Postanowienie NSA z 31 października 2017 r., II GPP 46/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi P. M. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 771/16 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.) sędzia WSA (del.) Piotr Kraczowski

Uzasadnienie

Pismem z 29 czerwca 2017 r. P.M (skarżący) wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed organami administracyjnymi oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 771/16. Skarżący oparł wniesioną skargę na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz. U. 2004 Nr 179 poz. 1843 ze zm., dalej: ustawa). Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przeprowadzone zostało z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie skarżącego trwało ono dłużej niż było to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, podniesionych w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze. Skarżący podniósł nadto, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji bezprawnie nie rozpoznano składanych pism i wniosków, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżącego przewlekłość postępowania nastąpiła też w postępowaniu przed organami egzekucyjnymi, które bezprawnie przeprowadzając egzekucję administracyjną nie wyjaśniły sprawy co do istoty, nie podając przy tym podstawy prawnej wydanych decyzji, co przełożyło się nie fakt, iż postępowanie administracyjne trwało ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji pozostało w związku przyczynowo-skutkowym z działaniem i bezczynnością Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 179 poz. 1843 ze zm., dalej: ustawa), określa w art. 2 ust. 1 pojęcie przewlekłości postępowania. Wskazany przepis prawa stanowi, że przewlekłość postępowania zachodzi wówczas, gdy postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla jej rozstrzygnięcia, albo dłużej niż to konieczne dla załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Ustawodawca podał również kryteria pozwalające ustalić, czy w konkretnej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania. Według art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia przewlekłości postępowania należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Przedstawione rozwiązania prawne uwzględniają dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka związany ze stosowaniem art. 6 ust. 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. 1993 nr 61 poz. 284 ze zm.) stanowiącego, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. W świetle art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., tak, jak według poglądów wyrażanych w orzecznictwie Trybunału Praw Człowieka, ocena, czy czas trwania postępowania mieści się w rozsądnym terminie, musi być przeprowadzana z uwzględnieniem okoliczności dotyczących każdej konkretnej sprawy (np. wyroki z 27 czerwca 2000 r., Frydlender v. France, 30979/96, z 27 kwietnia 2004 r. Krzewicki v. Poland, 37770/97). Trybunał podkreślał jednocześnie, że Konwencja nakłada na państwa obowiązek zorganizowania systemów prawnych w sposób umożliwiający sądom spełnienie wszystkich wynikających z niego warunków, łącznie z obowiązkiem rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. Nie można zatem bronić się przed zarzutem przewlekłości postępowania sądowego wskazując na trudne warunki wymiaru sprawiedliwości (ekonomiczne, organizacyjne czy kadrowe). Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, oraz postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie nastąpiła przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego. Z treści uzasadnienia skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania, wynika, że skarżący P.M upatruje jej powstania od chwili podjęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] czynności egzekucyjnych skierowanych do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obejmujących należności z tytułu składek za miesiące od lutego do grudnia 1998 r. W celu realizacji tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego skierował do skarżącego 5 września 2014 r. zawiadomienie dokonując zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego przysługującemu P.M wobec A. Dokonując analizy akt sprawy pod kątem podniesionych w skardze na przewlekłość postępowania okoliczności mających przemawiać za jej zasadnością, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zastosowanie przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zastosowanym środkiem była egzekucja z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit/a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), którego zajęcie nastąpiło poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu 5 września 2014 r. Zawiadomienie doręczono do A. 19 września 2014 r., natomiast skarżącemu 18 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatruje się w świetle powyższego żadnych uchybień formalnych w podejmowanych czynnościach egzekucyjnych, w związku z czym organ egzekucyjny nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji. Podobnych uchybień Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza na etapie wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi postanowienia z 9 stycznia 2015 r., który oddalając skargę na czynność egzekucyjną uznał ją za nieuzasadnioną z uwagi na prawidłowość przeprowadzanych czynności egzekucyjnych przeprowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Z akt rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, że organ odwoławczy wnikliwie dokonał analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dokumentów, odniósł się do podniesionych przez skarżącego zarzutów nie znajdując w postępowaniu wyjaśniającym naruszenia przysługujących skarżącemu praw. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również bezsprzecznie, że przewlekłość postępowania nie nastąpiła w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący 7 marca 2016 r. złożył skargę do Sądu pierwszej instancji na postanowienie Ministra Finansów z 14 stycznia 2016 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Następnie prawomocnym postanowieniem z 5 lipca 2017 r. WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 771/16 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z 17 sierpnia 2017 r. (k. 82 akt sądowych) WSA w Warszawie zwrócił się do Okręgowej Izby Adwokackiej w Warszawie o wyznaczenie dla skarżącego radcy prawnego z urzędu. W piśmie tym zawarto informacje o przedmiocie sprawy, wydanym wyroku, jak również wskazano, że odpis nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem został doręczony 26 czerwca 2017 r. Pismo zostało doręczone skarżącemu (k. 93 akt sądowych), jak i OIA w Warszawie (k. 83 akt sądowych). Następnie OIA w Warszawie przesłała do WSA w Warszawie pismo z 25 września 2017 r. o wyznaczeniu adw. P.M. pełnomocnikiem skarżącego (k. 132 akt sądowych). W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 253 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. W przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwą radę. Stosownie do § 2 wskazanego przepisu okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w § 1, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie pełnomocnika oraz sąd. W zawiadomieniu kierowanym do sądu właściwa rada wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do doręczeń. W przypadku ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, właściwa rada informuje również niezwłocznie sąd o dacie zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Z akt sprawy wynika nadto, że ustanowiony pełnomocnik skarżącego w opinii prawnej z 19 września 2017 r. wskazał na brak podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2017 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 771/16. Przedstawiony powyżej przebieg podejmowanych czynności w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem pierwszej instancji, nie daje podstaw do uwzględnienia skargi na przewlekłość tego postępowania. W przedmiotowej sprawie, nie można zarzucić przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ pomimo relatywnie długiego czasu trwania całego postępowania poszczególne czynności procesowe podejmowane były prawidłowo, bez nadmiernej i nieuzasadnionej zwłoki, co wynika z przytoczonego przebiegu postępowania. Od dnia wpływu skargi do Sądu pierwszej instancji (7 marca 2016 r.) do dnia wydania wyroku przez ten Sąd (11 maja 2017 r.) upłynęło co prawda ponad 12 miesięcy, jednakże zwrócić należy uwagę, iż długi czas rozpoznawania sprawy wynikał przede wszystkim z nieuiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi i złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, co wiązało się z analizą przez Sąd pierwszej instancji zgromadzonego w tej kwestii materiału dowodowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie sądowe toczące się przed WSA w Warszawie nie trwało dłużej niż było to konieczne. Nadto, terminowo i prawidłowo podejmowano poszczególne czynności sądowe, a tym samym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, postanowił jak w sentencji.