Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1231/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2225/12 oddalił skargę J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] nakładającą karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. na drodze wojewódzkiej na [...] km (kierunek: G.) inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli dwuosiowy pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą o nr rej. [...], którym B. S. wykonywał na rzecz J. S. transport drogowy piasku. W toku kontroli ustalono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu wraz z naczepą na drogę i sporządzono protokół kontroli o nr [...], do którego wniesiono uwagi.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a., art. 13g ust. 1, 13g ust. 1b pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i art. 5 ust. 2 w zw. z art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321) utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] nakładającą na J. S. karę pieniężną w wysokości 45.040 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że pojazd oraz naczepę zważono prawidłowo, z wykorzystaniem zalegalizowanych wag.

Ważenia dokonano jednokrotnie, a kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. W toku kontroli, przed zważeniem pojazdu, kierowca rozładował przewożony piasek. W tej sytuacji na miejsce kontroli wezwano zarządcę drogi i policję. Przybyli tam również J. i K. S. Kontrolujący zdecydowali o ponownym załadowaniu pojazdu tym samym pisakiem i zważyli go, stwierdzając znaczne przekroczenia nacisku osi na drogę. Kierowca pojazdu zażądał wezwania pogotowia ratunkowego z uwagi na zły stan zdrowia. Kontrolerzy uczynili zadość temu wezwaniu, a pogotowie udzieliło pomocy medycznej kierowcy, podając mu środki przeciwbólowe. K. S. zakwestionował wyniki pomiaru, twierdząc, że wysypanie piasku nastąpiło w wyniku awarii, a nie z winy kierowcy, oraz że pojazd załadowano nie tylko wysypanym piaskiem ale także innym materiałem znajdującym się na miejscu zdarzenia wcześniej. Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom strony.

Podtrzymał ustalenia organu I instancji, wyjaśniając przede wszystkim, że na miejscu ważenia pojazdu nie znajdował się żaden inny materiał poza rozładowanym piaskiem, co potwierdziła notatka służbowa kontrolerów z dnia [...] kwietnia 2012 r. Za niewiarygodne uznał także zdjęcia przesłane przez stronę, rzekomo dokumentujące nieprawidłowe ustawienie kół pojazdu w czasie ważenia, gdyż zdjęcia te mogły być zrobione podczas najazdu na wagi. Zdaniem organu II instancji, w okolicznościach sprawy zasadne było nałożenie na stronę wskazanej kary pieniężnej.

W skardze do WSA w W. J. S. wniósł o stwierdzenie nieważności wydanych w tej sprawie decyzji lub ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wnoszący skargę argumentował, że wysypanie się piasku było spowodowane awarią systemu samowyładowczego samochodu, a nie celowym działaniem kierowcy, zaś masa ponownie załadowanego pojazdu nie była identyczna w stosunku do masy pierwotnej. Zdaniem skarżącego okoliczności faktyczne sprawy nie uzasadniały nałożenia kary.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r. WSA w W. skargę oddalił.

W ocenie Sądu I instancji w tej sprawie nie doszło do naruszenia art. art. 7, 8 10, 11, 77, 80 i 107 k.p.a. Organ prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny sprawy i prawidłowo przeprowadził postępowanie. Odnośnie okoliczności, że miałoby dojść do awarii i samodzielnego opróżnienia się skrzyni ładunkowej pojazdu, nie miało to dla sprawy istotnego znaczenia. Na zdjęciach miejsca rozładunku brak było śladu innego materiału, który po powtórnym załadunku mógłby spowodować zniekształcenie wyników ważenia. Skarżący powoływał się na piasek, który miał znajdować się w miejscu kontroli, a tego faktu nie stwierdzono. Jedyny materiał, który znajdował się w miejscu kontroli to piasek pochodzący z kontrolowanego pojazdu. Przemawiają za tym jednoznacznie zdjęcia, a zdjęcie przedłożone przez skarżącego, z którego ma wynikać nieprawidłowe położenie koła w trakcie ważenia pojazdu, nie ma wskazania w jakim momencie ważenia zostało zrobione. Sąd wyjaśnił, że obecność skarżącego przy czynnościach kontrolnych i odczytywaniu wyników ważenia dawała możliwość skorzystania z ponownego ważenia. Z tej możliwości przedsiębiorca nie skorzystał.

