Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 319/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. uwzględnił skargę A. O. i uchylił decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Z. G. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], o odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 13 maja 2009 r. A. O. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. K. wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez skarżącą wyniosła: do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 146,97 ha, do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) działki rolne o łącznej powierzchni 28,37 ha oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) działki rolne o łącznej powierzchni 118,60 ha.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr[...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. K. przyznał A. O. jednolitą płatność obszarową w wysokości 74.024,15 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 9.888,48 zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
W dniu 21 stycznia 2010 r. A. O. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym stwierdziła, że nie zgadza się z odmową przyznania płatności zwierzęcych. Wskazała, że w 14 marca 2007 r. rozpoczęła procedurę zgłaszania zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Podkreśliła, że w roku 2007 i w 2008 otrzymała płatności zwierzęce, a odmowa przyznania płatności zwierzęcych na rok 2009 wynika z błędnej interpretacji przepisów prawa.
Decyzją z [...] marca 2010 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że skarżąca nie wystąpiła o uwzględnienie zwierząt, które były zarejestrowane na małżonka, nie spełniając tym samym warunków określonych w § 5 ust. 5 w zw. z ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 328), jak również warunków wynikających z § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 326 ze zm.).
W ocenie organu odwoławczego kluczowy w niniejszej sprawie jest fakt, że ustawodawca zarówno w rozporządzeniu z dnia 9 marca 2009 r. jak i w rozporządzeniu z dnia 10 marca 2009 r., nie przewidział przypadku, w którym o przyznanie płatności zwierzęcych wnioskuje strona, której współmałżonek – będący w okresie referencyjnym posiadaczem zwierząt – nie żyje, a zatem nie może wyrazić pisemnej zgody na uwzględnienie przy wyliczaniu powierzchni maksymalnej zwierząt, które w okresie referencyjnym były w jego posiadaniu, co jest niezbędnym warunkiem przy ubieganiu się o płatności zwierzęce w roku 2009.
Uwzględniając skargę A. O. na powyższą decyzję WSA w G. W. wskazał, że dokonana przez organ wykładnia prawa materialnego jest wyrazem skrajnego rygoryzmu i formalizmu. Wymaganie od skarżącej przedłożenia oświadczenia nieżyjącego małżonka stanowi wykładnię rozszerzającą. Jest to bowiem warunek, którego skarżąca z oczywistych względów spełnić nie może. Z niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca była współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, w tym również zwierząt. Po śmierci małżonka stała się jedynym właścicielem i posiadaczem gospodarstwa. W ocenie Sądu w takiej sytuacji przesądzającym czynnikiem uzależniającym przyznanie skarżącej wnioskowanych dopłat jest spełnienie przez nią wymogów określonych w § 6 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2009 r., które skarżąca spełniała.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w G. W. z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 319/10, wniósł Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. Organ wnoszący skargę kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, a także zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracji publicznej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) organ zarzucił nieprawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego, polegające na pominięciu zastosowania § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 269 ze zm.), co miało wpływ na wynik postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż wnioskodawczyni nie wystąpiła z żądaniem o uwzględnienie zwierząt, które były zarejestrowane na rzecz małżonka, a tym samym nie spełniła jednego z warunków przyznania uzupełniającej płatności zwierzęcej. Wymóg zgłoszenia żądania uwzględnienia zwierząt wyprzedza wymóg dołączenia zgody małżonka. O tym ostatnim można mówić dopiero wówczas, jeżeli rolnik w ogóle wnioskował o przyznanie mu uzupełniającej płatności zwierzęcej oraz jeżeli wnioskował o uwzględnienie konkretnych zwierząt posiadanych uprzednio przez swojego małżonka. Rozporządzenie z dnia 14 marca 2008 r. nie przewiduje podstawy prawnej do działania organu ARiMR z urzędu w zakresie modyfikacji złożonego wniosku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. O. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. dotyczy sytuacji, w której posiadaczem stada jest wyłącznie małżonek rolnika wnioskującego o płatność, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, ponieważ wnioskodawczyni była współposiadaczem stada.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew bowiem zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwana dalej "płatnością zwierzęcą", mają być uwzględnione bydło lub owce, lub kozy, lub konie, które w okresie określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326), zwanym dalej "rozporządzeniem w sprawie rodzajów roślin", były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o tę płatność, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej zawiera żądanie uwzględnienia tych zwierząt przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca.
Wymóg wskazania we wniosku zwierząt o jakich mowa w tym przepisie dotyczy zatem sytuacji, gdy wniosek składa małżonek rolnika a zwierzęta są w posiadaniu drugiego małżonka, co potwierdza wpis tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich.
Taka jednak sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca, gdyż – co w sprawie było bezsporne – skarżąca była współwłaścicielem i współposiadaczem (wspólnie z małżonkiem) zarówno gospodarstwa rolnego, jak i zwierząt.
Na tle uregulowania zawartego w § 5 ust. 1 pkt 1 omawianego rozporządzenia istotne jest to, czy rolnik ubiegający się o płatność zwierzęcą przez cały okres wskazany w tym przepisie był posiadaczem zwierząt wpisanych do właściwego rejestru. Prawodawca poprzez odesłanie do przepisów rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. wyraźnie bowiem określił okres referencyjny: "od...do" poprzez wskazanie daty początkowej i końcowej (skarżąca te warunki określone w § 6 tego rozporządzenia spełniała). Przesłankami umożliwiającymi przyznanie rolnikowi płatności zwierzęcej są więc: posiadanie przez rolnika określonego gatunku zwierząt w okresie referencyjnym (od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r.) i fakt umieszczenia tych zwierząt we właściwym rejestrze; okoliczność, że skarżąca jako ubiegająca się o tę płatność nie figurowała w tym rejestrze (figurował bowiem małżonek) jest bez znaczenia dla sprawy. Istotnym bowiem jest rzeczywisty stan posiadania. Posiadaczem jest zaś ten, kto faktycznie sprawuje w okresie referencyjnym władztwo nad zwierzętami.
Tylko ubocznie zauważyć należy, że zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz.
76) w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadaczy wyrazili pisemną zgodę.
Powyższa regulacja jest konsekwencją zasady, że wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach obejmują również współmałżonka rolnika, wspólnie prowadzącego gospodarstwo rolne.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 204 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 tej ostatniej ustawy.