Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2608/15 oddalił skargę A. S.A. w Ł. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2013 r.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że A. S.A. w dniu [...] grudnia 2012 r. złożyła w Sądzie Rejonowym dla miasta W. oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego w trybie art. 494 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, natomiast w dniu 21 stycznia 2013 r. dokonano wpisu postępowania naprawczego do Krajowego Rejestru Sądowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Sąd Rejonowy w W., X Wydział Gospodarczy zatwierdził przyjęty przez wierzycieli układ. Zdaniem organu przyjęcie układu nie powoduje zakończenia postępowania naprawczego, jego zakończenie następuje w chwili, gdy przedsiębiorca wykona układ i wszystkie postanowienia planu naprawczego.
W ocenie organu pierwszej instancji oświadczenie strony, iż spełnia kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem naprawczym oraz fakt, iż w dniu 27 maja 2013 r. układ taki został zatwierdzony przez sąd potwierdzają, iż na dzień złożenia wniosku za miesiąc luty 2013 r. strona była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej i pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie może zostać udzielona. W związku z powyższym Spółka spełniała przesłanki uznania jej za przedsiębiorstwo zagrożone, o którym mowa w art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art.87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych (Dz.Urz. UE seria L z 2008 r. Nr 214 str.3 - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji").
Po rozpatrzeniu odwołania spółki Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w formularzu zawierającym szczegółowy zakres informacji przedkładanych w formie odpowiedzi na konkretne pytania, niezbędnych do kompleksowej oceny sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o pomoc, skarżąca oświadczyła w części B pkt 4, że spełnia kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem naprawczym w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze. Oświadczenie strony zawarte w tym formularzu jest dla organu administracji wiążące i miało wpływ na podjęte w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie. Oświadczenie to zostało poparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Ponadto, zgodnie z ustawą o rehabilitacji, prawo do pomocy jest nabywane z dniem złożenia kompletnego wniosku o jego wypłatę. Wobec powyższego ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej w późniejszym okresie następującym po dacie złożenia wniosków nie może mieć wpływu na dokonane rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie na dzień złożenia wniosku Wn-D za miesiąc luty 2013 r., a więc w momencie jego składania w stosunku do strony było już wszczęte postępowanie naprawcze, gdyż w dniu 21 stycznia 2013 r. w Monitorze Sądowym i Gospodarczym zamieszczono oświadczenie strony o wszczęciu postępowania naprawczego. Ww. postępowanie zostało formalnie zakończone po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 27 maja 2013 r. Sądu o zatwierdzeniu układu tj. w dniu 6 czerwca 2013 r. Zatem w dniu złożenia wniosku Wn-D za ww. miesiąc strona - jak zresztą oświadczyła w formularzu INF-o-PP załączonym do tego wniosku - podlegała zbiorowej procedurze w sprawie niewypłacalności, o której mowa w art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia Komisji, gdyż postępowanie naprawcze zostało wszczęte, ale nie zostało formalnie zakończone poprzez uprawomocnienie się postanowienia Sądu o zatwierdzeniu układu.
Zatem pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. miesiąc nie może zostać udzielona ze względu na spełnienie przesłanek z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz.721 ze zm. - zwana dalej "ustawą o rehabilitacji") oraz art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia Komisji w sprawie wyłączeń blokowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na powyższe rozstrzygnięcie, uznając ją za niezasadną. Zdaniem Sądu I instancji, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że przy ustalaniu czy wnioskodawca nie podlega wykluczeniu od udzielenia pomocy publicznej, należy zbadać sytuację ekonomiczną na datę składania wniosku o dofinansowanie. Późniejsza poprawa sytuacji nie może mieć wpływu na tę ocenę. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA wskazał, że ubiegając się o dofinansowanie do wynagrodzenia niepełnosprawnych pracowników, w odniesieniu do ściśle określonego miesiąca, spółka obowiązana była za ten właśnie miesiąc wykazać spełnienie ustawowych wymów dla ubiegania się o wnioskowaną dopłatę. Decydujący jest więc tutaj stan faktyczny z daty złożenia wniosku. Wprawdzie dopiero w dacie wydania decyzji organ dokonuje oceny wniosku, a w szczególności, czy w dacie jego złożenia zostały spełnione wymogi dla ubiegania się o wspomnianą pomoc za konkretny miesiąc, jednak zawsze dla takiej oceny miarodajny jest stan faktyczny z daty złożenia wniosku, nie zaś w dacie późniejszej np. wydania decyzji przez organ.
