Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1490/10 oddalił skargę A. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.
Sąd I instancji oparł rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] lipca 2007 r. A. M. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej. Wnioskodawca wskazał, że przekazanie gospodarstwa nastąpi na rzecz J. M. Postanowieniem z [...] października 2007 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. stwierdził, iż A. M. spełnia wstępne warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej, określone w § 4 pkt 1-4, § 11 i § 19 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750, z późn. zm.), zaś przejmujący gospodarstwo rolne posiada wymagane przez ww. rozporządzenie kwalifikacje zawodowe.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości 985,81 zł na okres od grudnia 2007 r. do marca 2017 r.
Kolejnymi decyzjami z [...] marca 2008 r., nr [...] oraz z dnia [...] marca 2009 r, nr [...] - z uwagi na waloryzację rent i emerytur zmieniono wysokość należnego wnioskodawcy świadczenia.
Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. poinformował A. M., o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu renty strukturalnej oraz kolejnych decyzji waloryzacyjnych z dnia [...] marca 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] stycznia 2008 r., nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej oraz kolejnych powiązanych z nią decyzji waloryzacyjnych Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] oraz z [...] marca 2009 r., nr [...].
Od powyższej decyzji A. M. złożył odwołanie.
Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z [...] czerwca 2009 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] stycznia 2008 r., o przyznaniu renty strukturalnej, uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] i w tym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności, uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] marca 2009 r., nr [...] i w tym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż podstawą prawną przyznania A. M. renty strukturalnej stanowiło rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego lub użytków rolnych wchodzących w jego skład może być zawarta z osobą fizyczną, która łącznie spełnia następujące warunki:
jest następcą albo rolnikiem, który nie ukończył 50 roku życia;
posiada kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej;
nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
zobowiąże się do prowadzenia osobiście działalności rolniczej na przejętych użytkach rolnych przez okres co najmniej 5 lat, złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów, jeżeli dotychczas nie została do niej wpisana, a w przypadku następcy również do sporządzenia planu rozwoju przejmowanego gospodarstwa.
W myśl § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, osoba fizyczna posiada kwalifikacje zawodowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli ma tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej trzyletni staż pracy w rolnictwie.
Prezes ARiMR podkreślił, iż w niniejszej sprawie nie wykazano aby przejmujący gospodarstwo rolne J. M. posiadał wymagany, co najmniej 3-letniego staż pracy w rolnictwie. Pomimo nie spełnienia wskazanego warunku formalnego Kierownik Biura 2
Powiatowego ARiMR w B. decyzją z [...] stycznia 2008 r. przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności organ stwierdził, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Odnosząc się do rozstrzygnięcia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej, Prezes ARiMR wyjaśnił, że ww. decyzje zostały wydane w oparciu o decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Wobec powyższego w przypadku zmiany tej ostatniej decyzji istnieje podstawa do zmiany decyzji z dnia [...] marca 2008 r. oraz z dnia [...] marca 2009 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2010 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaprzestał produkcji rolnej, a przyznana renta stanowi jego jedyne źródło utrzymania. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest aby strona ponosiła konsekwencje błędnego działania organu. Skarżący zarzucił, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji przyznającej rentę strukturalną z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnił, że okoliczność nieudokumetowania, iż przejmujący gospodarstwo posiada trzyletni staż pracy w rolnictwie, jest tak błaha, iż nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji zwłaszcza, że jego syn – J. M. - posiada wymagany staż, pomagając w gospodarstwie od 16 roku życia.
Ponadto w ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie nie można stwierdzić nieważności decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, gdyż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (przeniesienie własności gruntów rolnych) i ani przepisy prawa materialnego ani procesowego nie czynią organu właściwym do cofnięcia tych skutków poprzez wydanie decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.z 2012r., poz. 270) -[zwanej dalej w skrócie- p.p.s.a.] podkreślił, że zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego lub użytków rolnych wchodzących w jego skład może być zawarta z osobą fizyczną, która posiada kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej. Stosownie zaś do treści § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, osoba fizyczna posiada kwalifikacje zawodowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli ma tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie. Przejmujący użytki rolne syn wnioskodawcy udokumentował posiadanie tytułu zawodowego w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej poprzez dołączenie do wniosku świadectwa uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik uzyskanego w systemie pozaszkolnym. Do wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie został natomiast dołączony żaden dokument potwierdzający posiadanie przez J. M. wymaganego co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie.