Zdaniem Sądu I instancji organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości 45.040 zł nałożyły zgodnie z przepisami prawa, w tym art. 13g ust. 1, 1a, 1b pkt 1 i ust. 2 u.d.p. i załącznikiem nr 2 do tej ustawy. Organy wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy i przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które oceniły prawidłowo. Stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę art. 107 § 3 k.p.a. Zatem kontrolowane decyzje należało uznać za zgodne z prawem.

II

Skargę kasacyjną złożył J. S. Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną działając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
2. a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, 8, 10 § 1, 11, a także 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organów nie zastosował środka określonego w ustawie tj. nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo że organy administracji publicznej nie zbadały i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla wyjaśnienia sprawy oraz oparły ustalenia na podstawie dokumentów niemogących stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, a mianowicie przez:
3. – brak uwzględnienia, że w trakcie załadowania materiału na pojazd doszło do załadowania również innego materiału, kamieni i innych przedmiotów wcześniej niezaładowanych;
4. – brak wskazania i wyjaśnienia przez organ odwoławczy sposobu wyliczenia przekroczeń dopuszczalnych norm, opierając się w tej mierze na "wewnętrznych regulacjach" Inspekcji Transportu Drogowego;
5. – brak zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji II instancji, w szczególności o nowym wyliczeniu przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku;
6. – odmówienie mocy dowodowej fotografiom zrobionym przez skarżącego na podstawie stwierdzenia, że nie ma pewności co do chwili wykonania zdjęć;
7. – dopuszczenie przez organy administracji publicznej jako dowodu w postępowaniu administracyjnym notatki służbowej dotyczącej kontroli drogowej z dnia [...] kwietnia 2012 r.;
8. b) art. 3 § 1 i art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 146 § 1 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organów nie ustosunkował się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku wskazania i wyjaśnienia przez organy administracji publicznej sposobu wyliczenia przekroczeń dopuszczalnych norm, opierając się w tej mierze na "wewnętrznych regulacjach" Inspekcji Transportu Drogowego, które nie są znane skarżącemu i regulacje te nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, a nadto, poprzez brak ustosunkowania się Sądu I instancji do zarzutu skarżącego w przedmiocie dopuszczenia przez organy administracji publicznej jako dowodu notatki służbowej dotyczącej kontroli drogowej z dnia [...] kwietnia 2012 r.;
9. 2. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów u.d.p. w zw. z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnioną aprobatę zastosowania przepisów przez organy administracji publicznej, a mianowicie art. 13g ust. 1, 1a, 1b pkt 1 i ust. 2 u.d.p. i załącznika nr 2 do tej ustawy poprzez ustalenie przez Sąd I instancji, że istniały podstawy do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 45.040 zł, podczas gdy z całokształtu okoliczności faktycznych wynika, że brak było podstaw do wymierzenia kary pieniężnej.

Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że w tej sprawie organy nie miały podstaw faktycznych do nałożenia na niego kary pieniężnej, bowiem nieprawidłowo ustalony stan faktyczny, błędnie zaakceptowany przez Sąd I instancji, nie uzasadniał zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie wymierzenia tej kary. Skarżący kasacyjnie uznał, że uzasadnienie wyroku jest wadliwie, bo Sąd I instancji nie odniósł się w jego treści do wszystkich zarzutów skargi i nie wyjaśnił wnikliwie motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 30 września 2014 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna jako podstawy kasacyjne wskazuje naruszenia określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do naruszeń prawa procesowego, gdyż kontrola sposobu stosowania przez organy prawa materialnego oraz jej ocena dokonana przez Sąd I instancji może mieć miejsce wówczas, gdy zostanie ustalone, że skarżony wyrok nie narusza prawa procesowego.

Skarga kasacyjna J. S. nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem nie mogła odnieść skutku prawnego, a więc prowadzić do uchylenia wyroku WSA w W. W ocenie NSA nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej wskazującym na naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i art. 11 oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a polegającym na niezastosowaniu przewidzianego ustawą środka i nieuchyleniu objętych skargą decyzji, w sytuacji gdy były prawne podstawy do takiego działania, bowiem organy inspekcji wadliwie ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, a przez to bezprawnie nałożyły karę za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego prawem zezwolenia.

