Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 823/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi A. Sp. j. w O. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację projektu, uchylił zaskarżoną decyzję, określił, że uchylona decyzja nie może być wykonana oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że A. Sp. j. zawarła w dniu 18 listopada 2009 r. umowę z [...] Agencją Rozwoju Regionalnego S.A. z siedzibą w O., jako Instytucją Pośredniczącą II stopnia, działającą w imieniu i na rzecz Województwa [...], w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego [...] na lata 2007 – 2013. Przedmiotem umowy było dofinansowanie projektu pn. "[...]". Celem sporządzonego projektu było utworzenie kompletnej poligraficznej linii technologicznej, opierającej się na najnowocześniejszych technologicznie urządzeniach w branży poligraficznej, połączonej cyfrowo w oparciu o system zarządzania produkcji [...]. Beneficjent zaplanował zakup offsetowej maszyny arkuszowej z systemem Image Control; naświetlarki do płyt CTP; automatu do łamania arkuszy; linii lakierującej UV oraz oprogramowania do składania druku Adobe Photoshop.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Zarząd Województwa [...] dnia [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję o zwrocie przez beneficjenta kwoty 847.535,60 zł wraz z należnymi odsetkami. W ocenie organu, beneficjent naruszył m.in. § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie, pkt 5.4 Wytycznych w sprawie kwalifikowalności wydatków w ramach RPO [...] na lata 2007-2013 do konkursu [...] (dalej Wytyczne) oraz warunki konkursu wskazane w [...] RPO [...] na lata 2007 - 2013 (dalej Uszczegółowienie), ponosząc wydatki na wdrożenie innowacji procesowych/produkcyjnych/organizacyjnych (dotyczy maszyny drukującej oraz naświetlarki) w sposób nierzetelny, nieoszczędny i niezgodnie z warunkami konkursu określonymi w Uszczegółowieniu.
Organ, powołując się na wycenę biegłego powołanego przez Miejską Komendę Policji w O. uznał, że wartość rynkowa naświetlarki na rok 2010 wynosi 169.500,00 zł. Podał, że wydatkiem kwalifikowalnym mógłby być wyłącznie wydatek netto dotyczący modernizacji maszyny, jednak beneficjent nie poniósł żadnego kosztu na modernizację urządzenia, bowiem sprzedał je drożej (409.836,07 zł), niż później odkupił od B. Sp. z o.o. po jego modernizacji (325.000 zł).
Organ obniżył kwotę wydatków kwalifikowalnych w przypadku maszyny drukującej o 1.410.921,23 zł, uznając za ten wydatek kwotę 966.078,77 zł (jako wydatek netto dotyczący modernizacji maszyny). Kierując się wyceną biegłego, przyjął, że wartość modernizacji tej maszyny wynosi 2.320.600 zł netto, uwzględnił wartość, za jaką maszynę nabył B. Sp. z o.o. (1.354.521,23 zł netto), co spowodowało, że wydatek kwalifikowalny wyliczył na kwotę 966.078,77 zł.
Beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. Organ w uzasadnieniu decyzji podniósł m.in., że maszyn, które beneficjent wcześniej posiadał, nie można uznać za innowacyjne. Niecelowość i nieracjonalność związana jest z pobraniem dofinansowania przez beneficjenta na zakup maszyny drukującej oraz naświetlarki, które posiadał na dzień ubiegania się o dofinansowanie. Nie ma bowiem uzasadnienia dofinansowanie zakupu, który nie był niezbędny dla realizacji projektu, gdyż beneficjent posiadał już te maszyny.
Spółka wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że nie naruszyła żadnej z obowiązujących procedur, zaś środki zostały przez nią pobrane w przysługującej wysokości zgodne z zapisami umowy o dofinansowanie. Skarżąca zarzuciła organowi błędy w ustaleniu stanu faktycznego, polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez organ, że beneficjent odsprzedał maszyny oraz urządzenia objęte zwrotem środków firmie B., w celu ich zmodernizowania, a następnie ponownie je odkupił, co prowadzi do błędnego przyjęcia, że projekt posiada odtworzeniowy charakter, gdy tymczasem żadna z maszyn (nawet przed ich modernizacją) nie była wcześniej własnością beneficjenta. Beneficjent z obu nabytych (po modernizacji) maszyn wcześniej korzystał na podstawie leasingu oraz sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności.