Sąd I instancji uznał, iż organy orzekające w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu renty strukturalnej zasadnie wywiodły, iż doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego na skutek braku prawidłowej oceny prawnej wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób prawidłowy skonstatowały, iż treść decyzji ostatecznej pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Odnosząc się do zawartego w skardze stwierdzenia, iż syn skarżącego jest osobą posiadającą wykształcenie rolnicze Sąd I instancji wyjaśnił, iż dokumentem potwierdzającym posiadanie wykształcenia rolniczego, w świetle załącznika do rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r., jest m.in. dyplom uzyskania tytułu zawodowego. Zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie zasad wydawania oraz wzorów świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych, sposobu dokonywania ich sprostowań i wydawania duplikatów, a także zasad legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą oraz zasad odpłatności za wykonywanie tych czynności (Dz. U. Nr 58, poz. 504, z późn. zm.) absolwent dotychczasowej szkoły zasadniczej i szkoły średniej zawodowej, który zdał egzamin z nauki zawodu lub egzamin z przygotowania zawodowego, otrzymuje dyplom uzyskania tytułu zawodowego, z zastrzeżeniem ust.
6. Sąd wskazał, iż z treści załączonego do wniosku świadectwa dojrzałości (k. 78 akt adm.) wynika, że syn wnioskodawcy jest absolwentem szkoły ponadgimnazjalnej - liceum ogólnokształcącego, który zdał egzamin maturalny. Syn skarżącego zdał również egzamin kwalifikacyjny na tytuł zawodowy w zawodzie rolnik, który uzyskał w systemie pozaszkolnym. Zgodnie z § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. Nr 31, poz. 216) osobie, która zdała egzamin kwalifikacyjny na tytuł zawodowy, państwowa komisja egzaminacyjna wydaje świadectwo uzyskania tytułu zawodowego. W ocenie Sądu I instancji bezspornym był zatem fakt, iż przejmujący użytki rolne syn wnioskodawcy nie wykazał, iż jest absolwentem szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, który zdał egzamin z nauki zawodu lub przygotowania zawodowego, otrzymując dyplom uzyskania tytułu zawodowego, tj. dokument potwierdzający posiadanie wykształcenia rolniczego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne Sąd I instancji, odwołując się poglądów wyrażonych w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 20 marca 2000 r. sygn. OPS 14/99 (ONSA 2000, z. 3, poz.
93) wyjaśnił, iż nie można się zgodzić ze stanowiskiem, że nieodwracalny skutek prawny wywołany określoną decyzją następuje wtedy, gdy w wyniku samego tylko stwierdzenia jej nieważności nie zostanie przywrócony poprzedni stan prawny. Ponadto podzielił szeroko umotywowane stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. OPS 7/96 (ONSA 1997, z. 2, poz. 49), że skutkiem samego tylko stwierdzenia nieważności decyzji nie musi być odzyskanie własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Nie chodzi więc o "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, ale przede wszystkim o "odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Skutkiem prawnym, który wywołała w rozpoznawanej sprawie decyzja dotknięta nieważnością było przyznanie pomocy finansowej z tytułu renty strukturalnej i w tym zakresie, zdaniem Sądu I instancji, nie zachodzi nieodwracalność skutków prawnych.
Od powyższego wyroku A. M. złożył skargę kasacyjną. Zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
- 1. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- - naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie przez Sąd I instancji orzeczenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i w konsekwencji nie uchylenie w całości decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o przyznaniu renty strukturalnej;
- 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. strona zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
- - art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nie dopuszczenie jako kluczowy dowód w sprawie umowy darowizny gospodarstwa rolnego, z której jednoznacznie wynika, że obdarowany J. M. spełnia wszystkie przesłanki określone w § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r.
W uzasadnieniu podniesiono, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej załączono umowę darowizny gospodarstwa rolnego sporządzoną w formie aktu notarialnego, w której znajduje się oświadczenie obdarowanego, że posiada kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r tj. świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik i pięcioletni okres pracy w gospodarstwie rolnym darczyńców. Notariusz natomiast przed sporządzeniem umowy ma obowiązek sprawdzenia, czy osoba obdarowana spełnia warunki, określone w § 7 rozporządzenia. Zdaniem kasatora sporządzona w formie aktu notarialnego umowa darowizny spełnia zatem przesłanki z art. 76 § 1 k.p.a. i stanowi dowód tego co zostało w niej urzędowe stwierdzone.
