Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę P. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie stwierdzenia prawa do sfinansowania leczenia ortodontycznego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji oraz informacji udzielonych przez organ wynika, iż decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2011 r. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi rozpoczął zatem bieg w dniu 19 kwietnia 2011 r., tymczasem skarga została złożona w dacie jej przekazania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. Prezesowi NFZ, tj. w dniu 11 marca 2011 r. Stosownie do regulacji zawartej w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu przed otrzymaniem decyzji jest bezskuteczne i powoduje jej odrzucenie. Dniem, od którego rozpoczyna się bieg 30 – dniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej, jest dzień następny po dniu, w którym skarżącemu doręczono zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji wniesioną skargę uznał za przedwczesną i na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. odrzucił.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł P. T. zaskarżając to postanowienie w całości i zarzucił naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi skarżącego P. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie stwierdzenia prawa do sfinansowania leczenia ortodontycznego mimo, że nie zachodziła żadna z przesłanek pozwalających sądowi na wydanie takiego postanowienia, w szczególności Sąd I instancji nie mógł uznać, ze zachodził brak przedmiotu zaskarżenia;
- 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym pozbawieniu skarżącego merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym samym ograniczenie jej prawa do sądu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niedoręczenie skarżącemu wydanej już decyzji administracyjnej nie jest negatywną przesłanką dopuszczalności wniesienia skargi do Sądu I instancji. Wskazano bowiem, iż przesłanka odrzucenia ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia zachodziłaby wówczas, gdyby w ogóle nie została wydana decyzja, nie natomiast w sytuacji, w której decyzja istniała, ale nie została jeszcze doręczona adresatowi. Brak przedmiotu zaskarżenia zachodzi w przypadku wniesienia skargi na nieistniejący akt lub czynność. Zatem decyzja administracyjna, już wydana, lecz jeszcze nie doręczona, jest aktem istniejącym, mogącym wywoływać pewne skutki prawne.
W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, byt prawny decyzji rozpoczyna się już w chwili jej wydania, a nie w momencie jej doręczenia, zatem zaskarżenie takiej decyzji jeszcze przed jej doręczeniem nie może zostać uznane za czynność niedopuszczalną ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia. Decyzja administracyjna adresowana do skarżącego została wydana w dniu [...] listopada 2009 r., zaś skarga na nią została przekazana organowi w dniu 11 marca 2011 r. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, datę tę należało uznać za datę, w której skarżący wniósł skargę.
Ponadto w skardze kasacyjnej podniesiono, że niezasadne odrzucenie skargi P. T. doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, a tym samym naruszyło konstytucyjne prawo do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do niezasadnego, w ocenie skarżącego, odrzucenia jego skargi, ze względu na niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, iż w sprawie nastąpiło przedwczesne wniesienie skargi do sądu administracyjnego.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., polegający na przyjęciu, że nie zachodziła żadna z przesłanek pozwalających Sądowi I instancji na wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi, a w szczególności pozwalających Sądowi na uznanie, że w rozpoznawanej sprawie zachodził brak przedmiotu zaskarżenia. Stosownie do treści tego przepisu sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W celu zbadania dopuszczalności wniesionej skargi kasacyjnej na obecnym etapie postępowania, a tym samym prawidłowości wydanego przez Sąd I instancji postanowienia, należy w pierwszej kolejności przytoczyć treść art. 53 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem w przypadku P. T. termin do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zaczął biec w dniu 19 kwietnia 2011 r., tj. w dniu następnym po dniu doręczenia mu skarżonego aktu.
Bezsporną jest okoliczność, że skarżący skargę na decyzję złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. w dniu 8 marca 2011 r. (data prezentaty Sądu na skardze), a zatem przed otrzymaniem decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2009 r. Oczywiste jest, że dokonanie czynności procesowej - wniesienie skargi przed doręczeniem skarżącemu decyzji, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego - nie rodzi skutków prawnych. Omawiany przepis wymaga bowiem aby skarga została,,wniesiona" w określonym terminie, tj. "od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie". Tymczasem skarga została wniesiona przed doręczeniem aktu, a więc z uchybieniem terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. Trzeba zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż niedopuszczalne jest wniesienie skargi przed rozpoczęciem biegu terminu do jej wniesienia i w sytuacji takiej, wniesiony środek zaskarżenia podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na ówczesnym etapie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1067/07, zgodnie z którym nie do obrony byłby pogląd o dopuszczalności "wyprzedzającego" dokonywania czynności procesowej wniesienia skargi na decyzję przed doręczeniem skarżącym odpowiedzi na ich wniosek. Byłaby to wykładnia niwecząca sens regulacji z góry zakładającej, że strona z asekuracji dokonuje czynności procesowej.
Mając na uwadze powyższe, nie znajdował również uzasadnienia zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 45 Konstytucji RP, polegający na ograniczeniu skarżącemu prawa do sądu.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku należało, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.