Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę B W na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z 12 października 2012 r. Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.
Odpis tego zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 23 października 2012r., a więc termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 30 października 2012 r.
Do dnia 13 listopada 2012 r. nie wpłynęła na rachunek Sądu opłata z tytułu wpisu od skargi w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił tę skargę.
B W zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- - prawa materialnego, a mianowicie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu wynikające z niezastosowania art. 6 p.p.s.a.;
- - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, mimo iż wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu skarżący nie został poinformowany o możliwości, trybie i warunkach ubiegania się o prawo pomocy.
W uzasadnieniu podano, że skarżący został co prawda pouczony o tym, iż nieuiszczenie wpisu spowoduje odrzucenie skargi, nie zostały mu jednak udzielone prawidłowe wskazówki co do czynności procesowych zgodnie z art. 6 p.p.s.a. Chodzi o wskazówki dotyczące możliwości i trybu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaniechanie udzielania stosownych informacji stronom występującym bez fachowego pełnomocnika powoduje, że prawo do sądu ma charakter iluzoryczny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Stosownie zaś do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W niniejszej sprawie B W wniósł skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia 3 sierpnia 2012 r. Do uiszczenia wpisu od tej skargi został wezwany zarządzeniem z dnia 12 października 2012 r., w którym zawarta była informacja, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu spowoduje odrzucenie skargi. Wraz z zarządzeniem przesłano skarżącemu dokument zatytułowany "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" (k. 10 akt sądowych), w którym znajduje się obszerne pouczenie dotyczące między innymi sposobu dokonania wpłaty, dopuszczalności i sposobu zaskarżenia zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu, a także możliwości przyznania prawa pomocy: " Na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu wg ustalonego wzoru. Formularze są dostępne we wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych oraz w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w urzędach gmin, a także w Internecie pod adresem: http://www.nsa.gov.pl//".
W związku z powyższym nie można uznać, że Sąd I instancji naruszył art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie art. 6 p.p.s.a. Sąd poinformował bowiem skarżącego zarówno o skutkach nieuiszczenia wpisu, jak i możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy i tym samym wypełnił wynikający z art. 6 p.p.s.a. obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Sąd I instancji nie mógł jednak samodzielnie wykazać inicjatywy w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy, ponieważ zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek.
Należy zwrócić uwagę, że wyrażenie woli uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych nie wymagało pomocy fachowego pełnomocnika. Gdyby skarżący skierował do sądu pismo, z którego – pomimo niezachowania wymogów formalnych - wynikałoby, że nie ma on środków na uiszczenie wpisu, sąd przesłałby mu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Skoro jednak skarżący, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu (wraz ze stosownymi pouczeniami), nie uiścił tego wpisu ani nie zwrócił się o zwolnienie go z kosztów sądowych, to zasadnie Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 182 § 1 postanowił jak w sentencji.