Ponadto autor skargi kasacyjnej wskazał, iż w chwili obecnej syn skarżącego dysponuje dokumentem wystawionym przez Urząd Gminy Z., który potwierdza, że w latach 2002-2007 J. M. pomagał w gospodarstwie rolnym swoich rodziców.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. Odnosząc do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej Prezes ARiMR podniósł, iż wymóg zawarcia w umowie darowizny oświadczenia obdarowanego o posiadaniu kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej wynika wprost z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. Powyższe oświadczenie nie jest jednak wystarczającym sposobem udokumentowania spełnienia warunków, o których mowa w § 7 rozporządzenia. Przepis § 17 ust. 5 pkt lit. d wymaga, aby wnioskodawca załączył do wniosku o przyznanie renty strukturalnej dodatkowe dokumenty. Ustawodawca nie określił, jakiego rodzaju dokumenty są wystarczające dla potwierdzenia posiadania stażu, jednakże w ocenie organu złożenie dodatkowego dokumentu oprócz oświadczenia zawartego w umowie darowizny jest konieczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art, 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej gdyż, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nie występuje jednak żadna z wad, która powodowałaby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
W skardze kasacyjnej wskazano dwie podstawy skargi. Pierwszą podstawę stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt.2 p.p.s.a.) a mianowicie art. 134 § 1 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na tym, iż Sąd I instancji nie wydał wyroku na podstawie wszystkich akt sprawy, nie wziął pod uwagę dokumentów mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia i w związku z tym nie uchylił zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art.77 § 1 kpa czyli nie zebranie i nie rozpatrzenie przez ten organ całego materiału dowodowego.
Jako drugą podstawę skargi kasacyjnej wskazano przepis art. 174 pkt.2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie art.75 § 1 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nie dopuszczeniu jako dowodu w sprawie umowy darowizny gospodarstwa rolnego sporządzonej w formie aktu notarialnego z którego jednoznacznie wynika, iż obdarowany J. M. spełnia wszystkie przesłanki określone w § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 109 poz.750 z późn. zm.).
Jeżeli chodzi o pierwszą podstawę skargi kasacyjnej to nie jest ona zasadna.
Zgodnie z treścią art.134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl zaś art.133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Przepis art.134 § 1 p.p.s.a określa zakres rozpatrywania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny wskazując, iż sąd nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi. Oznacza to, że sąd I instancji winien rozpatrzyć sprawę również w zakresie nie objętym skargą.
Z przepisu art.133 § 1 p.p.s.a wynika natomiast, iż podstawą orzekania przez sąd I instancji jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Sąd nadto bierze pod uwagę fakty powszechnie znane a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art.106 § 3 p.p.s.a Zasada określona w art.133 § 1 oznacza, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd przy tym nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych lecz bada czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej odpowiadają prawu.
Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie art.134 § 1 w związku z art.133 § 1 p.p.s.a. w fakcie nie uwzględnienia przez Sąd treści umowy darowizny gospodarstwa rolnego z [...] grudnia 2007r., z której wynika, że J. M. posiada pięcioletni okres pracy w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. W ocenie autora skargi kasacyjnej notariusz przed przyjęciem oświadczenia musiał sprawdzić czy J. M. spełnia warunki określone w § 7 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. W związku z czym zasięgał stosownych informacji w różnych urzędach i instytucjach. Oświadczenie złożone przed notariuszem, w ocenie strony skarżącej, jest zatem dowodem, że J. M. posiada wymagany staż pracy w rolnictwie.
