Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt. 6 II SA 4729/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. F. i. P. K. - wspólników "L." spółki cywilnej z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
W dniu 13 listopada 200l r. do Urzędu Patentowego RP wpłynęło podanie K. F. i P. K. - wspólników spółki cywilnej "L." o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy. Zgłaszających reprezentował rzecznik patentowy W. J. Wobec nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za zgłoszenie Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia znaku towarowego "L.". Pełnomocnik odwołał się od tej decyzji, uzasadniając swój wniosek o uchylenie powyższej decyzji okolicznością, iż zgłaszający uiścił opłatę w terminie. Do odwołania dołączył kopię potwierdzenia dokonania opłaty. Z uwagi na fakt, iż kopia ta była nieczytelna, dnia 9 czerwca 2003 r. został zobowiązany do nadesłania czytelnej kserokopii uiszczonej opłaty za zgłoszenie lub wyciągu bankowego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik spółki dnia 10 października 2003 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu od opłaty zgłoszeniowej, wskazując w uzasadnieniu, iż nie został odnaleziony oryginał dowodu wpłaty, którego kopia została dołączona do odwołania, a także iż ustalono, że dyspozycja z dnia 9 stycznia 2002 r., pomimo potwierdzenia, z niewyjaśnionych przyczyn nie została wykonana przez Bank. Wymienione okoliczności, w ocenie pełnomocnika, wskazują, iż zgłaszający tkwił w błędzie co do prawidłowego uiszczenia opłaty.
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W jej obszernym uzasadnieniu wskazano, iż załączona do wniosku z dnia 8 kwietnia 2002 r. kopia dokonania wpłaty dotyczy opłaty za zgłoszenie znaku towarowego z napisem "air max" nr Z-243162 w imieniu A. B. H. w W., które reprezentował ten sam rzecznik patentowy.
Uznano, iż fakt niewniesienia w wyznaczonym terminie opłaty za zgłoszenie przedmiotowego znaku towarowego jest bezsporny. Ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, której niespełnienie spowodowało umorzenie postępowania, ale tylko w szczególnej sytuacji. Stosownie do przepisu art. 225 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, o ile zostanie wydana decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 223 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy uchybienie terminu może być uwzględnione, jeżeli zgłaszający (pełnomocnik), dopełniając czynności, dla której określony był termin, uprawdopodobni we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie ustawowe przesłanki warunkujące uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż pełnomocnik składając w dniu 8 kwietnia 2002 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dopełnił czynności, dla której dokonania został wyznaczony termin, zgodnie z art. 223 ust. 2 p.w.p. Dopiero w dniu 10 października 2003 r., składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, pełnomocnik załączył dowód wniesienia w tym dniu zaległej opłaty za przedmiotowe zgłoszenie. Tym samym nie wykazał również, aby postępował z należytą starannością osoby dbającej o swój interes, albowiem nie wykorzystał możliwości, które daje mu obowiązujące prawo, aby odwrócić niekorzystne skutki, wynikające z niewykonania dyspozycji przez bank. Zgłaszający mogli dowiedzieć się o niewykonaniu przez bank dyspozycji w dacie otrzymania z banku wyciągu z rachunku z ustalonym saldem i stwierdziwszy, iż ta operacja nie została wykonana, powinni byli zgłosić to bankowi w ww. terminie, który w jednoznaczny sposób wyjaśniłby dlaczego dyspozycja nie została zrealizowana albo z opóźnieniem dyspozycję tę by wykonał.
O braku opłaty za zgłoszenie przedmiotowego znak towarowego - pełnomocnik zgłaszającego dowiedział się ostatecznie w dacie doręczenia mu, tj. 7 lutego 2002 r., zaskarżonej decyzji. Wtedy również nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i uzupełnienia braków.
