Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 896/15 oddalił skargę M. P., P. P. – wspólników spółki cywilnej A. S.C. M. P., P. P. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
Podczas kontroli drogowej pojazdu marki Mercedes Benz nr rej. [...] kierowanego przez P. P. przeprowadzonej w S., stwierdzono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W związku z powyższym P. Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nałożył na M. P. i P. P. karę pieniężną w wysokości 5000 zł.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji nakładającej na stronę karę pieniężną strona podniosła, że wykonywała w dniu kontroli przewóz przyczepy rolniczej potrzebnej do obsługi jej gospodarstwa rolnego w ramach działalności gospodarczej, którą P. P. prowadzi równolegle do działalności w formie spółki cywilnej. Skarżący podnieśli, że przejazd z dnia kontroli podlegał pod wyłączenie z art. 13 pkt 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Stwierdzili, że podczas dowodu z przesłuchania kierującego w charakterze strony kierowca zeznał, że nie rejestrował czasu pracy, ponieważ mając do przejechania 60 km nie był do tego zobowiązany, co świadczy o podleganiu pod wyłączenie spod tego obowiązku. Zdaniem strony protokół kontroli nie stanowi potwierdzenia, że przewóz był wykonywany w ramach spółki cywilnej. W załączeniu do odwołania strona przesłała kserokopie dokumentów potwierdzających prowadzenie przez P. P. działalności rolniczej (decyzja w sprawie ustalenia podatku rolnego, decyzja w sprawie zwrotu podatku akcyzowego, decyzja - nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości).
Decyzją z [...] sierpnia 2015 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 22 a), art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym, art. 13, art. 15 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w chwili zatrzymania do kontroli kierujący pojazdem nie rejestrował swojego czasu pracy, a w tachografie nie znajdowała się wykresówka. Podczas kontroli przesłuchano kierowcę P. P. w charakterze strony. Z jego zeznań wynikało, że od 2008 roku prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą A. S.C. P. P., M. P. i w dniu kontroli jechał do miejscowości P. w celu pożyczenia przyczepy budowlanej, którą zamierzał przewozić rzeczy celem modernizacji nowo zakupionego placu firmowego. Strona dodała, że nie używała wykresówki, gdyż miała do przejechania 60 km, a przy wykonywaniu przewozu "na użytek własny" nie ma obowiązku rejestracji czasu pracy na odcinku do 150 km. W oparciu o zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że kontrolowany przewóz był wykonywany w ramach spółki cywilnej A. S.C.
P. P., M. P., co potwierdza zarówno protokół kontroli wskazujący na wykonawcę przewozu oraz jego charakter, a także treść zeznań kierowcy przesłuchanego w charakterze strony. Organ odwoławczy zauważył, iż argument dotyczący wykonywania przewozu w ramach działalności rolniczej prowadzonej przez P. P. pojawił się dopiero na etapie odwołania, co wskazuje na próbę uniknięcia odpowiedzialności za popełnione naruszenie. W ocenie organu bezspornym jest, że w sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca zastosowanie jednego z wyłączeń spod obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy, o których mowa w art. 13 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, jako że przewóz nie był wykonywany przez przedsiębiorstwo rolnicze, lecz w ramach spółki cywilnej. Wyłączenie spod obowiązku rejestrowania czasu pracy w odległości 100 km od siedziby przedsiębiorstwa nie znajdował zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podkreślił, że dopiero w odwołaniu skarżący, zaprzeczając własnym zeznaniom zaprotokołowanym w dniu kontroli, podniósł okoliczność, że wykonywał przewóz przyczepy rolniczej potrzebnej do obsługi jego gospodarstwa rolnego. Zatem zasadnie organ odwoławczy odmówił wiary przyjmując za własne ustalenia poczynione w oparciu o protokół z kontroli i zeznania złożone przez P. P., a zmiana stanowiska P. P. na etapie odwołania stanowi próbę uniknięcia odpowiedzialności za popełnione naruszenie. Prawidłowo ustalony przez organ stan faktyczny dawał podstawę do przyjęcia, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 6a u.t.d. samochodem będącym własnością spółki i miał obowiązek używania kreskówek w tachografie. Zdaniem Sądu I instancji, tak ustalony stan faktyczny nie dawał podstawy do zastosowania art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 t.j.), zgodnie z którym kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 wyłączone są ze stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.
