Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2072/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę N. K. M. D. i C. "G. H." w N. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
Sąd I instancji wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ pouczył skarżącego, że od tej decyzji nie przysługuje odwołanie, lecz strona niezadowolona z decyzji może złożyć do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wiosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Natomiast skarżący na powyższą decyzję wniósł, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał skargę za niedopuszczalną, gdyż skarżący nie wyczerpał przysługującego mu w postępowaniu administracyjnym środka zaskarżenia od powyższej decyzji, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę odrzucił.
N. K. M. D. i C. "G. H." w N. zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organów kosztów zastępstwa procesowego.
Skargę kasacyjną oparł na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 lit. b w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie sprawy i nieuwzględnienie w orzekaniu ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, tzn. pominięcie faktu przystąpienia do sprawy pełnomocnika skarżącego na etapie wszczęcia postępowania i nieodręczania mu pism procesowych, w tym zaskarżonej decyzji, co wynika z akt sprawy i stanowi samodzielną przesłankę do wznowienia postępowania,
- - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez nieprawidłowe wykonywanie kontroli legalności decyzji i pozostawienie w obrocie prawnym decyzji niezgodnej z prawem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że Sąd I instancji nie uwzględnił w swoim uzasadnieniu wielokrotnie przez skarżącego podnoszonego faktu, że w postępowaniu administracyjnym organ całkowicie pominął pełnomocnika skarżącego, który zgłosił się do tego postępowania wkrótce po jego wszczęciu, nie prowadził z nim korespondencji oraz nie doręczył mu wydanej w sprawie decyzji, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Pominięcie w postępowaniu pełnomocnika spowodowało, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu tj. nie złożył w terminie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy podkreślić, że regulowana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola przestrzegania prawa sprawowana przez sądy administracyjne dokonywana jest w sformalizowanym postępowaniu o charakterze procesowym i ma charakter ograniczony tzn. kształtują ją przede wszystkim przepisy wyznaczające zakres właściwości sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowanie sądowoadministracyjne może się toczyć dopiero po zakończeniu orzekania o czyichś prawach lub obowiązkach przez organ administracji państwowej w postępowaniu administracyjnym. Warunkiem prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności jest wyczerpanie środków zaskarżenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o których mowa w art. 52 § 1, 3 i p.p.s.a. Oznacza to, że postępowania sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, jak również, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanego aktu lub czynności, dostępne w postępowaniu administracyjnymi podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne (tak: Tadeusz Woś w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009, s. 302-303). Stosownie zaś do art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w I instancji, a skarżący, wbrew poglądowi wyrażonemu w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, prawidłowo został pouczony o możliwości wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, za jaki uznaje się wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Natomiast Sąd I instancji w pierwszej kolejności bada dopuszczalność zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący nie wyczerpał wymaganego prawem środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co uzasadniało odrzucenie skargi, gdyż złożenie jej było przedwczesne. Odrzucenie skargi oznacza zaś niemożność dokonania przez Sąd merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wniesionej tą skargą, dlatego też zwarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd art. 141 § 4, art. 145 § 1 lit. b, art. 133 § 1 należało uznać za niezasadne.
Na marginesie dodać należy, że Sąd I instancji nie mógł wziąć pod uwagę art. 145 § 1 lit. b p.p.s.a., to znaczy uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, skoro wznowienie takiego postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. możliwe jest w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a więc taką, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 k.p.a.).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.
NSA nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, mając na uwadze uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/07), w której przyjęto, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie.