Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 81/10, odrzucił skargę M. G. Spółki z o. o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiocie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w dniu [...] marca 2010 r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie i podniósł, iż bezzasadnym jest zarzucenie organowi koncesyjnemu bezczynności, skoro postępowanie w sprawie z wniosku o wydanie zezwolenia na urządzenie gier na automatach o niskich wygranych, zakończyło się wydaniem stosowanego rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarga na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. nie była poprzedzona ponagleniem skierowanym do Ministra Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę Spółki na bezczynność Dyrektora Izby Celnej za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił ją z uwagi na brak uprzedniego ponaglenia właściwego organu tj. Dyrektora Izby Celnej w K. Sąd wyjaśnił, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność Dyrektora Izby Celnej należało najpierw wyczerpać środki zaskarżenia przysługujące w tym postępowaniu, to jest złożyć ponaglenie, o którym mowa w art.141 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa). W sprawie skarżąca nie wykazała, aby wniosła ponaglenie na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K., a jedynie udowodniła, iż skarżyła bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. W skardze kasacyjnej M. G. Spółka z o. o. w K. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 141 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 52 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż skarżąca nie wyczerpała środków poprzedzających wniesienie skargi na bezczynność organu, podczas gdy przy łącznym rozpoznaniu skargi dotyczącej wydania jednej decyzji, która to sprawa prowadzona była przez dwa organy, brak taki nie występuje;
- 2. art. 111 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez podzielenie wniesionej skargi na oddzielne postępowania, a następnie odmowę ich połączenia pomimo, że pozostają one ze sobą w nierozerwalnym związku;
- 3. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi, podczas gdy przy łącznym rozpatrzeniu wniesionej skargi występują przesłanki do stwierdzenia bezczynności organu.
W uzasadnieniu Spółka podniosła, że wystosowała zgodnie z prawem zażalenie na powolne i biurokratyczne załatwianie sprawy do Ministra Finansów, który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. uznał skargę strony za bezprzedmiotową. Podkreślono, iż ponaglenie było składane w czasie przekazywania kompetencji z Izby Skarbowej do Izby Celnej, a strona swoje pismo wnosiła w sprawie powolnego i biurokratycznego załatwienia sprawy, a nie działania jednego czy drugiego organu.
Spółka zakwestionowała również dokonany przez Sąd I instancji podział wniesionej skargi. W ocenie strony, zasadnym było łączne rozpoznanie skargi przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. i Dyrektorowi Izby Celnej w K., ponieważ organy te rozpoznawały jeden i ten sam wniosek oraz były związane tym samym terminem na jego rozstrzygnięcie. Podkreślono, że skarżąca złożyła stosowne ponaglenie do Ministra Finansów, bez rozdzielania na organy, których ono dotyczyło. Zdaniem strony, zmiana organu rozpatrującego sprawę administracyjną nie oznacza automatycznego przerwania biegu jednego terminu i rozpoczęcia biegu nowego, ponieważ przekazanie wywiera skutki wyłącznie po stronie organów i nie może pogarszać sytuacji obywatela.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie przedmiotem skargi Spółki M. G. była bezczynność organu prowadzącego sprawę w przedmiocie działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, istotnym było czy skarżąca w toku postępowania administracyjnego wyczerpała wszystkie środki zaskarżenia związane z zarzucaną organowi bezczynnością. Niespornym jest, iż przepisami regulującymi postępowanie administracyjne z uwagi na jego przedmiot były przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, a zatem strona przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego powinna była złożyć ponaglenie, o którym mowa art. 141 § 1 tej ustawy. W niniejszej sprawie, z uwagi na organ prowadzący postępowanie, tj. Dyrektora Izby Skarbowej a następnie Dyrektora Izby Celnej w K., ponaglenie powinno zostać skierowane do Ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Analiza akt przedmiotowej sprawy, potwierdza ustalenia Sądu I instancji, iż skarżąca Spółka skierowała takie ponaglenie do Ministra Finansów jedynie w stosunku do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie o czym świadczy treść pisma Spółki z dnia [...] grudnia 2009 r. Działania Dyrektora Izby Celnej w Krakowie w związku ze sprawą administracyjną nie stały się przedmiotem ponaglenia, co potwierdził pełnomocnik skarżącej Spółki na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K., sygn. akt III SAB/Kr 81/10 z dnia 29 grudnia 2010 r., oświadczając, że nie składano ponaglenia do Ministra Finansów na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. Powyższe ustalenia potwierdzają prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, iż nie wypełniono przesłanki z art. 52 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, koniecznej do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. Skarga w przedmiocie bezczynności tego organu była zatem przedwczesna i nie mogła wywołać skutku w postaci zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego zmierzającego do ustalenia czy po stronie Dyrektora Izby Celnej wystąpiła bezczynność w załatwianiu sprawy.