K. F. i P. K. - wspólnicy spółki cywilnej "L." reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP, podnosząc w niej, iż wydana w dniu [...] listopada 2003 r. decyzja odnosi się wyłącznie do wniosku z 8 kwietnia 2003 r., a nie uwzględnia wniosku z 10 października 2003 r. Pełnomocnik wywiódł, że wniosek ten jako zaskarżalny, powinien być oddalony stosownym postanowieniem bądź decyzją. W jego ocenie decyzja z [...] listopada 2003 r. jest co najmniej przedwczesna, bowiem np. w wyniku przywrócenia terminu do wniesienia opłaty za zgłoszenie znaku towarowego postępowanie w sprawie [...] powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe, natomiast oddalenie wniosku o przywrócenie terminu nie mogłoby stanowić uzasadnienia prawnego do utrzymania w mocy decyzji z [...] lutego 2002 r. Nadto podniósł, iż Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego ustosunkowując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do jego wniosku o przywrócenie terminu zaprezentowała wyjątkowo rygorystyczne stanowisko, z którym się nie zgadza. Jego zdaniem zostały naruszone ogólne przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności przepis art. 6 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP w znacznym zakresie odwołał się do argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji, wskazując ponownie w oparciu o jakie przepisy rozpoznawane były wnioski skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, wskazał przepis art. 225 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. "Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117) - dalej p.w.p. - zgodnie z którym termin do uiszczenia opłaty może być przywrócony na wniosek zgłaszającego, jeżeli w ciągu 2 miesięcy od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, nie później jednak niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym termin ten upłynął, uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem powyższych terminów, gdyż od 21 stycznia 2002 r., tj. od końca terminu do opłaty zgłoszenia do 10 października 2003 r. tj. zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu, upłynęło ponad 6 miesięcy, w ciągu których z wnioskiem należało wystąpić. Nie mógł on być też rozpoznany, tak jak tego domagał się skarżący, albowiem przed datą jego złożenia, tj. 1 lutego 2002 r. wydano decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie z powodu nieuiszczenia opłaty.
Sąd I instancji powołał się ma przepis art. 225 ust. 3 p.w.p., zgodnie z którym decyzja o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu opłaty.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, nazwany odwołaniem, został złożony przez pełnomocnika zgłaszających dnia 8 kwietnia 2002 r. We wniosku tym nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu do dokonania opłaty, nadto nie uiścił jednocześnie z nim zaległej opłaty, dlatego też już tylko z powodu nieuiszczenia zaległej opłaty brak było podstaw do uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania.
Sąd I instancji podzielił pogląd Urzędu Patentowego, iż przesłanki wynikające z art. 225 ust. 3 p.w.p. winny być spełnione łącznie, tj. winna być wniesiona zaległa opłata i uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. Niespełnienie jednej z nich sprawia, iż okoliczność czy druga z przesłanek została spełniona czy też nie jest bez znaczenia.
Zdaniem Sądu I instancji Urząd Patentowy RP dokonał analizy zachowania zarówno zgłaszającego, jak i jego pełnomocnika w kontekście braku winy, przyjmując, iż wniosek o przywrócenie terminu stanowi uzupełnienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie uprawdopodobnienia, iż uchybienie nastąpiło bez ich winy.
Sąd I instancji uznał, iż nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżących, że urząd "zaprezentował wyjątkowo rygorystyczne stanowisko". Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 225 ust. 3 p.w.p. wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu określonych czynności.
Brak winy nie występuje, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przy czym zaniedbanie dokonania określonej czynności przez pełnomocnika musi być traktowane jako zaniedbanie samej strony. Mając powyższe, ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie, stanowisko na uwadze Sąd I instancji podzielił pogląd Urzędu Patentowego, iż w przedmiotowej sprawie ani zgłaszający, ani pełnomocnik nie wykazali okoliczności, których nie można było przewidzieć i przezwyciężyć przy wykazaniu zwykłej staranności. Zaprezentowana w sprawie postawa profesjonalnego pełnomocnika nie świadczy o dochowaniu należytej staranności.
Również zachowanie zgłaszającego, który nadesłał pełnomocnikowi nieczytelny dokument, a nadto nie dokonywał weryfikacji operacji bankowych, zwłaszcza gdy zapadła decyzja o umorzeniu postępowania wobec nieuiszczenia opłaty, pozwala na ocenę, iż także on nie działał z należytą starannością o jakiej mowa powyżej.
Sąd I instancji nie dopatrzył się uchybień w przeprowadzonym przez Urząd Patentowy RP postępowaniu. Skoro zatem nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 225 ust. 3 p.w.p. pozwalające na uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty uznać należy, iż Urząd Patentowy nie naruszył prawa zaskarżoną decyzją utrzymującą w mocy decyzję z 1 lutego 2002 r.
K. F. i P. K. - wspólnicy "L." spółki cywilnej z siedzibą w K., reprezentowani przez tego rzecznika patentowego W. J. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a:
- a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270) - dalej: p.p.s.a. - z uwagi na okoliczność, iż przedstawienie sprawy w uzasadnieniu wyroku oparte jest na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy,
- b) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przepisów postępowania przez UP RP w toku postępowania administracyjnego i nieuwzględnienia całego materiału dowodowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący zarzucili wyrokowi Sądu I naruszenie przepisów postępowania w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niemożność przedstawienia zwięźle stanu sprawy w przypadku braku jego ustalenia wcześniej, bądź błędne jego ustalenie.
Błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy wynika z następujących okoliczności:
przy ocenie braku winy strony, bądź jej przedstawiciela powinien być przyjęty obiektywny miernik staranności, a nie miernik dowolny;
strona pozostawała w błędzie w sprawie uiszczonej opłaty, ponieważ otrzymała z banku potwierdzenie wykonania dyspozycji z dzienną pieczęcią banku;
pełnomocnik, rzecznik patentowy, nie ma uprawnień do kontroli finansowej dokumentów księgowych swojego klienta; dochowaniem w tej sytuacji staranności jest otrzymanie od klienta oświadczenia o uiszczeniu opłaty, bez znaczenia jest przy tym okoliczność, czy otrzymany dokument (faksem - siedziba klienta znajduje się w innym mieście, K., podczas gdy kancelaria pełnomocnika w W.) jest czytelny, czy nie, jeśli jego treść jest potwierdzona oświadczeniem klienta;
dochowanie należytej staranności w rozumieniu przepisów ustawy powinno zostać uznane zarówno ze strony pełnomocnika (dokument, oświadczenie klienta), jak też ze strony klienta, działającego przecież w oparciu o dokument bankowy (potwierdzenie wykonania dyspozycji, dokument zmarginalizowany w toku postępowania sądowoadministracyjnego).
Naczelny Sąd administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania, a konkretnie art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na oparcie wyroku na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy i nieuwzględnieniu całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uznać za nietrafny i niezasługujący na uwzględnienie.
Niesporny jest bowiem ustalony ponad wszelką wątpliwość fakt nieuiszczenia przez wnioskodawcę opłaty od wniosku w zakreślonym mu terminie (okoliczność przyznana przez stronę skarżącą).
W rozpoznawanej sprawie z zakresu Prawa własności przemysłowej miały zastosowanie przepisy proceduralne szczególne względem Kodeksu postępowania administracyjnego przewidziane w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), zwanej dalej p.w.p.
Stosownie do przepisu art. 225 ust. 1 p.w.p. termin do uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 223 ust. 2 lub 224 ust. 1 może być z zastrzeżeniem ust. 3 przywrócony na wniosek zgłaszającego, jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od dnia ustalenia przyczyny uchybienia terminu, nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym termin upłynął, uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie ze złożeniem takiego wniosku zgłaszający powinien uiścić zaległą opłatę.
Zgodnie zaś z ust. 2 art. 225 p.w.p. przywrócenie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 jest niedopuszczalne.
Jeżeli natomiast została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 223 ust. 2 p.w.p., decyzja taka może być uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty (art. 225 ust. 3 p.w.p.).
Wnioskodawca składając w dniu 8 kwietnia 2002 r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy po wydaniu przez Urząd Patentowy decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 223 ust. 4 p.w.p. z powodu nieuiszczenia opłaty za zgłoszenie w wyznaczonym terminie nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a przede wszystkim nie uiścił jednocześnie zaległej opłaty.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że wystarczyło stwierdzenie faktu braku jednoczesnego uiszczenia zaległej opłaty ze złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, aby organ nie mógł uwzględnić tego wniosku i uchylić decyzję o umorzeniu postępowania, bowiem przesłanki z art. 225 ust. 3 p.w.p. winny być spełnione łącznie, tj. winna być wniesiona zaległa opłata i uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu.
Niespełnienie jednej z nich sprawia, iż okoliczność czy druga z przesłanek została spełniona, czy też nie jest bez znaczenia.
Również pierwsza przesłanka z art. 225 ust. 3 p.w.p. ewentualnego uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania podjętej na podstawie art. 223 ust. 4 p.w.p. została prawidłowo ustalona i oceniona zarówno przez organ w postępowaniu administracyjnym, jak i Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
Brak jest podstaw do stwierdzenia, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w oparciu o zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy, a który sprowadza się do ustalenia, że skarżący ani jego pełnomocnik nie dołożyli należytej staranności przy dokonywaniu określonej czynności jaką było uiszczenie opłaty od zgłoszenia w wyznaczonym terminie.
To obowiązkiem pełnomocnika strony było sprawdzenie, w sytuacji gdy dysponował jedynie nieczytelnym dowodem wpłaty, czy faktycznie opłata została uiszczona od zgłoszonego wniosku w tej sprawie.
Zatem dokonana przez organ ocena braku winy dotyczącego uchybienia terminu w uiszczeniu opłaty od wniosku, następnie zaaprobowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
Argumenty strony skarżącej w zakresie braku winy strony w uchybieniu terminu stanowią jedynie niedozwoloną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji należycie uzasadnionymi zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł naruszyć przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż nie miał podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez organ, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.