Z akt sprawy niespornie wynika, że na dzień złożenia wniosku WN-D za miesiąc luty 2013 r. w stosunku do strony wszczęte było postępowanie naprawcze. Postępowanie to zostało zakończone po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o zatwierdzeniu układu, tj. w dniu 6 czerwca 2013 r. Oznacza to, iż w dniu złożenia ww. wniosku WN-D strona podpadała pod procedurę niewypłacalności przewidzianą w art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia 800/2008, a mianowicie postępowaniu naprawczemu.
Sąd I instancji nie zgodził się z poglądem skarżącej, jakoby przedsiębiorca wszczynający postępowanie naprawcze to taki przedsiębiorca, który musi znajdować się w dobrej kondycji finansowej, która zagrożona jest dopiero w przyszłości. W ocenie Sądu I instancji pogląd ten jest nieuprawniony, dlatego że zarówno procedura naprawcza, jak i upadłościowa wdrażana jest wobec podmiotów, których byt jest zagrożony obecnie (ze względu na problemy finansowe, których istotą jest aktualna niewypłacalność, a nie taka, która może mieć charakter przyszły a zatem, hipotetyczny). Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2013 r. nie mogła być więc udzielona.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości, zarzucając mu, w trybie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie przepisu art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w związku z przepisem art. 1 ust. 7 lit.c rozporządzenia Komisji, polegające na uznaniu, że wszczęcie wobec Strony postępowania naprawczego jest tożsame ze spełnieniem przesłanki "niewypłacalności", o której mowa w ww. art. 1 ust.7 lit. c rozporządzenia Komisji.
Wskazując na powyższy zarzut, na podstawie art.176 § 1 pkt 3 w związku z art.185 § 1 p.p.s.a. wniosła o chylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego, co w sprawie ma miejsce, wywiera ten skutek, że na etapie rozpoznawania tego środka zaskarżenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym miarodajne są, jako skutecznie nie podważone, bo nie objęte podstawą kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., te ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które stanowiły podstawę subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego. Brak w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego skutkuje zatem przyjęciem za ustalony stanu faktycznego będącego podstawą wydania zaskarżonego wyroku.
Niezasadne są zarzuty naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. zarzuty naruszenia art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia nr 800/2008 polegające na uznaniu, że wszczęcie wobec strony postępowania naprawczego jest tożsame ze spełnieniem przesłanki "niewypłacalności", o której mowa w ww. art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie zarówno Sąd I instancji, jak i Minister Pracy i Polityki Społecznej dokonali właściwej wykładni i prawidłowo zastosowali przepis art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia nr 800/2008 słusznie uznając skarżącą za przedsiębiorstwo zagrożone, podlegające zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności zgodnie z prawodawstwem krajowym.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że stosownie do treści art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą, znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Jak wynika z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji pomoc ze środków PFRON stanowiąca dofinansowanie dla pracodawców do wynagrodzeń zatrudnianych przez nich osób niepełnosprawnych stanowi pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia nr 800/2008, a dofinansowanie to powinno być zgodne z postanowieniami tego rozporządzenia. Do uznania, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy więc stosować kryteria określone w tym rozporządzeniu.
Wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi pomoc publiczną, która co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały jednak uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy do których zastosowanie mają regulacje ujęte w rozporządzeniu 800/2008.
Stosownie do art. 1 ust. 6 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do pomocy dla zagrożonych przedsiębiorstw. Natomiast jak stanowi ust. 7 lit. c art. 1 cyt. rozporządzenia za zagrożone uważa się przedsiębiorstwo bez względu na rodzaj spółki, jeżeli zgodnie z prawodawstwem krajowym podlega zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności.
Podkreślenia wymaga, że pojęcie niewypłacalności w rozumieniu ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze związane jest zarówno z procedurą upadłościową, jak i naprawczą. Wskazuje na to wyraźnie już sam tytuł Części Czwartej ustawy "Postępowanie naprawcze w razie zagrożenia niewypłacalnością", w której w art. 492 do art. 521 ustawy zostało unormowane to postępowanie. Ponadto, wynika to expressis verbis z treści obowiązującego w stanie prawnym sprawy, do dnia 1 stycznia 2016 r., art. 492 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, który stanowił, że postępowanie naprawcze stosuje się do przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością.
Jak wynika z niepodważonego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, na dzień złożenia przez skarżącą wniosku WN-D o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2013 r. w stosunku do skarżącej zostało wszczęte postępowanie naprawcze. Postępowanie to zostało zakończone po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o zatwierdzeniu układu, tj. w dniu 6 czerwca 2013 r.
W konsekwencji od dnia, kiedy zostało wszczęte postępowanie naprawcze, tj. od dnia 21 stycznia 2013 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia 27 maja 2013 r. o zatwierdzeniu układu, tj. do dnia 6 czerwca 2013 r. - w rozumieniu ww. przepisów - skarżąca była przedsiębiorstwem zagrożonym niewypłacalnością, a zatem - jak słusznie stwierdził Sąd I instancji podzielając stanowisko organu - wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia nr 800/2008.
Nie ma zatem racji skarżąca podnosząc, że przedsiębiorca wszczynający postępowanie naprawcze to taki przedsiębiorca, który musi znajdować się w dobrej kondycji finansowej, która zagrożona jest dopiero w przyszłości. Bowiem, stosownie do art. 492 ust. 2 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze postępowanie naprawcze prowadzi się w stosunku do przedsiębiorcy, który jest zagrożony niewypłacalnością, tzn. przeciwko takiemu przedsiębiorcy, który - pomimo wykonywania swoich zobowiązań - według rozsądnej oceny jego sytuacji ekonomicznej jest oczywistym, że w niedługim czasie stanie się niewypłacalny.
Stanowisko skarżącej nie jest trafne, bowiem nieprawidłowe jest przyjęcie, że odmowa dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych dotyczy wyłącznie przedsiębiorców niewypłacalnych, nie zaś zagrożonych niewypłacalnością. Jednakże przedsiębiorstwem zagrożonym, w stosunku do którego rozporządzenie nr 800/2008 nie ma zastosowania, w rozumieniu art. 1 ust. 7 lit. c w zw. z art. 1 ust. 6 lit. c rozporządzenia nr 800/2008 jest takie przedsiębiorstwo, które podlega zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności, a takim postępowaniem jest postępowanie naprawcze zgodnie z prawodawstwem krajowym. Prawodawca unijny nie określa w art. 1 ust. 7 lit. c, że rozporządzenie nie ma zastosowania do przedsiębiorstwa niewypłacalnego – jak chce tego skarżąca – a przedsiębiorstwa zagrożonego niewypłacalnością.
Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej - jak wynika z orzecznictwa NSA - pozytywna prognoza odnośnie do poprawy kondycji przedsiębiorcy, czy też poprawa jego sytuacji ekonomicznej po dacie złożenia wniosku, nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków uprawniających do otrzymania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (por. wyroki NSA: z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2078/12; z 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 591/14, CBOSA).
W konsekwencji, Sąd I instancji słusznie uznał za zgodną z prawem decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2013 r.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.