Uzasadnienie
W dniu 3 marca 2015 r. Z.S. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w sprawie ze skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2013 r., oznaczoną nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] września, 2012 r., którą organ umorzył postępowanie w sprawie wynalazku pt: "Blok transportowy", nr [...], w części dotyczącej "blok transportowy nożycowy".
Skarżący zarzucając, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania przy rozpatrywaniu skarg z 2, 3 i 5 maja 2013 r. dotyczących przewlekłego prowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowań w rozpatrywaniu wniosku o udzielenie patentów na Blok transportowy-mnożnik drogi ujętych w zgłoszeniu [...] z dnia 3 stycznia 2005 r., wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł oraz wydania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie czynności zmierzających do zakończenia rozpoznania skarg.
Z akt niniejszej sprawy oraz akt sprawy o sygn. akt VI SAB/Wa 24/14 (poprzednia sygn. akt VI SAB/143/13), wynika że w dniu 3 stycznia 2005 r. Z.S. wniósł od Urzędu Patentowego RP podanie o udzielenie patentu na wynalazek "Blok transportowy-mnożnik drogi" w trzech wersjach: bloku hydrauliczno-nożycowego, bloku hydrauliczno-linowego krążkowego oraz bloku hydrauliczno-linowego suwakowego.
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Urząd Patentowy RP umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia ww. wynalazku w części dotyczącej "blok transportowo-nożycowy", uznając że postępowanie we wskazanym zakresie stało się bezprzedmiotowe, ze względu na złożenie przez zgłaszającego nowej wersji dokumentacji z ograniczonym zakresem ochrony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2012 r.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 2, 3 i 5 maja 2012 r. Z.S. zaskarżył przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy postępowań odpowiednio w rozpatrzeniu wniosków: o udzielenie patentu na wynalazek "blok hydrauliczno-nożycowy" ujęty w zgłoszeniu z dnia 3 stycznia 2005 r.; o udzielenie patentu na wynalazek "blok hydrauliczno-linowy krążkowy" ujęty w zgłoszeniu z dnia 3 stycznia 2005 r.; o udzielenie patentu na wynalazek "blok hydrauliczno-linowy suwakowy" ujęty w zgłoszeniu z dnia 3 stycznia 2005 r.
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SAB/Wa 143/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z analizy akt sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 3 stycznia 2005 r. o udzielenie patentu, zarejestrowanego pod nr [...] pt. " Blok transportowy" wynika, że skargi na przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy postępowań o udzielenie patentów na wymienione w poszczególnych skargach wynalazki dotyczą w istocie jednego postępowania wywołanego ww. wnioskiem o udzielenie patentu. Skoro zatem dotyczą one jednej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym o tożsamych elementach podmiotowych i przedmiotowych to należało je potraktować w istocie jako jedną skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku p.t. "blok transportowy", na który składają się trzy wersje, tj. blok hydrauliczno-nożycowy, blok hydrauliczno-linowy krążkowy, blok hydrauliczno-linowy suwakowy.
Natomiast oceniając dopuszczalność wniesienia skargi w tej sprawie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. W odniesieniu do skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżący obowiązany jest przed wniesieniem skargi wyczerpać środek prawny przewidziany w art. 37 k.p.a. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508), Urząd Patentowy RP w sprawach z zakresu własności przemysłowej jest centralnym organem administracji rządowej, dlatego w sprawie miał zastosowanie wymóg z art. 37 § 1 k.p.a., który dotyczy wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wobec nie dochowania przez skarżącego warunku określonego w art. 37 § 1 p.p.s.a, polegającego na wezwaniu Urzędu Patentowego do usunięcia naruszenia prawa, Sąd skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania uznał za niedopuszczalną.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Z.S. na powyższe orzeczenie, postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 2272/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący złożył w sprawie pismo zatytułowane "skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym bez nieuzasadnionej zwłoki". Równocześnie wniósł m.in. o "unieważnienie decyzji" [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] września 2012 r.". Zatem treść skargi nasuwała wątpliwości co jest przedmiotem zaskarżenia i czy oprócz przewlekłości postępowania dotyczy jeszcze wymienionego aktu administracyjnego, gdyż wynikało z niej, że skarżący odwołuje się do decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. i polemizuje z argumentacją w niej zawartą. Jeżeli treść skargi nasuwa wątpliwości co do tego, co jest przedmiotem zaskarżenia, to zgodnie z art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji winien wezwać skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem jej odrzucenia. W zależności od udzielonej przez skarżącego odpowiedzi zastosowanie mógł znaleźć art. 57 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji pomimo istotnych wątpliwości co do wskazanego przez skarżącego przedmiotu zaskarżenia (na co wskazywała także treść zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 3 czerwca 2013 r., w którym w pkt III 2 wskazuje się na potrzebę oceny przedmiotu zaskarżenia, w tym zasadności wyłączenia do oddzielnych postępowań dwóch skarg), nie wezwał strony do sprecyzowania skargi, tylko sam arbitralnie przyjął, iż przedmiotem zaskarżenia jest jedynie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania i z racji niewyczerpania środków zaskarżenia skargę odrzucił. Wobec braku prawidłowego zidentyfikowania zakresu zaskarżenia, postanowienie o odrzuceniu skargi, było przedwczesne. W tej sytuacji zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeanalizowania przez Sąd pierwszej instancji wniosków i treści skarg z 2, 3 i 5 maja 2013 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SAB/Wa 24/14 odrzucił skargę na przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy RP postępowania w sprawie rejestracji wynalazku.
