Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem objętym skargą kasacyjną oddalił skargę T. D. Spółki z o.o. w S. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie patentu.
Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:
w dniu 30 października 2008 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw skarżącej spółki wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu, na rzecz J. S. i F. Ch., patentu na wynalazek "Fotoluminescencyjny znak informacji wizualnej". Następnie, na etapie postępowania spornego, skarżąca spółka wniosła o zawieszenie tego postępowania. Wniosek uzasadniła toczącymi się pomiędzy uprawnionymi z patentu a członkiem zarządu wnioskodawcy postępowaniami cywilnymi, których skutkiem może być konieczność egzekucji zasądzonej od uprawnionych z patentu kwoty, która będzie musiała być wyegzekwowana ze spornego patentu.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r. Urząd Patentowy RP odmówił zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że okoliczności podniesione przez skarżącą nie mają charakteru prejudycjalnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), wobec czego brak było podstaw do uznania, że rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy cywilnej stanowi warunek rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie o unieważnienie spornego prawa. Ponadto organ stwierdził, że ewentualna konieczność egzekucji zasądzonej przez sąd powszechny należności nie może wpłynąć na ocenę, czy wynalazek chroniony patentem spełnia wymogi zdolności patentowej. W ocenie organu są to dwie sfery rozstrzygnięć niemających ze sobą związku. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2011 r.
Sąd I instancji oddalając skargę na to postanowienie, przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Uznał, że organ zawieszając postępowanie nie może kierować się przewidywaniami, co do wyniku postępowania, ale tym czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa możliwe jest rozpoznanie sprawy. Podkreślił, że toczące się pomiędzy stronami równolegle postępowania przed sądami powszechnymi dotyczą kwestii zniesienia współwłasności pomiędzy uczestnikami postępowania spornego oraz ich wzajemnych rozliczeń. Ewentualna konieczność egzekucji zasądzonej, w wyniku zakończonego postępowania cywilnego, kwoty nie może wpływać na ocenę, czy wynalazek chroniony patentem spełnia bądź nie spełnia wymogów zdolności patentowej.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut dotyczący pominięcia przez organ kwestii interesu prawnego mającego powstać po stronie skarżącej spółki w wyniku postępowań przed sądami powszechnymi, albowiem kwestia ewentualnego braku zainteresowania skarżącej w unieważnieniu patentu, nie może przesądzać o zawieszeniu postępowania bądź braku interesu prawnego.
W podstawie prawnej wyroku Sąd Instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
II
Skargą kasacyjną spółka T. D. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:
- 1. art. 3 § 2 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu przez Sąd obowiązku kontroli postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2011 r. w sprawie o sygn. akt [...], zaskarżonego skargą do WSA, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło, bowiem do bezpodstawnego oddalenia skargi na to postanowienie;
- 2. art. 97 § 4 k.p.a. przez błędną jego wykładnię wyrażającą się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w tym przepisie, może mieć wyłącznie charakter materialno-prawny, a także przez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie tego przepisu, podczas gdy w rzeczywistości przesłanki te zostały spełnione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło, bowiem do nieuzasadnionego oddalenia skargi,
- 3. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, wyrażające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki uwzględnienia skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło, bowiem do bezpodstawnego zastosowania art. 151 p.p.s.a. i oddalenia skargi.
Podnosząc te zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Kontroli Sądu I instancji poddane zostało postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania spornego wszczętego na skutek sprzeciwu skarżącej wniesionego w oparciu o art. 246 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: Prawo własności przemysłowej). Zgodnie z tym przepisem każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Jasna treść tego przepisu wskazuje wprost, że wnoszący sprzeciw nie musi legitymować się interesem prawnym, gdyż do złożenia sprzeciwu uprawniony jest "każdy". Jedyny warunek, obok zachowania terminu, to warunek umotywowania sprzeciwu, doprecyzowany w art. 247 ust. 2 omawianej ustawy, stanowiącym, że podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego, czy prawa z rejestracji.
W sprzeciwie wniesionym w trybie art. 246 Prawa własności przemysłowej, nie jest więc istotne kto wnosi ten środek procesowy, lecz przedmiot sprzeciwu, rozpatrywany pod kątem tego, czy zostały spełnione ustawowe warunki wymagane dla uzyskania zakwestionowanego sprzeciwem prawa wyłącznego, w granicach przepisów prawa wskazanych w sprzeciwie.