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że bezsporne w sprawie jest to, iż w dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy o dofinansowanie maszyna drukująca i naświetlarka były w posiadaniu beneficjenta, który w biznesplanie nie wykazał posiadania tych maszyn. Taki obowiązek wynikał z wzoru załącznika do wniosku – biznesplanie w rubryce B-5, w którym podano: "Proszę opisać obecne zdolności produkcyjne/usługowe, które posiada wnioskodawca i które wykorzystuje do produkcji/usługi oferty produktów/usługi (opisanych w sekcji B.3)". Jak się okazało w trakcie kontroli, realizacja projektu związana była z zakupem maszyn, które były już w posiadaniu beneficjenta. Posiadanie maszyny drukującej związane było z zawarciem umowy leasingu, a naświetlarki z zawarciem umowy sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności.
W ocenie Sądu I instancji, nie można zgodzić się z poglądem strony skarżącej, że ten fakt nie miał znaczenia prawnego. Obowiązek wyszczególnienia posiadanego majątku ma znaczenie materialnoprawne. Ma ono znaczenie przy rozpoznaniu wniosku i przyznaniu dofinansowania. Przedmiotem dofinansowania jest bowiem wzrost zdolności produkcyjnych. Ponadto musi on mieć charakter innowacyjny. Tymczasem skarżąca sfinansowała wydatki, które były związane z przekształceniami tytułu prawnego posiadanego mienia. Za kwalifikowalne można uznać tylko wydatki na modernizację maszyn. Nie można zaś uznać za kwalifikowalne wydatków związanych z przekształceniem tytułu prawnego, z którym związane było posiadanie i korzystanie ze spornych maszyn przez beneficjenta.
Sąd I instancji nie zaakceptował natomiast stanowiska organu w kwestii sposobu wyliczenia nakładów, które zostały poniesione na modernizację maszyny drukującej i naświetlarki, a także uznał za nieuzasadniony zarzut organu, że skarżąca naruszyła § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie, gdyż dokonała zakupu automatu do łamania arkuszy i linii lakierującej UV bez wysłania zapytania ofertowego do 3 potencjalnych wykonawców i z tej przyczyny uchylił zaskarżoną decyzję.
A. Sp. j. zaskarżyła wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 823/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego:
- 1. art. 211 ust. 2 i 3 u.f.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie przyjęcie, że beneficjent wykorzystał część środków przeznaczorych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. oraz pobrał je w nadmiernej wysokości, co skutkowało obowiązkiem ich zwrotu, gdy tymczasem beneficjent nie naruszył żadnej z obowiązujących procedur, zaś środki zostały przez niego pobrane w przysługującej mu wysokości zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, gdyż wydatki związane z nabyciem maszyny drukującej B. CD 102+5 L oraz naświetlarki Topsetter P102 stanowią wydatek kwalifikowalny, a brak wykazania przez skarżącego w załączniku do wniosku - biznesplanie, rubryce B5 faktu posiadania ww. maszyn nie czyni ich zakupu wydatkiem niekwalifikowalnym;
- 2. art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 w związku z art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym stwierdzeniu nieprawidłowości w operacji, jaką jest projekt realizowany przez beneficjenta i błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że organ prawidłowo ustalił, iż przedmiotem dofinansowania nie mógł być zakup maszyny drukującej B. CD 102+5 L oraz naświetlarki Topsetter P102, które uprzednio były w posiadaniu beneficjenta (jako wydatek niekwalifikowalny), lecz wyłącznie wydatki kwalifikowalne wynikające z ich modernizacji.
Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w każdym z przypadków z osobna mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 11, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
- a) jego błędne niezastosowanie w odniesieniu do decyzji organu w przedmiocie zwrotu środków wydanej w I instancji, pomimo uznania przez Sąd I instancji, iż w toku postępowania organ wadliwie ustalił stan faktyczny, nie rozstrzygnął podstawowej kwestii dotyczącej możliwości połączenia maszyn kupionych od różnych podmiotów i złożenia ich w jedną linię technologiczną o charakterze innowacyjnym, nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie wykazania podstaw do żądania zwrotu korekty w wysokości 25% wynikającej z faktu braku wysłania zapytania ofertowego do 3 potencjalnych wykonawców, jak również żądania zwrotu środków związanych z zakupem automatu do łamania arkuszy i maszyny lakierującej, co doprowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz art. 136 k.p.a.,
- b) błędne uznanie przez Sąd I instancji za zasadne ustalenie organu w zakresie braku kwalifikowalności wydatków związanych z nabyciem maszyny drukującej B. CD 102+5 L oraz naświetlarki Topsetter P102, będących uprzednio w posiadaniu beneficjenta, które w ocenie skarżącego dokonane zostało przez organy obu instancji w oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego (w szczególności wyjaśnień skarżącego składanych na piśmie do akt postępowania i oświadczeń spółki B. Sp. z o.o. z dnia 18.06.2013 r. i 15.07.2014 r.) oraz z naruszeniem zasady praworządności i prawdy obiektywnej, a także bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
- 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., poprzez zbyt ogólnikowe i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie przez Sąd I instancji wyroku, pozbawiające skarżącego informacji o przesłankach rozstrzygnięcia w zakresie przyczyn uznania "co do zasady" zasadności żądania zwrotu środków, "które nie mogą być uznane za kwalifikowalne", a zatem tych "wydatków, które były związane z przekształceniem tytułu prawnego posiadanego mienia", z pominięciem przez Sąd okoliczności, że beneficjent nabył w ramach jednej innowacyjnej linii technologicznej nie te same urządzenia, lecz urządzenia ze sobą powiązane, które posiadają zupełnie inne parametry techniczne.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że kwestionuje jedynie ustalenia Sądu I instancji szczegółowo określone w skardze kasacyjnej.