W ocenie NSA ten zarzut jest nietrafny. Akta sprawy i uzasadnienie wyroku WSA w W. jednoznacznie wskazują okoliczności istotne dla ustalenia kary i Sąd I instancji trafnie podnosi, że taką podstawą są pomiary wykonane w trakcie kontroli, mające odzwierciedlenie w protokole, które nie były kwestionowane w chwili jego sporządzenia. Na podkreślenie zasługuje fakt, że w czynnościach związanych z ważeniem pojazdu udział brał skarżący kasacyjnie i w tym momencie kwestionował czynność załadunku materiału wysypanego z przyczepy. Jednak jego uwagi związane z załadunkiem piasku nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Słusznie przyjął Sąd I instancji, że twierdzeniu przedsiębiorcy przeczy notatka służbowa, która może stanowić dowód co do miejsca, w którym doszło do wyładowania zawartości przyczepy i zebrany w sprawie materiał fotograficzny.

Zdaniem NSA trafne jest stanowisko Sądu I instancji w zakresie prawidłowości załadowania i zważenia samochodu, którym wykonywano przewóz. Powoływanie się przez stronę na "awarię" systemu wyładunkowego nie zostało udowodnione. Z akt sprawy wynika odmienny wniosek. Twierdzenie strony, że awaria systemu wyładunkowego była przyczyną wysypania piasku, wymagałoby wykazania awarii tego systemu, a nie konieczności jego wymiany jako wadliwego. Z akt sprawy wynika logiczny wniosek przyjęty przez organy, a aprobowany przez Sąd I instancji, że stan techniczny samochodu, po opróżnieniu skrzyni ładunkowej nie wykazywał nieprawidłowości w działaniu systemu wyładunkowego.

Zatem twierdzenia strony o wystąpieniu awarii powinny być przez nią udowodnione, skoro to ona z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Organ prowadząc postępowanie ma wyjaśnić stan faktyczny sprawy i w tym zakresie ma podejmować niezbędne kroki, ale nie może to być utożsamiane z koniecznością dowodzenia wszelkich faktów, które mogą wystąpić poza normalnym ciągiem zdarzeń mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, a Sąd I instancji trafnie przyjął, że okoliczności niezbędne dla ustalenia kary z tytułu przejazdu bez zezwolenia pojazdu nienormatywnego obciążają organ i w tym zakresie prowadził poprawnie postępowanie m.in. dokonał ponownego załadunku piasku oraz sprawdził obciążenia, natomiast skarżący kasacyjnie nie udowodnił swoich twierdzeń, więc nie mogły być one podstawą do uwzględnienia skargi, a w postępowaniu kasacyjnym nie mogą prowadzić do przyjęcia wadliwości wyroku poddanego kontroli kasacyjnej.

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 146 § 1 p.p.s.a. Ten zarzut jest merytorycznie nietrafny, gdyż skarżący kasacyjnie twierdzi, że WSA w W. dokonał wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji, wskazując jednocześnie, że Sąd I instancji nie stosował art. 146 § 1 p.p.s.a. i nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu wyroku, a to narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie prawidłowości sporządzenia uzasadnienia. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że art. 146 § 1 p.p.s.a. nie może mieć zastosowania w przypadku kontroli decyzji administracyjnej, gdyż dla tych rodzajów rozstrzygnięć może być stosowany tylko art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a. Art. 146 § 1 tej ustawy może być stosowany w postępowaniu kontrolnym tylko w odniesieniu do aktów lub czynności, które nie są decyzjami lub postanowieniami.

Zatem niezastosowanie wskazanego przepisu, jako podstawy wyrokowania nie było wadą kontrolowanego wyroku, a tym samym brak rozważań na ten temat w jego uzasadnieniu nie może być traktowany jako naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zdaniem NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 13g ust. 1, 1a, 1b pkt 1 i ust. 2 u.d.p. oraz załącznika nr 2 do tej ustawy. Strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że kara pieniężna została nałożona na organ z naruszeniem przepisów, a więc bezpodstawnie. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia wyroku prowadzi jednak do odmiennego wniosku. Organy przedstawiły, a Sąd I instancji prawidłowo ocenił sposób i podstawy faktyczne oraz prawne wyliczenia kary. Z tych powodów przyjąć należy, że zarzut jest nieusprawiedliwiony.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.