Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 lutego 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 2224/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę B. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
B. B. złożyła [...] maja 2008 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 do gruntów rolnych w ramach: jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). We wniosku zadeklarowano działki ewidencyjne o numerach [...],[...] i [...]położone w województwie w., powiat z., gmina L., obręb Ł. oraz działkę nr [...] leżącą w województwie w., powiat z., gmina L., obręb S.. Łączna powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych wyniosła: 2,59 ha w ramach JPO oraz 0,67 ha w ramach płatności zwierzęcej.
Decyzją z [...] lutego 2009 r. Kierownik Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w Z. przyznał wnioskodawczyni płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 rok w łącznej wysokości 990,60 zł.
W związku ze stwierdzeniem, że B. B. nie była posiadaczem zadeklarowanych działek rolnych na dzień [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, Dyrektor W. Oddziału ARiMR w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w Z. z [...] lutego 2009 r.
Decyzją z [...] marca 2012 r. Dyrektor W. Oddziału ARiMR w P. stwierdził nieważność decyzji z [...] lutego 2009 r.
W uzasadnieniu podano, iż pismem z [...] października 2008 r. Placówka Terenowa KRUS w P. powiadomiła Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w Z., że B. B. uzyskała prawo do renty rolniczej w pełnej wysokości wobec tego, iż zaprzestała działalności rolniczej i przeniosła posiadanie gruntów rolnych na podstawie umowy dzierżawy. Jednocześnie przekazano umowy dzierżawy zawarte [...] lipca 1998 r. na okres 10 lat pomiędzy B. i J. małżonkami B. a B. B., mocą których przeniesiono na dzierżawcę posiadanie działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni 12,90 ha.
Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. uznał, że w sytuacji gdy doszło do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego bądź jego części i istnieją dowody świadczące o tym, że producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności obszarowych na przeniesione grunty przed dniem [...] maja danego roku, nie jest możliwe przyznanie na jego rzecz tychże płatności w kontekście przekazanej części bądź całości gospodarstwa. Organ stwierdził, iż podczas obsługi wniosku B. B. o przyznanie płatności na 2008 r. na poziomie Biura Powiatowego, doszło do naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez brak uwzględnienia dokumentacji przesłanej przez KRUS wraz z umowami dzierżawy oraz oświadczeniami. W konsekwencji decyzja Kierownika Biura wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co powoduje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzją z [...] lipca 2012 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ uznał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ skarżąca nie była posiadaczem działek rolnych objętych płatnościami.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Prezes ARiMR podniósł, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności złożyła podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4 wniosku – sekcja VIII "Oświadczenia i zobowiązania", że znane są jej zasady przyznawania płatności i skutki podejmowanych działań i zaniedbań – tak pozytywne, jak i negatywne, które obciążają stronę. Zatem podpisując oświadczenie miała ona świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również zgodziła się na obarczanie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Zdaniem organu, traktowanie owych skutków w sposób wybiórczy i godzenie się przez stronę jedynie na te, które są dla strony korzystne, nie może znaleźć akceptacji. Skoro strona wystąpiła o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 deklarując grunty, które nie były w jej posiadaniu i oświadczyła, że znane są jej zasady ich przyznawania, to należy uznać, iż znane jej były owe zasady w ich całokształcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na powyższą decyzję.
Sąd uznał, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż w dniu złożenia wniosku o płatności B. B. nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych, bowiem zostały one wydzierżawione innej osobie na podstawie umowy dzierżawy zawartej [...] lipca 1998 r., na okres 10 lat, co prawidłowo ustaliły organy.
Sąd nie uwzględnił zarzutów skarżącej sprowadzających się do twierdzenia, iż złożenie wniosku o płatności było wynikiem błędnych informacji, jakie udzielono stronie na szkoleniach prowadzonych przez pracowników ARiMR, co powodowało, w ocenie skarżącej, iż nie można obciążać jej skutkami działań, jakie podjęła w zaufaniu do organów administracji publicznej.
WSA, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, uznał, że pełną odpowiedzialność za informacje zamieszczone we wniosku ponosi rolnik. Oznacza to, że to na wnioskującej stronie spoczywa obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku, zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, których znajomość jest oświadczana przy jego składaniu.
Skoro więc skarżąca, składając wniosek o płatności, oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności, to – w ocenie WSA – nie może przerzucać skutków swoich nieprawidłowych działań czy zaniedbań na organ.
Sąd przypomniał, że organy ARiMR zobowiązane zostały do udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że skarżąca zwracała się – czy to ustnie, czy na piśmie – do organów ARiMR z prośbą o udzielenie informacji w jej indywidualnej sprawie, w zakresie regulacji obowiązujących przy udzielaniu wnioskowanych płatności. Tym samym podnoszone przez nią twierdzenia nie znajdują racji. Powoduje to, że nie można było uwzględnić zarzutów naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a.
WSA uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ponieważ przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zatem zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, na podstawie którego płatności mogą być przyznane nie mógł zostać uwzględniony.
Niezależnie od tego WSA uznał, że Prezes ARiMR utrzymując w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji, prawidłowo wskazał na rażące naruszenie omawianego art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje JPO na grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, będące w jego posiadaniu na dzień [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a skarżąca nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych.
Zdaniem WSA, słusznie zatem Dyrektor Oddziału stwierdził nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaś Prezes ARiMR zgodnie z prawem utrzymał to rozstrzygnięcie.
Sąd I instancji nie uwzględnił ogólnego zarzutu naruszenia rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r., bowiem rozporządzenie to nie stanowiło podstawy wydania zaskarżonej decyzji, ani nie znajdowało zastosowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie, ewentualnie zmianę poprzez orzeczenie, że decyzja w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 jest zgodna z prawem oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przez błędne poinformowanie skarżącej co do okoliczności faktycznych i prawnych, które miały bezpośredni wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008;
- 2) art. 9 k.p.a. przez udzielenie skarżącej błędnych informacji, których skutkiem było złożenie przez nią wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich zamiast przez dzierżawcę.
W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowe argumenty na poparcie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (a więc nie w jej całokształcie), bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 p.p.s.a., która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny dokona jedynie oceny, czy sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty mogą stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej uzasadniającą jej uwzględnienie.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków EFR (...) oraz art. 9 k.p.a.
Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Powyższy przepis ustawy, w którym jest mowa o "udzieleniu stronom, na ich żądanie niezbędnych pouczeń (...)" jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Skarżąca zaś w toku postępowania w żaden sposób nie wykazała, iż żądała niezbędnych pouczeń, o jakich mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Twierdzenie zaś skarżącej, iż w 2004 r. uczestniczyła w szkoleniu prowadzonym przez przedstawicieli ARiMR, na którym miała uzyskać informację, że płatności do gruntów mogą pobierać właściciel gruntu lub dzierżawca, nie zostały poparte żadnym dowodem.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.