Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 466/14 oddalił skargę J. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] maja 2014r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2007.
Sąd I instancji rozstrzygał, biorąc pod uwagę następujący stan sprawy.
I
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we Wrocławiu przyznał J. Ł. (dalej: skarżąca, strona) płatności na rok 2007 w kwocie 5.925,80 zł, w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości 3.401,37 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową (UPO) w wysokości 2.524,43 zł, do całej wnioskowanej przez stronę powierzchni. Decyzja ta, niekwestionowana w trybie instancyjnym, stała się ostateczna.
W dniu [...] czerwca 2010 r. wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu umowa sprzedaży, zawarta w dniu [...] września 2007 r., z której wynikało, że strona zbyła część działek, do których przyznano jej płatności. W tym stanie organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] lipca 2010r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., a następnie wydał w dniu [...] listopada 2010r. decyzję, w której uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. i orzekając merytorycznie odmówił stronie przyznania płatności obszarowej, z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu, decyzją z dnia [...] stycznia 2011r, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem zaś z dnia 23 maja 2013 r. (sygn. akt III SA/Wr 188/13), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na powyższą decyzję.
W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, w wyniku którego decyzją z dnia [...] marca 2014 r. orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2007 w wysokości 5925,80 zł.
Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2014 r.
W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie, wobec odmowy przyznania płatności w ramach postępowania wznowieniowego, kwotą nienależną w rozumieniu powołanych przez organ przepisów prawa jest całość kwoty wypłacona na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR we Wrocławiu dnia [...] grudnia 2007 r.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w oparciu o art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazano, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, zatem nie została spełniona przesłanka określona tym przepisem.
Organ odwoławczy wyjaśnił też, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Jego zdaniem w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności określonych w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Podkreślił, że przekazana na rachunek bankowy strony w dniu [...] grudnia 2007 r. płatność nie wynikała z pomyłki organu. W sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, stanowiące, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.
Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Strona, jak wskazano została poinformowana o nienależnie pobranych płatnościach przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Jednocześnie, zdaniem organu nie można uznać, iż działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. Na koniec podniesiono, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy o Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona.
II
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca decyzji organu drugiej instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR, a także przywołanych w uzasadnieniu decyzji innych przepisów prawa, w tym unijnych, poprzez błędną wykładnię i/lub zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- - art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- - art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.
III
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę oddalił.
Sąd I instancji wyjaśnił, że rozstrzygnięcie, czy przyznane beneficjentowi płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej kwocie, może wynikać z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych ostatecznych decyzji, eliminujących z obrotu decyzje przyznające takie płatności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. SA/Wa 1378/11).
Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania wspomnianych środków, występuje, jak wskazano wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej, nastąpi ich wypłata, a decyzja przyznająca takie środki zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Sąd orzekający wskazał, że powyższe występuje w rozpoznawanej sprawie.
Poza sporem pozostaje bowiem, jak wskazał, że decyzją organu I instancji przyznano skarżącej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2007 w kwocie 5.925,80 zł. Walory te zostały przekazane w dniu [...] grudnia 2007 r. na wskazany przez skarżącą rachunek bankowy.
Po wznowieniu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) decyzją z dnia 2 listopada 2010 r. uchylona została decyzja o przyznaniu płatności bezpośrednich i odmówiono stronie ich przyznania, nakładając sankcję finansową.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem skarżącej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu – decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Wskutek zaskarżenia przez stronę decyzji organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – wyrokiem z dnia 23 maja 2013 r. (sygn. III SA/Wr 188/13) oddalił skargę.
W tak ustalonym stanie faktycznym zostały spełnione wspomniane wcześniej przesłanki pozwalające uznać przyznaną i wypłaconą skarżącej płatność za nienależną w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Przede wszystkim zaś, co najistotniejsze, jak wskazano, doszło do ostatecznego i prawomocnego (we wznowionym postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym) wyeliminowania ze zbioru legalnych aktów administracyjnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2007 r. przyznającej skarżącej jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową za rok 2007. Tym samym powyższe uczyniło wypłaconą kwotę nienależną.
W zaistniałej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji organy procedujące w sprawie nie mogły zatem ponownie kontrolować zasadności i prawidłowości decyzji anulującej ostatecznie i prawomocnie decyzję przyznającą skarżącemu płatność.
Sąd przyjął, że organy niewadliwie oceniły też ustalony stan faktyczny w kontekście art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. trafnie wywodząc, że w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, według art. 73 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia.
Stosownie do dyspozycji art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwala, zdaniem Sądu orzekającego przyjąć, by płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącej za rok 2007 wynikała z pomyłki organu wydającego pozytywną dla strony decyzję o płatnościach.
Ustalony niewadliwie stan faktyczny wskazuje również, zdaniem Sądu, na niewystępowanie przesłanek niwelujących obowiązek zwrotu płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Obowiązek ten ustaje wówczas, gdy okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jeżeli jednak beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.