Zarzut autora skargi kasacyjnej w tym zakresie nie jest zasadny. Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, uwzględnił treść umowy darowizny z [...] grudnia 2007r. W § 1 tej umowy faktycznie znajduje się oświadczenie J. M., iż posiada on pięcioletni okres pracy w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Oświadczenie takie nie jest jednak dowodem na posiadanie przez syna skarżącego wymaganego stażu pracy w rolnictwie. Zgodnie z treścią § 7 ust.3 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r., w brzmieniu obowiązującym w dacie przyznania renty strukturalnej tzn. w dniu [...] stycznia 2008r. za staż pracy w rolnictwie uznaje się okres, liczony do dnia złożenia wniosku, w którym osoba przejmująca gospodarstwo rolne podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Z treści wymienionego przepisu wynika, iż do stażu pracy w rolnictwie zalicza się okres, w którym osoba przejmująca gospodarstwo rolne podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Decyduje zatem fakt podlegania temu ubezpieczeniu. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest, iż J. M. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Sam skarżący na stronie 5-6 skargi przyznał, że syn nie podlegał takiemu ubezpieczeniu gdyż przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej był najpierw uczniem a potem studentem. W sytuacji gdy J. M. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników to nie posiadał on wymaganego stażu pracy w rolnictwie w rozumieniu § 7 ust.3 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r.
Błędny jest zatem zarzut strony skarżącej, iż oświadczenie J. M. o posiadaniu pięcioletniego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, zawarte w umowie darowizny, jest dowodem na posiadanie przez niego wymaganego stażu pracy w rolnictwie czego Sąd I instancji nie uwzględnił. O posiadaniu takiego stażu decyduje bowiem okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z § 7 ust.3 rozporządzenia a nie oświadczenie obdarowanego złożone przed notariuszem w umowie o przekazaniu gospodarstwa rolnego. Należy zaznaczyć, iż umowa taka winna zawierać oświadczenia strony o spełnieniu warunków określonych w § 7 rozporządzenia na co wskazuje treść § 8 rozporządzenia. W związku z czym notariusz przed którym zawierano umowę obowiązany był zawrzeć takie oświadczenie w umowie.
W sytuacji gdyby przyjąć pogląd strony skarżącej, iż oświadczenie złożone przed notariuszem jest wystarczającym dowodem spełnienia przez obdarowanego warunków określonych w § 7 rozporządzenia to powstaje pytanie jaki sens miałby przepis § 17 ust.5 pkt. 1 d.) tego rozporządzenia. Z tego ostatniego przepisu wynika bowiem, iż do wniosku o rentę strukturalną należy załączyć między innymi dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe przejmującego gospodarstwo rolne (tzn. dokumenty potwierdzające posiadanie odpowiedniego wykształcenia i odpowiedniego stażu pracy).
Nadto załącznik do rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. określa jakie dokumenty potwierdzają posiadanie wymaganych kwalifikacji zawodowych. W przypadku gdyby przyjąć argumentację autora skargi kasacyjnej to nie byłby potrzebny zarówno przepis § 17 ust.5 pkt.1 d.) rozporządzenia jak i załącznik do rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut autora skargi kasacyjnej, iż o posiadaniu wymaganego stażu pracy w rolnictwie decyduje treść oświadczenia obdarowanego zawarty w umowie o przekazaniu gospodarstwa rolnego.
Błędny jest również wywód autora skargi kasacyjnej, iż przed przyjęciem przez notariusza oświadczenia obdarowanego, że spełnia on warunki określone w § 7 rozporządzenia, notariusz sam sprawdza czy warunki te są spełnione. W związku z czym, w ocenie strony skarżącej, notariusz sam zasięga stosownych informacji w różnych urzędach i instytucjach aby ustalić czy obdarowany posiada wymagany staż pracy w rolnictwie. Wbrew poglądowi strony skarżącej notariusz nie prowadzi sam postępowania dowodowego celem ustalenia czy obdarowany posiada wymagany staż pracy w rolnictwie. Obowiązek taki nie wynika z żadnego przepisu prawnego. Notariusz jedynie przyjmuje oświadczenie złożone przez stronę umowy do czego jest zobowiązany w przepisie § 8 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. Posiadanie wymaganego stażu pracy w rolnictwie przez obdarowanego winno natomiast zostać udokumentowane w postępowaniu przed organem administracji o przyznanie renty strukturalnej. Strona skarżąca tej okoliczności nie udowodniła.