Skarżąca podniosła następnie, że niezależnie od tego, czy wpisałaby w rubryce B-5 biznesplanu, że posiada (na podstawie leasingu oraz sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności) maszyny, czy (jak było w stanie faktycznym) posiadania maszyn by nie ujęła, to i tak uzyskałaby dofinansowanie do projektu. Stwierdziła, że dofinansowanie umożliwiło zakup całej linii technologicznej, w skład której wchodziły wszystkie zmodernizowane maszyny, co doprowadziło do wzrostu zdolności produkcyjnych skarżącej oraz miało charakter innowacyjny. Beneficjent nabył zarówno maszynę drukującą, jak i naświetlarkę w sytuacji, w której już z nich nie korzystał.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok Sądu I instancji uwzględniający skargę i uchylający zaskarżoną decyzję Zarządu Województwa [...]. Skarżąca spółka zakwestionowała w skardze kasacyjnej zawarte w wyroku ustalenia dotyczące niekwalifikowalności wydatków związanych z nabyciem maszyny drukującej oraz naświetlarki, które wcześniej były w posiadaniu beneficjenta. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej – zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., oceniał zatem zaskarżony wyrok tylko w tym zakresie.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w odniesieniu do maszyny drukującej oraz naświetlarki zakwestionowane przez organ wydatki służyły w istocie jedynie przekształceniu tytułu prawnego do posiadanego mienia nie zaś faktycznej modernizacji tych maszyn i wzrostu innowacyjności. Samo przeniesienie własności maszyn będących w posiadaniu skarżącej nie przyczyniło się do wzrostu jej zdolności produkcyjnych.
Potwierdzeniem tego faktu może być analiza terminów dokonania poszczególnych czynności w sprawie. Spółka B. nabyła naświetlarkę w dniu 30 sierpnia 2010 r., natomiast nie można ustalić daty nabycia przez B. maszyny drukującej, bowiem na tę okoliczność w aktach sprawy znajduje się faktura z dnia 27 września 2010 r., a zatem wystawiona miesiąc po odkupieniu maszyny drukującej od spółki B. Skarżąca odkupiła obydwie maszyny od spółki B. w dniu 30 sierpnia 2010 r. Trudno przyjąć, by w tak krótkim okresie, kiedy spółka B. była właścicielem maszyn, doszło do fizycznej modyfikacji tych urządzeń, a nie jedynie do przekształcenia tytułu prawnego do nich.
Nie jest kwestionowane przez organ i Sąd I instancji, że maszyna drukująca i naświetlarka nie były uprzednio własnością skarżącej spółki. Nie ma to jednak istotnego znaczenia w sprawie, bowiem spółka była posiadaczem tych maszyn (odpowiednio na podstawie umowy leasingu oraz sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności), a zatem była uprawniona do korzystania z nich również przed otrzymaniem dofinansowania, mimo że nie dysponowała tytułem własności.
Warto zauważyć, że wydatki na zwiększenie innowacyjności poprzez połączenie różnych maszyn w jedną linię technologiczną nie były kwestionowane przez organ w niniejszej sprawie. Zasadniczą przyczyną wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu środków było natomiast sfinansowanie ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego zakupu maszyn – części składowych linii technologicznej, które uprzednio były w posiadaniu skarżącej spółki. Dokonane w tym zakresie rozważania Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania, ze względu na treść art. 204 p.p.s.a., który stanowi, że w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli – zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu I instancji oddalający skargę; skarżącego – jeżeli zaskarżono wyrok sądu I instancji uwzględniający skargę. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej wniesioną od wyroku uwzględniającego skargę. Wobec tego, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania było niedopuszczalne.