Postanowienie NSA z 31 lipca 2013 r., II GPP 4/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. C. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II GSK 941/12 ze skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1046/11 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków PFRON do pobytu osoby niepełnosprawnej na turnusie rehabilitacyjnym postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

sędzia NSA Zofia Przegalińska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Janusz Zajda
sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz

Uzasadnienie

W skardze z dnia 1 czerwca 2013 r. M. C. wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt II GSK 941/12, w związku ze sprawą II SA/Bd 1046/11, nastąpiło naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżący domagał się również przyznania od Skarbu Państwa kwoty 10 000 zł.

W uzasadnieniu skargi M. C. podał, że postępowanie dotknięte przewlekłością zostało zainicjowane wniesieniem skargi w dniu 22 sierpnia 2011 r. do WSA w B. i przed tym Sądem zapadł wyrok w dniu 9 lutego 2012 r. Od tego wyroku wywiedziono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która do tegoż Sądu wpłynęła w ostatniej dekadzie maja 2012 r. Skarżący zauważył, że od tej daty w sprawie nic się nie dzieje. Dodał, że w piśmie z dnia 12 lutego 2013 r. zwracał się o przyspieszenie rozstrzygnięcia sprawy, a jego wniosek nie został uwzględniony. Podkreślił też, że jego sprawa nie należy do nadmiernie skomplikowanych, akta w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zalegają od ponad roku i nieuzasadnione jest powołanie się przez ten Sąd w odpowiedzi na wniosek o przyspieszenie terminu na nadmiar spraw w nim oczekujących.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga wówczas podlega uwzględnieniu, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, oraz postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12). Na marginesie wskazać należy, iż o naruszeniu jednej z podstawowych zasad postępowania (rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie), określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP decyduje nie sam upływ czasu, ale nieuzasadnione przewlekanie procesu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 stycznia 2003 r., II AKz 3/03, Wokanda 2004/3/44).

Stosownie do przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86 poz. 1007; dalej jako uchwała) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do Sądu wcześniej.

Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 49 ust. 2 powołanej uchwały). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca złożyła wprawdzie wniosek o "znaczące przyspieszenie rozstrzygania (...), w związku z upływem wielu (9) miesięcy w toku postępowania kasacyjnego" nie podając jednak jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej jego uwzględnienie.

W tym miejscu podkreślić ponownie należy, iż z art. 2 ust. 1 ww. ustawy wynika, iż postępowanie przewlekłe to takie, które m. in. trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd bada terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (art. 2 ust. 2). W przepisie tym ustawodawca nie wskazał konkretnego terminu na dokonanie danej czynności. Jak już wskazano, badanie przewlekłości postępowania, w tym terminowości, powinno być dokonane przy uwzględnieniu obiektywnych przesłanek, a nie poprzez wskazanie sztywnego okresu dla dokonania danej czynności.

Jak wynika z akt sprawy skarga kasacyjna skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z 9 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1046/11, wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 25 maja 2012 r. Przewodniczący Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał stosowne zarządzenie w celu nadania sprawie biegu w dniu 30 maja 2012 r. Biorąc pod uwagę przedstawione etapy postępowania należy zauważyć, że skarżący wskazując na przewlekłość postępowania przed NSA nie dostrzega okoliczności, że w chwili obecnej średni okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy w II Wydziale Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi około 18 miesięcy, o czym został poinformowany w piśmie NSA z dnia 4 marca 2013 r. Jak już wskazano, skarżący nie uzasadnił wniosku o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł sprawy skarżącego rozpatrywać jako wyjątku. Przy odniesieniu okresu oczekiwania skarżącego na rozpoznanie sprawy przed NSA do ww. średniego czasu oczekiwania na rozpoznanie spraw w II Wydziale Izby Gospodarczej NSA, który wynika z liczby wpływających spraw i stosowania - zgodnie z wyżej powoływanymi wymogami prawa – zasady rozpoznawania spraw zgodnie z kolejnością ich wypływu (przy uwzględnieniu ustawowo przewidzianych wyjątków), należy ocenić, że wniosek o stwierdzenie przewlekłości postępowania jest bezzasadny. Czynności Naczelnego Sądu Administracyjnego zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia były terminowe i prawidłowe, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem uzasadnionego wniosku strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.