Sąd w uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z zaleceniami zawartymi w postanowieniu NSA z dnia 13 lutego 2014 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia. W piśmie z dnia 19 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że przedmiotem skargi jest zarówno przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy RP postępowania w sprawie rejestracji wynalazku, jak i decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. W związku z powyższym Sąd łącznie z pismem z dnia [...] listopada 2014 r. przesłał do organu kopię skargi z 2 maja 2013 r., wzywając jednocześnie organ do nadesłania odpowiedzi na skargę na decyzję z [...] kwietnia 2013 r. W konsekwencji Sąd wskazał, iż po przesłaniu przez organ odpowiedzi na skargę zostanie nadany niezwłocznie bieg tej skardze.
Natomiast ustosunkowując się do skargi na przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy postępowań o udzielenie patentów na wymienione w poszczególnych skargach wynalazki, Sąd pierwszej instancji podtrzymał stanowisko, że dotyczą one w istocie jednego postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 3 stycznia 2005 r. o udzielenie patentu, zarejestrowanego pod nr [...] pt. "Blok transportowy".
Dalej Sąd wskazał, że skarżący przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, obowiązany jest wyczerpać środek prawny przewidziany w art. 37 k.p.a. Zarówno z akt administracyjnych, jak i treści samej skargi oraz odpowiedzi na skargę wynika, że skarżący z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, stosownie do wymogu art. 37 § 1 k.p.a., nie wystąpił.
Nie został więc spełniony warunek konieczny do skutecznego wniesienia skargi, przez co skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd uznał za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił.
Skarżący ponownie wniósł skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, która postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 921/15 została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki jest okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Zgodzić należy się jednak z tezą, że pewną wskazówką jest regulacja zawarta w art. 14 ustawy. Stanowi on, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Z treści przytoczonego przepisu można, zatem wywieść, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (postanowienie NSA z 22 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OPP 99/14).
Nie znaczy to jednak, że przy rozpoznawaniu skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy (...) bez nieuzasadnionej zwłoki bierze się pod uwagę tylko czas trwania postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez przewlekłość rozumie się w praktyce brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, zachodzące dłużej niż jest to konieczne. Można uznać więc, że do przewlekłości postępowania dochodzi tylko wtedy, gdy zwłoka w czynnościach sądowych jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy (postanowienie NSA z 22 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OPP 100/14). Szybkość orzekania nie może stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości; ocena czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (postanowienie NSA z 23 września 2014 r. sygn. akt II GPP 6/14).
Przenosząc te uwagi wstępne na grunt rozpoznawanej sprawy, należy w pierwszej kolejności wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 2272/13, uchylając zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Urząd Patentowy RP w sprawie rejestracji wynalazku, zobowiązał Sąd pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu do przeanalizowania wniosków i treści skarg z dnia 2, 3 oraz 5 maja 2013 r. w celu prawidłowego określenia przedmiotu zaskarżenia, ze szczególnym uwzględnieniem żądania przez skarżącego "unieważnienia decyzji [...] z dnia [...] kwietnia 2013r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] września 2012 r.".