Zarzut naruszenia art. 111 § 1 i 2 p.p.s.a., zmierzający do wykazania, iż jeśli skarga na przewlekłość skierowana przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej i Skarbowej w K. nie zostałaby "podzielona" przez Sąd I instancji na szereg postępowań zależnych od prowadzącego organu, to łączne rozpoznanie skargi prowadziłoby do stwierdzenia bezczynności organu, jest również niezasadny.
Należy pamiętać, iż zarówno ponaglenie jaki i skarga do sądu na bezczynność są środkami mającymi zdyscyplinować organ oraz zmierzać do jak najszybszego załatwienia sprawy w przypadku zwlekania organu bądź przekroczenia terminów określonych w przepisach Ordynacji podatkowej, szczególnie jeśli przekroczenie to nastąpiło bez powiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Konstrukcja tych instytucji jest zatem związana tak ze sprawą podatkową (administracyjną) jaki i z organem ją prowadzącym. To bowiem działanie a konkretnie zaniechania organu określonego przepisami prawa do załatwienia danego rodzaju sprawy, będąc przedmiotem niezadowolenia strony staną się przyczyną skorzystania z odpowiednich środków zmierzających do zmiany istniejącego stanu postępowania – bezczynności organu.
Nie można również czynić zarzutu organowi, iż powstałe w sprawie opóźnienia są skutkiem jego bezczynności lub opieszałości jeśli organ na ich powstanie nie miał wpływu, tj. opóźnienia powstały z przyczyn obiektywnie niezależnych od organu. Brak jest tym samym podstaw do uznania, aby jedną skargą można było objąć działania dwóch różnych organów administracji publicznej, które w wyniku ustawowej zmiany właściwości do rozpoznawania określonych spraw przejęły po sobie wszczęte już sprawy. Potencjalne opóźnienia powstałe w toku prowadzenia postępowania przez dotychczasowy organ nie mogą automatycznie stać się podstawą twierdzenia o bezczynności organu przejmującego sprawę. Opóźnienie powstałe w wyniku takiej sytuacji, jakkolwiek uciążliwe dla strony, będzie okolicznością niezależną od organu, który stał się właściwy do dalszego prowadzenia sprawy.
Prawidłowo zatem rozdzielono skargę Spółki w zależności do organu, którego dotyczył wniosek o stwierdzenie bezczynności. Odrębnie bowiem należało dokonać kontroli czy wniosek dotyczący Dyrektora Izby Celnej i Dyrektora Izby Skarbowej spełniał warunki niezbędne dla zainicjowania postępowania przed sądem, a następnie dokonać kontroli postępowania prowadzonego przez każdy z tych organów jako autonomicznych jednostek pod kątem istnienia bądź niewystępowania okoliczności przemawiających za stwierdzeniem bezczynności w sprawie. Ze wskazanych powyżej przyczyn niemożliwym było połączenie wszystkich spraw wymienionych w skardze przez Spółkę do łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia. Możliwość taka istniała wyłącznie w stosunku do wniosków dotyczących odpowiednio Dyrektora Izby Celnej lub Skarbowej, co jak wynika z treści protokołu rozprawy z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 81/10 miało miejsce, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 111 § 2 ustawy połączył tę sprawę ze sprawą o sygn. akt III SAB/Kr 22/10 również dotyczącą skargi na przewlekłość Dyrektora Izby Celnej w K. Odnosząc się do wniosku Spółki o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.