Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1896/13, oddalił skargę K. B. (skarżąca) na rozstrzygnięcie A. R. i M. R. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia [...] r., znak [...] Ś. Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Cz. działając na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego PROW na lata 2007-2012 ze względu na zaistnienie okoliczności określonych w § 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania oraz wypłaty pomocy oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikoprzedsiębiorstw" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883, z późn. zm., dalej: rozporządzenie z dnia 17 lipca 2008 r.).
W uzasadnieniu organ wskazał, że pomimo ponownego wezwania z dnia [...] r., [...] skarżąca nie usunęła pozostałych stwierdzonych nieprawidłowości złożonego wniosku z dnia [...] r. o przyznanie prawa pomocy w ramach działania w.w. programu, i nie dostarczyła brakujących dokumentów w zakreślonym terminie.
Pismem z dnia [...] r., znak [...], rozpatrując wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniesionego przez skarżącą, organ uznał, że nie doszło do jego naruszenia, w związku z czym brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy.
Rozpoznając skargę na powyższe pismo Sąd I instancji podzielił w całości stanowisko organów. W ocenie Sądu wezwania kierowane do skarżącej do usunięcia braków formalnych wniosku jasno i wyraźnie precyzowały jego braki oraz sposób ich uzupełnienia.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że pomimo prawidłowo wystosowanych wezwań skarżąca nie uzupełniła prawidłowo braków, do których była wezwana. Dostarczony na etapie drugiego uzupełnienia kosztorys inwestorski nie identyfikuje wszystkich pozycji oraz danych finansowych zawartych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, które zgodnie z instrukcją wypełnienia wniosku o przyznanie pomocy muszą być ze sobą spójne. Ponadto podkreślił, że w niniejszej sprawie koszt zakupu środka transportu, o dofinansowanie, którego starała się skarżąca, przekraczało kwotę 50 000 zł, co zgodnie z art. 24 ust. 2 lit. d) rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ. Urz. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r., str. 8, z późn. zm.) wymagają przeprowadzenia postępowania ofertowego. Nie wywiązanie się z tego obowiązku przez skarżącą uniemożliwiło weryfikację racjonalności wydatku, jaki wskazany został w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji.
Sąd I instancji przypomniał również, że zgodnie z art. 21 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz składać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Zatem skarżąca ubiegająca się o udzielenie pomocy winna wskazać, że ten koszt zostanie poniesiony zgodnie z zasadami gospodarowania środkami publicznymi, a więc w sposób racjonalny i oszczędny, tak by można było ocenić czy zaproponowany koszt odpowiada warunkom cenowym panującym na rynku danego produktu.
Sąd wyjaśnił także, że zakreślone przez organy terminy do uzupełnienia złożonego wniosku wynikają z przepisów obowiązującego prawa, dlatego też Agencja nie była uprawniona do ich swobodnego wydłużenia. Wskazał również, że co prawda istnieje możliwość przedłużenia zakreślonego terminu jednakże wymaga to od składającego wniosek uzasadnionej prośby. Zasada ta dotyczy wszystkich wnioskodawców, zatem w tym zakresie Sąd uznał za bezzasadne zarzuty strony.
Konkludując, Sąd I instancji uznał, że wobec faktu prawidłowego wezwania skarżącej do usunięcia braków i ich nieprawidłowego uzupełnienia pomimo dwukrotnego wezwania należało uznać, że organy nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa, a postępowanie, które było przez niego prowadzone nie jest obciążone wadami, a końcowe rozstrzygnięcie w całości odpowiada prawu.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku bez uwzględnienia całego materiału dowodowego zawartego w aktach administracyjnych i niepostrzeżenie, że skarżąca w dniu [...] r. dokonała dopuszczalnej zmiany wniosku o przyznanie pomocy w zakresie zestawienia rzeczowo-finansowego operacji;
art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieorzeczenie w granicach rozpoznawanej sprawy i uznanie, że rozstrzygnięcie organu z dnia [...] r. odpowiada prawu w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to narusza przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę przyznania pomocy finansowej ze względu na nieuwzględnienie podczas oceny wniosku dopuszczalnej zmiany dokonanej przez skarżącą w zakresie zestawienia rzeczowo-finansowego operacji;
art. 151 p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi, gdy tymczasem należało uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie, skoro skarżąca pomimo obowiązku po stronie organu nie została wezwana do uzupełnienia nieprawidłowości lub braków w zakresie zmienionego wniosku.
