Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2685/08 odrzucił skargę R. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 19 września 2008 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na opisaną wyżej decyzję, którą organ doręczył skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2008 r.
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
W przypadku skarżącego termin do wniesienia skargi na decyzję upłynął w dniu 18 września 2008 r., tak więc skargę złożoną w dniu 19 września 2008 r. należało odrzucić.
Sąd dodał także, że w zaskarżonej decyzji błędnie pouczono skarżącego, o terminie do wniesienia skargi. Organ wskazał bowiem, iż termin ten wynosi miesiąc, podczas gdy zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. wynosi on 30 dni. WSA zauważył, iż termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie. Termin ten jest również terminem prekluzyjnym, w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca skargę. Sąd nie mógł zatem z urzędu uwzględnić błędnego pouczenia skarżącego, co do terminu wniesienia skargi do sądu, jednakże powyższa okoliczność może mieć znaczenie przy rozpoznawaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi.
R. O. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że Sąd zbyt pochopnie odrzucił jego skargę gdyż stemple pocztowe znajdujące się na kopercie, w której nadana została skarga nie są odbite wyraźnie. Jego zdaniem cyfra 9 może być także odczytana jako cyfra 8, co z kolei może świadczyć o tym, że przesyłka nadana została w dniu 18 września, a nie jak przyjął Sąd w dniu 19 września. Zdaniem skarżącego Sąd, przed odrzuceniem skargi, powinien wezwać go do okazania dowodu nadania przesyłki w celu ustalenia prawidłowej daty jej nadania. Ponadto wskazał, że w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawarte zostało błędne pouczenie co do terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że będąca przedmiotem skargi decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. została doręczona skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2008 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na tę decyzję upłynął zatem w dniu 18 września 2008 r., natomiast skargę skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu 19 września 2008 r. Sąd I instancji miał zatem uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że skarga została wniesiona po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia tej decyzji skarżącemu, a tym samym prawidłowo na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi mimo braku niewątpliwych ustaleń co do daty jej wniesienia stwierdzić należy, że na kopercie zawierającej skargę odciśnięto trzykrotnie stempel datownika pocztowego. Dwa z trzech umieszczonych na kopercie stempli datownika Poczty Polskiej (częściowo znajdujących się na znakach pocztowych) są nieczytelne. Trzecia pieczęć (umieszczona w centrum koperty) jest wyraźna i niepodważalnie zawiera datę 19 września 2008 r. Stempel datownika Poczty Polskiej znajdujący się na kopercie jest potwierdzeniem nadania przesyłki listowej w dniu, którego data jest uwidoczniona na tymże stemplu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji byłby zobligowany do wyjaśnienia kwestii nadania pisma tylko w sytuacji gdyby powziął w tym zakresie wątpliwości, jednakże w sytuacji gdy wspomniana data jest niewątpliwa, wzywanie skarżącego do przedstawienia dowodu nadania pisma było niecelowe. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący nie podjął nawet próby uprawdopodobnienia, że skargę wniósł w terminie. Stwierdził jedynie, że Sąd I instancji powinien był wezwać go do przedstawienia dowodu nadania przesyłki pocztowej celem ustalenia prawidłowej daty jej nadania. Stanowisko to mogłoby okazać się uzasadnione jedynie w sytuacji, gdyby skarżący złożył dowód nadania przesyłki poleconej podważając w ten sposób ustalenia WSA co do daty, w szczególności, że jest ona inna niż data uwidoczniona na stemplach pocztowych znajdujących się na kopercie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie. Podkreślenia wymaga, że ten zarzut w ogóle nie został przez skarżącego uzasadniony, co uniemożliwiało ocenę jego słuszności. Ponadto należy zauważyć, że formułując wspomniany zarzut skarżący pominął, że stosowanie konstytucji przez sądy może polegać na stosowaniu normy konstytucyjnej lub współstosowaniu konstytucji z normami ustawy. Samoistne stosowanie konstytucji polega na stosowaniu normy konstytucyjnej jako wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia. Będzie to możliwe wtedy, gdy norma konstytucyjna jest sformułowana w sposób pozwalający na przyjęcie jej za samoistną podstawę orzeczenia.
Natomiast współstosowanie konstytucji z normą ustawową ma miejsce wtedy, gdy dana materia jest jednocześnie uregulowana w części w konstytucji, a w części w ustawie. Skarga kasacyjna w ogóle nie określa, o którą z form stosowania konstytucji chodzi, pomijając jednocześnie, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w pełni uregulowane w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się z kolei do błędnego pouczenia strony, zawartego w zaskarżonej decyzji, o terminie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że nie wpływa ono na bieg terminu do wniesienia tego środka. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie. Jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca skargę. Zauważyć należy, że sąd nie może podjąć z urzędu czynności zmierzających do wydłużenia terminu do wniesienia skargi. Błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale nie może też dawać jej specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 230/97, LEX nr 38205, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 271/05, LEX nr 188813, OSP 2008/6/66).
Prawidłowo zatem, w zaskarżonym orzeczeniu WSA stwierdził, że błędne pouczenie stanowić może jedynie uzasadnioną przyczynę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy skarżący zechce z tej możliwości skorzystać.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.