w przedmiocie przeprowadzenia mediacji i późniejszego poinformowania skarżącego o zajętym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stanowisku.

Powyżej wskazany stan sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącego sformułowanym w skardze na przewlekłość postępowania, iż wynikała ona z błędów Sądu, jak zaznaczono powyżej, nie świadczy o takim działaniu Sądu pierwszej instancji aby mógł się on przyczynić do wystąpienia nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Na uwadze mieć bowiem należy, iż sama wymiana korespondencji pomiędzy Sądem, a skarżącym w zakresie prawa pomocy oraz wymiana korespondencji pomiędzy Sądem, organem i skarżącym w przedmiocie wniosku o mediację obiektywnie przyczyniła się do wydłużenia czasu trwania sprawy, jednakże taki stan rzeczy stanowił okoliczność, na którą Sąd pierwszej instancji nie miał wpływu. Również należy pamiętać, że sąd zobowiązany jest do przestrzegania zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz z uwzględnieniem przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonym terminie (postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2009, sygn. akt II OPP 5/09 i z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OPP 39/09).

Oceniając czynności Sądu pierwszej instancji po wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez ten Sąd w dniu 18 czerwca 2009 r., brak jest podstaw do uznania aby czynności podejmowane także na tym etapie postępowania nacechowane były opieszałością mogąca skutkować przewlekłością postępowania.

Jak bowiem wynika z akt sprawy, po wpłynięciu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargi kasacyjnej oraz skargi na przewlekłość postępowania, i tu zaznaczyć należy, iż oba pisma procesowe wniesiono drogą elektroniczną bez opatrzenia ich podpisem skarżącego, Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności podjął czynności związane ze zgłoszonym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata poprzez wezwanie skarżącego do złożenia oświadczenia na formularzu "PPF", a następnie przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu celem rozstrzygnięcia skargi na przewlekłość postępowania.

Z uwagi na uregulowanie zawarte w art. 7 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy (...), nakazujące niezwłoczne przekazanie spraw, w której wniesiono skargę na przewlekłość, sądowi właściwemu do jej rozpoznania, oczywistym było, iż WSA w P. nie mógł podejmować żadnych czynności procesowych do czasu rozstrzygnięcia rzeczonej skargi. Oznacza to, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, związane z wniesieniem skargi kasacyjnej i nadaniem jej prawidłowego biegu uległo po raz kolejny wydłużeniu z przyczyn obiektywnie niezależnych od tego Sądu, a związanych z zainicjowaniem postępowania skargowego w trybie cytowanej powyżej ustawy o skardze na naruszenie prawa strony (...).

Zauważyć w tym miejscu należy, iż samo postępowanie w sprawie skargi na przewlekłość, toczące się przed NSA nie było pozbawione pewnych mankamentów związanych z zachowaniem się wnoszącego skargę, polegającym na przesyłaniu licznej korespondencji drogą elektroniczną, skierowanej do niewłaściwej Izby NSA, tj. nie do tej, w której skarga miała być rozpoznana, kierowaniu korespondencji listowej bez podania sygnatury sprawy, o której to skarżący wiedział w związku z wezwaniem go do uzupełnienia baraków formalnych, co powodowało kierowanie jego pism do komórek Sądu nie zajmujących się rozpoznawaniem spraw w trybie procesowym, czy w szczególności niereagowaniem w sposób prawidłowy na wezwania kierowane do skarżącego w związku ze skargą na przewlekłość (wezwanie z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt II GPP 1/09 do uzupełnienia braków formalnych skargi).

Podjęcie kolejnych czynności procesowych związanych, jak wskazano to powyżej, z wniesieniem skargi kasacyjnej stało się możliwe po stronie WSA w dniu 7 grudnia 2009 r., kiedy to przesłane zostały akta przedmiotowej sprawy przez NSA po zakończeniu postępowania skargowego. W tym samym dniu wydane zostało zarządzenie mające na celu rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Konsekwencją powyższej czynności było ustanowienie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009 r., dla skarżącego adwokata, którego miała wyznaczyć Okręgowa Rada Adwokacka w P.. Po raz kolejny należy zwrócić uwagę na zachowanie skarżącego mające wpływ na bieg postępowania i przyczyniające się do jego wydłużenia. Otóż, jak wynika z treści korespondencji pomiędzy WSA w P., a adwokatami wyznaczonymi do reprezentowania A. K. w sprawie oraz Okręgową Radą Adwokacką, po wyznaczeniu w dniu 18 stycznia 2010 r., skarżącemu pełnomocnika – adwokata M. S., ORA w dniu 11 lutego 2010 r. zwolniła go z obowiązku reprezentowania skarżącego i wyznaczyła w jego miejsce adwokat M. W.. Pełnomocnik ta w piśmie z dnia 4 marca 2010 r. skierowanym do Sądu poinformowała, że w związku z trudnościami w skontaktowaniu się ze skarżącym oraz wobec odmowy udzielenia jej pełnomocnictwa procesowego wystąpiła do dziekana ORA o zwolnienie jej z obowiązku reprezentowania A. K.. W piśmie adw. M W. do Dziekana ORA P., załączonym do powyżej wskazanego pisma skierowanego przez tego pełnomocnika do Sądu pierwszej instancji, wskazał, iż "w mail-u z dnia 26 lutego 2010 r. (skarżący – dopisek Sądu) poinformował mnie, że nie podpisze on dokumentu pełnomocnictwa oraz nie potwierdzi chwilowo spotkania" Wskazała również, że "takie postępowanie Klienta nie tylko wpływa negatywnie na bieg jego sprawy, ale również utrudnia mi realizowanie powierzonego mi obowiązku, zwłaszcza w sytuacji, w której Klient ten nie odbiera telefonów ode mnie, a pomimo dwukrotnego zostawienia przeze mnie wiadomości na jego skrzynce głosowej z prośbą o pilny kontakt Pan K. do dnia dzisiejszego nie odezwał się". Takie zachowanie się skarżącego powodujące zamianę pełnomocników jeszcze przed ich przystąpieniem do udziału w sprawie, spowodowało po stronie Sądu pierwszej instancji konieczność kierowania do nich (każdego z nich z osobna, po ich wyznaczeniu przez ORA) pism informujących o ich wyznaczeniu oraz wzywających do nadesłania opłaconego pełnomocnictwa. Brak jest wobec powyższego podstaw do stwierdzenia aby Sąd pierwszej instancji pozostawał w zwłoce z podejmowaniem czynności procesowych w sprawie związanej z wniesieniem skargi kasacyjnej, a podmiotem, który miał wpływ na wydłużenie się czasu podjęcia niezbędnych czynności związanych z wniesieniem tego środka odwoławczego, był sam skarżący.

Reasumując, oceniając sprawę pod kątem podnoszonych w skardze na przewlekłość postępowania "błędów Sądu", mając na uwadze ramy tej oceny wyznaczone ustawą o skardze na naruszenie prawa strony (...), o których mowa w art. 2 ust. 2 tej ustawy, tj. pod kątem terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zmierzających do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wszelkie przez ten Sąd podjęte czynności były zgodnie z wymogami stawianymi przepisami ustawy procesowej, bez nieuzasadnionej zwłoki i z uwzględnieniem interesu stron postępowania, w szczególności interesu skarżącego, zaś wydłużenie czasu trwania postępowania ponad konieczny dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawych spowodowane było, zwłaszcza na etapie po wydaniu wyroku i wniesieniu skargi kasacyjnej, działaniami skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do przewlekłości postępowania i w oparciu o art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., skargę oddalił.