Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. (dalej: WSA w L. lub Sąd I instancji), sygn. akt III SA/Lu 762/13, po rozpoznaniu skargi G. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej: uchylił zaskarżoną decyzję, określił, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Dyrektor Izby Celnej w B. P. (dalej: DIC) decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. (dalej: NUC) z dnia [...] lipca 2013 r. nakładającą na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki M., nr rej. [...] z naczepą marki C. nr rej. [...]. Pojazdem tym kierował W. D., wykonując przewóz drogowy cytryn na paletach w imieniu skarżącego G. O. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika o 2310 kg, tj. o 20,09%, co zakwalifikowało pojazd jako nienormatywny. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który oprócz wyników pomiarów zawierał informację, że ważenia dokonano na wadze dynamicznej.
Organ stwierdził, że użyta do kontroli waga posiadała ważne świadectwo legalizacji, co oznacza, że została objęta sprawdzeniem w zakresie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345, dalej: rozporządzenie Ministra Gospodarki z 2007 r.). Ważenie zostało przeprowadzone na legalizowanym punkcie pomiarowym, przy użyciu legalizowanej wagi, zaś na stanowisku wagowym zainstalowano tablice informacyjne zawierające wskazówki odnośnie przejazdu pojazdu przez wagę dynamiczną. Organ wskazał, że ważenie przebiegało bez błędów, w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag.
WSA w L. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji uznał za usprawiedliwione zarzuty skarżącego odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym poprawności procesu ważenia pojazdu. W ocenie Sądu I instancji brak ustaleń, że ważenie odbywało się zgodnie z zaleceniami producenta wagi i instrukcją obsługi wagi, stanowi niewyjaśnienie okoliczności istotnej dla sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji WSA w L. zwrócił uwagę, że akta sprawy nie zawierają instrukcji użytkowania wagi wydanej przez producenta, na której organ oparł swoje rozstrzygnięcie. Stąd za dowolne Sąd I instancji uznał twierdzenia organów dotyczące zgodności procesu ważenia z wymogami instrukcji użytkowania wagi. WSA w L. stwierdził, że takie działanie jest wadą postępowania. Instrukcji ważenia nie można zstąpić ważnym świadectwem legalizacji urządzenia, ani standardowym pouczeniem kierowcy o tablicach informacyjnych zawierających wskazówki odnośnie przejazdu kontrolowanego pojazdu przez wagę dynamiczną.
Ze świadectwa legalizacji, ani z rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (...) nie wynika sposób przeprowadzania ważenia, tj. ustawienie wagi, sposób najazdu na wagę, możliwość lub konieczność użycia podkładek pod koła samochodu itd., a w ocenie Sądu są to okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawidłowość funkcjonowania wag i na rzetelność wyniku ważenia. Tego typu warunki, gwarantujące prawidłowe funkcjonowanie wagi wynikają z instrukcji użytkowania pochodzącej od producenta, co uzasadnia wymóg przedstawienia wymogów producenta wagi, w zakresie sposobu jej użytkowania. Dopiero tak podjęte działanie jest w sposób pewny i jasny wykazać kontrolowanemu, że waga była użytkowana tak jak należy, a wynik ważenia jest prawidłowy. Obowiązkiem organu, było wykazanie, że ważenie przebiegało w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag.
Niewykazanie prawidłowości sposobu ważenia stanowi nieustalenie okoliczności, mającej zasadnicze znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ powinien doprowadzić do uzupełnienia postępowania dowodowego, w celu wyjaśnienia czy ważenie odbyło się w sposób zgodny z zaleceniami producenta wag i instrukcją obsługi wagi. Jednocześnie WSA w L. uznał za niezasadne zarzuty G. O. naruszenia art. 140 aa ust.4 pkt 1 lit.a) i b) i pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż nie zostały wykazane okoliczności umożliwiające uchylenie się skarżącego od kary.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Celnej. Wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w L. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie wskutek przyjęcia, że brak w aktach sprawy instrukcji użytkowania wagi w oparciu, o której pomiar uznano przedmiotowy pojazd za nienormatywny, pomimo że spełnia ona wymagania metrologiczne określone przepisami metrologicznymi o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu wprowadzone zarządzeniem nr 39, jak również spełnia wymagania zawarte w rozporządzeniu z dnia 25 września 2007 r., skutkuje niepełnością materiału dowodowego w sprawie, brakiem możliwości jego prawidłowej oceny, jak również brakiem podstaw do wydania aktu administracyjnego.
Argumentację na poparcie zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W myśl art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Istota zarzutów kasacyjnych, podniesionych wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., sprowadza się do podważania stanowiska Sądu I instancji, który uznał, że w sprawie naruszono art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym procesu ważenia pojazdu poddanego kontroli, ponieważ organ nie wykazał prawidłowości sposobu przeprowadzonego ważenia.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Pomimo, że w uzasadnieniu wyroku WSA w L. prawidłowo stwierdził, że pomiarów dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu (waga dynamiczna) – v. str. 6-7 zaskarżonego wyroku, to z rozważań Sądu I instancji w istocie wynika, że rodzaj wagi użytej do pomiarów umknął z pola widzenia Sądu. Wypada więc w pierwszej kolejności zauważyć, że waga do ważenia pojazdów w ruchu może być wykorzystywana do ważenia statycznego i dynamicznego, co wynika wprost z rozporządzenia z 2007 r. określającego warunki właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (v. § 1 pkt 1 i § 3 pkt 2, 3 ww. rozporządzenia). Jednakże, co należy podkreślić, wagi te są nadal wagami do ważenia pojazdów w ruchu.