Akta tej sprawy wraz z ww. postanowieniem zostały zwrócone Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. w dniu 4 kwietnia 2014 r.; sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SAB/Wa 24/14 w dniu [...] kwietnia 2014 r. Następnie w dniu [...] czerwca 2014 r. zostało wykonane zarządzenie Przewodniczącego z dnia [....] maja 2014 r. wzywające pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia tj. czy skarga stanowi: 1) skargę na przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy RP postępowania w sprawie rejestracji wynalazku, czy też 2) skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2013 r., czy też 3) zarówno skargę na przewlekłe prowadzenie przez Urząd Patentowy postępowania w sprawie rejestracji wynalazku, jak i skargę na ww. decyzję. W piśmie z dnia [..] sierpnia 2014 r., (które wpłynęło do WSA w dniu 1 września 2014 r.) pełnomocnik strony wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest zarówno przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie rejestracji wynalazku, jaki i decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.
Sędzia referent w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 24/14, zarządzeniem z dnia 21 października 2014 r. przedstawił Przewodniczącemu Wydziału kopię pisma strony skarżącej z 19 sierpnia 2014 r. celem rozważenia odrębnej rejestracji skargi na decyzję UP z [...] kwietnia 2013 r.
Mając na uwadze powyższe zarządzenie, Przewodniczący Wydziału VI w dniu 31 października 2014 r. zarządził wpisanie ww. pisma do korespondencji ogólnej VI [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku. Jednocześnie poinformowano organ o przebiegu dotychczasowego postępowania sądowego zainicjowanego skargami z dnia 2, 3 i 5 maja 2013 r., a także doręczono stosowne dokumenty oraz zobowiązano do nadesłania odpowiedzi na skargę na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., wskazując iż jej brak powoduje niemożność nadania sprawie dalszego biegu. Zarządzenie to zostało doręczone organowi 20 listopada 2014 r.
W dniu 2 stycznia 2015 r. Przewodniczący Wydziału ponownie wezwał Urząd Patentowy do niezwłocznego nadesłania odpowiedzi na skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie organ wskazał, że odpowiedź na skargę z dnia 2 maja 2013 r. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. została przedstawiona w piśmie z [...] maja 2013 r., które to pismo zostało wysłane zgodnie z obowiązującymi przepisami wraz ze skargą do WSA i włączone do pierwotnie toczącego się postępowania w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 143/13. Ostatecznie sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 42/15 w dniu 14 stycznia 2015 r.
Podkreślenia wymaga okoliczność, że pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia z dnia [...] sierpnia 2014 r. wskazał, że przedmiotem skargi jest także decyzja Urzędu Patentowego PR z dnia [...] kwietnia 2013 r. Pismo to wpłynęło do Wydziału VI w dniu 1 września 2014 r. W tej sytuacji należy uznać, że sprawa w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku, po dacie 1 września 2014 r. powinna zostać niezwłocznie zarejestrowana w repertorium SA. Wpisanie pisma z dnia 19 sierpnia 2014 r. do korespondencji ogólnej KO było nieuzasadnione, gdyż Urząd Patentowy udzielił odpowiedzi na skargę Z.S. na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r., pismem z dnia [...] maja 2013 r. (k. 51-55). Dwukrotne wzywanie organu do nadesłania odpowiedzi na ww. skargę z informacją, że brak odpowiedzi powoduje niemożność nadania sprawie dalszego biegu, było zbędne.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że sposób procesowania w sprawie wskazuje na przewlekłość postępowania, bowiem sprawa została zarejestrowana w repertorium SA zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału dopiero 14 stycznia 2015 r. tj. po upływie ponad 4 miesięcy od wpływu pisma pełnomocnika strony z dnia 19 sierpnia 2014 r., w którym jednoznacznie określono przedmiot zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił również żądanie skarżącego co do przyznania sumy pieniężnej, określając tę sumę na kwotę 2 000 zł, mając na uwadze okres oczekiwania na zarejestrowanie sprawy.
Fakt zarejestrowania sprawy, nadanie jej biegu, a w szczególności wydanie zarządzenia w dniu 17 lutego 2015 r. o skierowaniu sprawy do wyznaczenia na rozprawę, wskazuje, że wydanie zaleceń zgodnie z wnioskiem skarżącego, jest zbędne.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 12 ust. 2-4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w sentencji.