Podkreślić należy, iż strona skarżąca do chwili obecnej nie wykazała, iż J. M. posiada wymagany staż pracy w rolnictwie. Dowodem posiadania takiego stażu nie może stanowić załączona do skargi kasacyjnej informacja Urzędu Gminy w Z. z [...] marca 2011 r., z której wynika, iż J. M. w latach 2002-2007 pomagał w gospodarstwie rolnym swoich rodziców (k.10). Informacja ta została wydana na podstawie oświadczeń wnioskodawcy i świadków. O posiadaniu stażu pracy w rolnictwie decyduje okres w którym osoba przejmująca gospodarstwo rolne podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników co wynika z treści § 7 ust.3 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. Strona skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia, iż J. M. podlegał takiemu ubezpieczeniu. Informacja Urzędu Gminy w Z. z [...] marca 2011 r. nie ma zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nieuzasadniony jest zarzut autora skargi kasacyjnej, iż przed wydaniem rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność decyzji o przyznaniu renty strukturalnej organ administracji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie. W ocenie skarżącego organ winien zwrócić się do różnych instytucji i urzędów celem wyjaśnienia czy J. M. rzeczywiście posiada czy też nie poosiada wymagany okres pracy w rolnictwie. Należy zaznaczyć, iż przedmiotem postępowania o którym mowa w art. 156-157 kpa jest wyjaśnienie kwestii czy w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności decyzji. W postępowaniu tym organ administracji zobowiązany był zatem skontrolować czy w dacie 10 wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej istniały przesłanki do przyznania tego świadczenia. Kontrola ta obejmowała między innymi kwestię czy istniały dowody stwierdzające posiadanie przez J. M. trzyletniego stażu pracy w rolnictwie.
W dacie wydania decyzji o przyznaniu renty brak było takich dowodów co uzasadniało uznanie, że nie istniały przesłanki do przyznania świadczenia zaś decyzję z [...] stycznia 2008r. wydano z rażącym naruszeniem prawa. Organ administracji kontrolował czy w dacie wydania decyzji (tzn.[...] stycznia 2008r.) zebrany materiał dowodowy uzasadniał przyznanie renty i nie był uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia czy J. M. posiada wymagany okres pracy w rolnictwie. Organ opierał się na dowodach zebranych w dacie wydania decyzji o przyznaniu świadczenia zaś obowiązkiem skarżącego było dołączenie do wniosku o przyznanie renty dokumentu potwierdzającego posiadanie przez syna wymaganego stażu pracy w rolnictwie. Obowiązek taki wynikał z treści § 17 ust.5 pkt.1 a.) rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. A. M. takiego dokumentu do chwili obecnej nie złożył. Zarzut autora skargi kasacyjnej w tym zakresie nie jest uzasadniony.
Reasumując tę cześć rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji nie wziął pod uwagę treści umowy darowizny z [...] grudnia 2007r. Sąd uwzględnił treść tej umowy i słusznie doszedł do przekonania, iż skarżący nie udokumentował posiadania przez syna wymaganego okresu pracy w rolnictwie. Sąd również wyjaśnił dlaczego decyzja o przyznaniu renty została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rozważania Sądu w tym zakresie są logiczne i przekonujące.
Odnośnie drugiej podstawy skargi kasacyjnej to skarżący powołał się na treść art. 174 pkt.1 p.p.s.a czyli zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu tej podstawy wskazał natomiast na naruszenie art.75 § 1 kpa przez nie dopuszczenie jako dowodu w sprawie umowy darowizny z [...] grudnia 2007r., z której wynika, że J. M. spełnił przesłanki określone w § 7 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. Należy zaznaczyć, iż zarzut naruszenia art.75 § 1 kpa jest zarzutem naruszenia przepisu postępowania a nie przepisu prawa materialnego. Uzasadnienie tego zarzutu jest w zasadzie powtórzeniem zarzutu pierwszej podstawy kasacyjnej. Okoliczność czy umowa darowizny z [...] grudnia 2007r. była uwzględniona przez Sąd I instancji oraz jakie jest znaczenie tej umowy dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy została omówiona we wcześniejszej części rozważań. Nie ma zatem potrzeby ponownego omawiania tej kwestii.
Wspomnieć tylko należy, iż Sąd I instancji wydając rozstrzygnięcie wziął pod uwagę treść 11 tej umowy i oświadczenie J. M. zawarte w tej umowie, co do posiadania wymaganego stażu pracy w rolnictwie, nie jest dowodem na spełnienie przesłanek przyznania skarżącemu prawa do renty strukturalnej.
Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną należało oddalić.