W związku z tym, choć rozporządzenie Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. posługuje się definicjami ważenia statycznego, odnosi się ono do ważenia statycznego przeprowadzonego za pomocą tylko i wyłącznie wag do ważenia pojazdów w ruchu. Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było niezbędne ze względu na zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań wskazujących na niedostateczne rozróżnienie rodzajów urządzeń pomiarowych używanych przez organy kontrolne. Podnosząc bowiem zarzut, że: "ani ze świadectwa legalizacji, ani z ww. rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (...) nie wynika sposób przeprowadzania ważenia, tj. ustawienie wagi, sposób najazdu na wagę, możliwość lub konieczność użycia podkładek pod koła samochodu itd., a są to okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawidłowość funkcjonowania wag i co z tym idzie, na rzetelność wyniku ważenia", WSA w L. nie zwrócił uwagi, że powyższe kwestie (dotyczące sposobu przeprowadzenia ważenia), w szczególności w odniesieniu do podkładek – dotyczą przenośnych wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych, a zatem innych urządzeń pomiarowych niż użyte w niniejszej sprawie.
W tej sytuacji za nietrafne należy uznać stwierdzenie Sądu I instancji, że brak jest ustaleń, iż ważenie odbywało się zgodnie z zaleceniami producenta wagi i instrukcją obsługi wagi, co stanowi niewyjaśnienie okoliczności istotnej dla sprawy art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie ważenie pojazdu zostało przeprowadzone na elektronicznej wadze stacjonarnej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, na stałe zainstalowanej na śluzie Terminala Samochodowego na przejściu Granicznym w K. Waga ta musiała zatem spełniać wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. Wzmiankowane rozporządzenie zawiera szczegółowe wymagania dotyczące m.in. konstrukcji i wykonania wag oraz warunków właściwego stosowania tych wag. Jak wynika z aktualnego na dzień kontroli świadectwa legalizacji ponownej przedmiotowej wagi właściwy organ stwierdził, że ten przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone w stosownych przepisach – m.in. w ww. rozporządzeniu.
Zatem nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że ani ze świadectwa legalizacji (gdzie mowa o przepisach metrologicznych dotyczących ważenia pojazdów ruchu), ani z omawianego rozporządzenia Ministra Gospodarki z 2007 r. nie wynika sposób przeprowadzenia ważenia i bezwzględnie konieczne było dołączenie do akt sprawy instrukcji użytkowania wagi. Słusznie przy tym Sąd I instancji przypomina, że organ ma obowiązek przesłania Sądowi wraz ze skargą kompletne akta administracyjne. Tym niemniej, jeżeli z lektury akt sprawy wynika, że w nadesłanym materiale są braki, obowiązkiem tegoż Sądu jest skompletowanie akt, do czego obliguje art. 133 § 1 p.p.s.a. Tak więc, jeżeli na gruncie konkretnej sprawy, w ocenie Sądu, konieczne będzie uzupełnienie akt przykładowo o instrukcję użytkowania wagi do pomiarów dynamicznych, to jeszcze przed wyznaczeniem rozprawy należy wydać stosowne zarządzenie zobowiązujące organ do przesłania takiej instrukcji.
Podkreślić jednak trzeba, że w tej sprawie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego Sąd I instancji nie widział, choć organ jednoznacznie i konsekwentnie twierdził, że pomiar przeprowadzono zgodnie z instrukcją użytkowania wagi oraz wymogami rozporządzenia Ministra Gospodarki z 2007 r. Z kolei formułując zarzut, że instrukcji ważenia nie można zastąpić standardowym pouczeniem kierowcy na tablicach informacyjnych zawierających wskazówki odnośnie przejazdu pojazdu przez wagę dynamiczną, zwłaszcza że kierowca nie był obywatelem polskim, Sąd I instancji pominął, co zasadnie podnosi skarżący kasacyjnie organ, że § 19 omawianego rozporządzenia wskazuje, jakie oznaczenia powinny być zamieszczone w widocznym miejscu na wadze lub urządzeniu w sposób trwały i czytelny. Jest to m.in. maksymalna i minimalna prędkość pojazdu podczas ważenia, kierunek przejazdu podczas ważenia a także wskazanie, jakich ładunków nie można ważyć na przedmiotowej wadze.
Ponadto Sąd I instancji nie zwrócił uwagi, że informacja dla kierowcy o sposobie przejazdu przez pomost stacjonarnej wagi ma być uzupełniona tablicą informacyjną, na której uwidocznione są wartości dopuszczalnej prędkości pojazdu podczas ważenia oraz wymóg jazdy bez przyspieszeń i hamowań (v. § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia). Uwzględniając powyższe, na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można zgodzić się z zarzutem Sądu I instancji, że organ nie wykazał prawidłowości przeprowadzonego ważenia w istocie z tego tylko względu, że nie dołączył instrukcji użytkowania wagi. Konieczne wydaje się przy tym podkreślić, co również umknęło WSA w L., że na wniosek kierowcy pojazdu (v. k. 6 akt adm.) przeprowadzono powtórne ważenie dynamiczne pojazdu i stwierdzono identyczne, jak podczas pierwszego pomiaru, przekroczenie nacisku osi (tj. o 2310 kg).
Należy także ubocznie zauważyć, że skarżący w toku postępowania, zarówno przed organem, jak i w skardze do WSA, nie zanegował twierdzenia organu, że waga nie zarejestrowała w czasie pomiaru żadnych nieprawidłowości, choć jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru.
Tym samym nie można uznać, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. trafnie przyjął, iż w toku postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy doszło do naruszenia wskazanych przez Sąd przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Z przyczyn wyżej wskazanych zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i podlegał uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji. Powtórnie rozpoznając sprawę Sąd I instancji dokona oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przepisów materialnoprawnych w niej powołanych oraz oceni prawidłowość rozstrzygnięcia z punktu widzenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, uwzględniając przedstawioną powyżej argumentację.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 490).