Z dalszych uregulowań Prawa własności przemysłowej wynika, że w sytuacji uznania sprzeciwu przez uprawnionego za bezzasadny sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym (art. 247 ust. 2). Przekazanie sprawy do postępowania spornego nie zmienia sytuacji osoby wnoszącej sprzeciw, gdyż żaden przepis nie nakłada na nią obowiązku wykazania się interesem prawnym. W orzecznictwie jednolicie przyjmowany jest pogląd, że zarówno przy wniesieniu sprzeciwu, o którym mowa w art. 246 Prawa własności przemysłowej jak i w czasie toczącego się postępowania przed Urzędem Patentowym w trybie postępowania spornego o unieważnienie patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na skutek uznania tego sprzeciwu przez uprawnionego za bezzasadny, wnioskodawca dla popierania sprzeciwu nie musi legitymować się interesem prawnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 608/09 pub. ONSAiWSA 2011/6/115).
Przenosząc te rozważania na jedyny zarzut skargi kasacyjnej, który poddaje się merytorycznej kontroli, a obejmuje naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kwestia istnienia po stronie wnoszącego sprzeciw interesu prawnego nie ma żadnego znaczenia dla wyników toczącego się postępowania spornego w przedmiocie unieważnienia patentu. Brak jest, zatem jakichkolwiek argumentów prawnych, aby uznać, że istnienie interesu prawnego jest okolicznością prawną "warunkującą możliwość przeprowadzenia postępowania o unieważnienie patentu", czy też, że istnieje zależność pomiędzy wynikiem postępowań cywilnych "a formalną możliwością kontynuowania postępowania administracyjnego w sprawie unieważnienia patentu wyrażającą się w możliwej utracie interesu prawnego, w następstwie tych postępowań" (uzasadnienie skargi kasacyjnej).
Całkowicie nietrafne jest powoływanie się w tym zakresie na treść art. 89 Prawa własności przemysłowej. Autor skargi kasacyjnej odwołując się do tego przepisu nie dostrzega, że postępowanie sporne nie zostało zainicjowane na zasadach określonych w art. 89 ust. 1, lecz w oparciu o sprzeciw złożony w trybie art. 246 ust. 1 Prawa własności przemysłowej.
Celem postępowania spornego, o czym już była mowa, jest ustalenie czy zostały spełnione ustawowe warunki wymagane dla uzyskania zakwestionowanego sprzeciwem prawa wyłącznego. Sprzeciw w tej sprawie został zgłoszony wobec decyzji o udzieleniu patentu. W myśl art. 24 Prawa własności przemysłowej patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego zastosowania.
W świetle powołanej treści art. 24 Prawa własności przemysłowej nie może budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie sprawy o unieważnienie patentu nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcie spraw o zniesienie współwłasności toczących się przed sądem powszechnym pomiędzy zgłaszającym sprzeciw a uprawnionymi z patentu.
Nie wymaga głębszego wywodu teza, że nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. możliwość "usunięcia z majątku uprawnionych/ dłużników istotnego składnika tego majątku podlegającego egzekucji", wówczas gdyby doszło do unieważnienia patentu.
Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W zaskarżonym postanowieniu Urząd Patentowy RP uznał, że rozpatrzenie sprawy o unieważnienie patentu i wydanie w tym przedmiocie decyzji nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia spraw toczących się przed sądem powszechnym pomiędzy uprawnionymi z patentu a wnoszącym sprzeciw. Sąd I instancji kontrolując postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania przyjął, że nie narusza ono prawa. Naczelny Sąd Administracyjny z przedstawionych powyżej powodów podziela pogląd o braku przesłanek do zawieszenia postępowania spornego, określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uznając zarzut naruszenia tego przepisu za nieusprawiedliwiony.
W skardze kasacyjne zarzucono wyrokowi Sądu I instancji nadto naruszenie art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz naruszenie art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.. Pierwszy z powołanych przepisów, najogólniej rzecz ujmując, określa zakres rzeczowy postępowania sądowadministracyjnego wskazując formy działania administracji publicznej kontrolowane przez sądy administracyjne. Skontrolowane przez Sąd I instancji postanowienie mieści się w zakresie określonym tym przepisem, a ściślej rzecz ujmując art. 3 § 2 pkt. 2 p.p.s.a. Niezrozumiałym wobec tego jest zarzucanie Sądowi I instancji, że naruszył art. 3 § 2 p.p.s.a..
Natomiast powołane w kolejnym zarzucie skargi kasacyjnej, jako naruszone przepisy – art. 145 § 1 pkt 1p.p.s.a. i 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Oba te przepisy regulują sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej i mają charakter ogólny (blankietowy). Ta ich właściwość sprawia, że na stronę skarżącą nałożona została powinność powiązania ich z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor nie wywiązał się z tej powinności, co sprawia, że omawiane zarzuty nie poddają się kontroli merytorycznej, a tym samym są nieusprawiedliwione.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.