art. 141 § 1 p.p.s.a. przez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający konstrukcji prawidłowego uzasadnienia polegające na tym, że całkowicie pominięto istotną dla wyniku sprawy okoliczność zmiany wniosku o przyznanie pomocy w zakresie zestawienia rzeczowo – finansowego operacji;
Ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 18 ust. 3, ust. 4 pkt 1 i 2, ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia z dnia [...] r. poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że jeżeli wnioskodawca posiada prawo zmiany wniosku o przyznanie pomocy w zakresie zestawienia rzeczowo-finansowego operacji, to skorzystanie przez wnioskodawcę z tego uprawnienia nie powoduje obowiązku wezwania wnioskodawcy do usunięcia ewentualnych nieprawidłowości lub braków w ramach zmienionego wniosku;
art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 18 ust. 5 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. poprzez odmowę przyznania pomocy finansowej wskutek błędnej wykładni tych przepisów, polegające na przyjęciu, że uzasadniona jest odmowa przyznania pomocy finansowej pomimo braku uprzedniego dwukrotnego wezwania wnioskodawcy do usunięcia tych samych nieprawidłowości lub braków wniosku.
Mając powyższe na uwadze, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, jak również zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych, ewentualnie o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji oraz rozstrzygnięcia ARiMR z dnia [...]r., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ARiMR wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w toku postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, granicami środka zaskarżenia. W myśl art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Przystępując do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej wypada wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wskazania konkretnego przepisu postępowania, jaki jego zdaniem został naruszony, do wyjaśnienia, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu, a także do wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podniesiony przez wnoszącą skargę kasacyjną zarzut naruszenia przepisów postępowania nie spełnia w pełni tych wymogów. Nie wyjaśnia, w jaki sposób doszło do naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 1 i art. 151 p.p.s.a., a tym samym, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W stanie sprawy strona dokonała zmiany wniosku, w terminie otwartym do usunięcia braków, po powtórnym wezwaniu do ich usunięcia, co nie jest kwestią sporną między stronami. Tym samym rozważania prowadzone na podstawie § 18 ust. 7 pkt 2 powołanego rozporządzenia mają czysto hipotetyczny charakter, a co za tym idzie nie mają wpływu na wynik sprawy.
Dokonana zmiana nie doprowadziła też do usunięcia braków wniosku, co do których strona była dwukrotnie wzywana (pismo z dnia [...] r. i z dnia [...] r.), co z kolei wskazuje, że nie doszło też do naruszenia § 18 ust. 5 w zw. z ust. 4 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. Wypada zauważyć, że organ w wezwaniach do usunięcia braków w sposób szczegółowy wyjaśnił, o jakie informacje czy dokumenty należy uzupełnić wniosek, wskazał też osobę, z którą należy się kontaktować w kwestii obsługi wniosku. Wyznaczony przez organ 21 – dniowy termin do usunięcia braków był dwukrotnie przedłużany, a strona nie wnosiła o dalsze jego wydłużenie.
Z powyższych względów należało uznać, że organ prawidłowo przeprowadził procedurę weryfikacji wniosku, a tym samym Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Podsumowując, zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przystępując do rozpoznania zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy zauważyć, że zarzut ten nie stanowi właściwej płaszczyzny do kwestionowania ustaleń faktycznych, a do takich wniosków należało dojść analizując argumentację podniesioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Podstawą zarzutu naruszenia prawa materialnego mogą być jedynie normy prawne, które regulują stosunki pomiędzy podmiotami prawa, określając przesłanki ich powstania, zmiany lub wygaśnięcia, normy prawne określające obowiązki, zakazy lub nakazy i przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie, a nie normy prawne (tj. procesowe, ustrojowe), które służą do realizacji tych pierwszych.
Z powyższych względów zarzut naruszenia prawa materialnego oparty na § 18 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. nie mógł przynieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej rezultatu.
Natomiast, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 22 ust. 1 i art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, należy stwierdzić, że ocena, czy doszło do naruszenia tych przepisów pozostaje w ścisłym związku z rozpoznanym wcześniej zarzutem naruszenia przepisów postępowania, który okazał się nieskuteczny.
Niezależnie od tego wypada również wskazać, że treść tych przepisów nie daje podstaw do takiego twierdzenia, jakie zostało wyrażone w skardze kasacyjnej, a mianowicie, że skorzystanie przez wnioskodawcę z prawa do zmiany wniosku o przyznanie pomocy w zakresie zestawienia rzeczowo – finansowego operacji uruchamia ponownie procedurę wezwania do usunięcia braków wniosku.
Przepisy te jedynie regulują formę, w jakiej powinno nastąpić przyznanie pomocy lub jej odmowa.
Jak wynika z treści art. 22 ust. 1 powołanej ustawy pomoc w ramach działań, o których mowa w tym przepisie, jest przyznawana na podstawie umowy zawartej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Natomiast stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.
Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego.
Skarga kasacyjna zostało oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.