Niezależnie od ustaleń faktycznych i wyprowadzonych z nich przez organy wniosków – a mianowicie, że między przekazaniem płatności skarżącej ([...] grudnia 2007 r.) a pierwszym powiadomieniem strony o nieuzasadnionym charakterze tej płatności (doręczonym skarżącej w dniu [...] grudnia 2013.r.), a decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia nienależnej kwoty płatności, nie upłynęło dziesięć lat - nie sposób, zdaniem Sądu doszukać się w postępowaniu skarżącej elementów działania w dobrej wierze.
Skoro bowiem skarżąca – mając świadomość skutków prawnych jakie wywołuje przeniesienie prawa własności działek rolnych w trakcie toczącego się postępowania o przyznanie płatności – nie zawiadomiła o tym niezwłocznie (uczyniła to dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r., gdy tymczasem decyzję o przyznaniu płatności otrzymała w dniu [...] grudnia 2007 r.), przeto nie można przyjąć, że w tym zakresie skarżąca dołożyła należytej staranności. Składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, skarżąca podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności rolnych, jednocześnie zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.
Ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwala też uznać, zdaniem Sądu orzekającego, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przewidujący możliwość odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro
Sąd I instancji nie stwierdził też by w trakcie postępowania organy zaniechały zebrania istotnego w sprawie materiału dowodowego i nie podjęły czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, czy też by prowadziły postępowanie w sposób nie budzący zaufania skarżącego.
IV
Skargą kasacyjną wniesioną przez J. Ł., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, jej autor skarżąc w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając w podstawie wskazanej art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:
- 1) art. 29 ust. 1.ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z dnia 9 czerwca 2008 r. z późn. zm.), a także, jak wskazał przywołanych w uzasadnieniu decyzji innych przepisów prawa, w tym unijnych, w tym rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L.2004.141.18), w szczególności art. 73 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia oraz ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w szczególności art. 40 ust. 1, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy.
W podstawie prawnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania:
- 1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 22 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) wskutek naruszenia podstawowej zasady postępowania - dokonywania kontroli zaskarżonej decyzji ze względu na kryterium zgodności z prawem,
- 2) art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. wskutek braku dostatecznego wskazania oraz wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
V
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przypomnieć w tym miejscu wypada, że w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie Sąd II instancji ma obowiązek odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Podkreślić ponadto należy, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Powyższe oznacza, że Sąd kasacyjny nie może zajmować się kwestiami, które nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. W sytuacji gdy skarga kasacyjna oparta zostaje na obu podstawach prawnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a (jak w sprawie niniejszej), a więc na naruszeniu prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów procesowych.
W sprawie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny skarga kasacyjna pośród zarzutów procesowych wskazuje na naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 22 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a) i art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a.
W ramach naruszeń wskazanych przepisów skarżąca zarzuca wadliwe wykonanie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej. Naruszenie art. 141§ 4 p.p.s.a. upatruje natomiast w braku dostatecznego wskazania oraz wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do powyższych zarzutów w sposób opisany w zarzutach i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zdaniem NSA są one niezasadne.
Wydanemu rozstrzygnięciu nie sposób skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 1 §1 i 2 ustawy o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy normuje zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. To, czy ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia była prawidłowa czy też błędna nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Wyjątkowo gdyby np. sąd skontrolował zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności, czy też orzekł w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, przepis ten mógłby stanowić podstawę kasacyjną w powiązaniu z naruszeniem innych przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (wyrok NSA z 14 stycznia 2016r. sygn. IIOSK 644/15) Jednakże w sprawie niniejszej sytuacja taka nie występuje. Okoliczność, iż strona nie zgadza się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może natomiast stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r.).
Zgodnie z przepisem art.141 § 4 p.p.s.a, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Omawiana regulacja określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, który ma służyć wyjaśnieniu stronom powodów rozstrzygnięcia i umożliwić kontrolę instancyjną. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, prawidłowo wyjaśniające przesłanki podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, a przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia jest w pełni możliwe
Z zaskarżonego wyroku jasno wynika dlaczego Sąd I instancji uznał, iż w sprawie doszło do nienależnie pobranych środków z tytułu płatności obszarowych za rok 2007, wskazując bowiem, iż decyzja organu o ich przyznaniu ostatecznie i prawomocnie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd I instancji dokonał również oceny ustalonego przez organy obu instancji stanu faktycznego przyjmując go za niewadliwy w kontekście art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. Uzasadnił też należycie stanowisko dlaczego w zaakceptowanym stanie faktycznym trafnie organy wywiodły, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności według art. 73 ust 4 i 5 tego rozporządzenia. Podniesiony natomiast w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art 141 § 4 p.p.s.a zmierza w gruncie rzeczy do polemiki z podjętym przez Sąd I instancji rozstrzygnięciem.
Treść tego zarzutu i jego uzasadnienie nie koresponduje zatem z treścią powołanego przepisu. W ramach podstawy kasacyjnej określonej art. 174 pkt 2 skarżąca natomiast nie podnosi zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie dokonanych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd ustaleń stanu faktycznego.
Brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w zakresie prawidłowości dokonanych ustaleń stanu faktycznego, wskazanych w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a prowadzi do uznania, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy.
To zaś powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zajmować się okolicznościami faktycznymi, które mogłyby uzasadniać zastosowanie normy art. 73 ust. 4 i art. 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Tym samym odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów wskazanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że zarzut ten również jest nietrafny.
Naruszenie prawa materialnego, będące następstwem jego błędnej wykładni, można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu czyli polega na mylnym zrozumieniu zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też terminu występującego w jego treści.
W uzasadnieniu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna (por. wyrok NSA z 13 października 2011r., sygn. akt II GSK 1010/10 LEX 1151511). Skarżąca nie wyjaśniła na czym, jej zdaniem polega błędna wykładnia zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.
Niewłaściwe zaś zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie - że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego również nie mógł zostać uwzględniony bowiem w świetle zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 73 ust 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustalenie, czy w danej faktycznej sytuacji występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Obowiązujące przepisy prawa nie zawierają żadnych definicji dobrej czy złej wiary. Pojęcia te wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, których istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych. Przyjąć należy jako zasadę, że kwestia dobrej wiary rozumianej jako błędne, subiektywne, ale usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o zgodności postępowania z obowiązującym prawem, musi być w każdej sprawie badana indywidualnie.
Jest też oczywiste, że to beneficjent musi wykazać, iż okoliczności sprawy usprawiedliwiały jego błąd. W rozpoznawanej sprawie organy ARiMR ustaliły, co zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji, że do skarżącej nie znajduje zastosowania skrócony termin przedawnienia bowiem nie wykazała ona dobrej wiary. Przedstawiając fakty i dokonując ich oceny Sąd orzekający uzasadnił swoje stanowisko, wg którego brak dobrej wiary wyklucza to, że skarżąca zbyła część działki zgłoszonej uprzednio do płatności obszarowych, nie informując o powyższym organu, wbrew podjętemu zobowiązaniu. Mając świadomość skutków prawnych jakie wywołuje zbycie wnioskowanych do płatności nieruchomości w trakcie postępowania o ich przyznanie, nie wykazała się tym samym należytą starannością w zakresie ustalenia czy posiada uprawnienia do ich uzyskania.
Skarżąca kasacyjnie uzasadniając zarzut naruszenia art. 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zakwestionowała powyższe ustalenia faktyczne polemizując z dokonaną przez Sąd I instancji ich oceną.
W sytuacji gdy skarżąca kasacyjnie nie zarzuca naruszenia przepisów postępowania ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny nie może zostać podważony.
Natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego nie można uzasadniać kwestionując ustalenia stanu faktycznego, co uczynił w sprawie autor skargi kasacyjnej. Jest to dopuszczalne jedynie w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania pozostają w związku z ustaleniami dotyczącymi okoliczności faktycznych, niemniej jednak dla skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego niezbędne jest jednoczesne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niedostateczne czy błędne ustalenie i ocenę okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli w skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany przyjąć, że wnoszący skargę kasacyjną nie podważa ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie oznacza to, że stanowisko organu jak i Sądu I instancji co do tego, że środki przekazane na rachunek skarżącej nie nastąpiły wskutek pomyłki organu wydającego dla skarżącej pozytywną decyzję o płatnościach, co nie uzasadnia odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranych płatności w świetle art. 73 ust 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/200, jak również, że skarżąca nie wykazała dobrej wiary, a zatem nie stosuje się do niej czteroletni termin przedawnienia z art. 73 ust 5 tego aktu - nie zostało zakwestionowane.
Niezasadne są też zarzuty skargi zastosowania wobec skarżącej przepisów nieobowiązujących.
Rozporządzenie Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r., w świetle którego uznano w sprawie brak podstaw do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności istotnie utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010r. co wynika z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, nie mniej rozporządzenie to, jak wynika z w.w. przepisu stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010r.
Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny działając w granicach skargi kasacyjnej uznał zarzuty wskazanych w skardze przepisów art. 73 ust 4 i ust 5 rozporządzenia 796/2004 za nieusprawiedliwione. W tej sytuacji niezasadny pozostaje też zarzut naruszenia art 29 ust 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR, zgodnie z którym organ ARiMR w postępowaniu prowadzonym na jego podstawie ustala kwoty nienależnie pobranych płatności. Skoro nienależnie pobrane środki finansowe z tytułu płatności obszarowych za rok 2007 stanowią odpowiednio kwoty 3.401, 37zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz 2.524,43 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO), zatem przekraczające równowartość 100 euro, prawidłowość przyjętego rozstrzygnięcia w oparciu o podstawę wskazaną w art. 40 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie budzi wątpliwości. Tym samym zarzut naruszenia tego przepisu również należy uznać za chybiony.
Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej uznał przedstawione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a, skargę kasacyjną oddalił.