Chodzi tu o przypadki przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa, a kierowcy nie mają obowiązku używania wykresówek i rejestrowania prędkości pojazdu, własnej aktywności i przebytej drogi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go orzeczeń organów administracji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez absolutnie bezprawne nałożenie na skarżących kary pieniężnej w kwocie 5000 zł. Z racji rzekomo popełnionego naruszenia przepisów ustawy, w sytuacji gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego sprawy, oraz przepisów prawa przywołanych expressis verbis, zarówno w odwołaniu do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie, jak w skardze do WSA w Kielcach pozwalają stwierdzić, że żaden przepis prawa nie wymaga, aby rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i wykonujący w związku z tym przewóz rolniczy, miał obowiązek rejestrować urządzeniem rejestrującym lub cyfrowym wskazania w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Nie może być tak, aby Obywatel RP wówczas, gdy prowadzi zarówno gospodarstwo rolne i także działalność gospodarczą z samej racji tylko prowadzenia obu tych przedmiotów działalności, zawsze był kara karą pieniężną, na zasadzie li tylko zwykłego domniemania prawnie niedopuszczalnego, zgodnie z którym: skoro dany podmiot powadzi działalność prowadzi działalność gospodarczą, a także prowadzi gospodarstwo rolne to w takim wypadku:
A. nie ma prawa posiadać sprzętu rolniczego i korzystać z niego, albowiem zawsze w każdym przypadku podczas kontroli ITD – zostanie taki przejazd akroamatycznie podciągnięty pod wykonywaną działalność gospodarczą, która już zawsze i wszędzie wymaga stosowania wykresówki w tachografie;
B. nie ma także przecież przepisu zabraniającego, by rolnik, który ma gospodarstwo rolne wyposażone profesjonalnie w sprzęt, nie miał prawa prowadzić działalności gospodarczej.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1265 ze zm.), przez uznanie, iż skarżący w dniu 24 kwietnia 2015 r. miał rzekomo wykonywać przewóz drogowy, a zatem miał obowiązek stosować tachograf, a skoro tego nie uczynił, to w takim wypadku kara pieniężna została rzekomo słusznie nałożona w sytuacji, gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego, oraz przepisów prawa a w szczególności: art. 13 pkt 1 lit. b/ oraz art. 3 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, pozwala stwierdzić, że skoro P. P. wykonywała przejazd w zakresie prowadzonego gospodarstwa rolnego, to z mocy ww. przepisów był zwolniony od obowiązku używania wykresówki w tachografie.
Do skargi kasacyjnej skarżący załączył, dokumenty w postaci:
A. oryginału oświadczenia z dnia [...] stycznia 2016 r. – bezpośredniego sąsiada skarżącego K. K., zam. Z. nr [...],[...] -[...] S.;
B. oryginału oświadczenia z dnia [...] stycznia 2016 r. – wspólnika skarżącego P. P. – M. P., zam. T., ul. T. nr [...],[...] -[...] T.,
- – na okoliczność udowodnienia tego, że skarżący P. P. prowadzi gospodarstwo rolne zmechanizowane, w tym także przyczepę rolniczą, ciągnik i pozostałe maszyny, których posiadanie jest warunkiem sine qua non faktycznej możliwości prowadzenia takiego gospodarstwa rolnego - celem zaliczenia tych dokumentów w poczet materiału dowodowego.
Z tych przyczyn stwierdzić należy, iż Sąd I instancji błędnie uznał, że dotychczasowe rozstrzygnięcia administracyjne organu I, oraz II instancji są prawidłowe, albowiem zupełnie nie znajdują one oparcia w materiale dowodowym sprawy. Sąd I instancji pominął fakt, iż organ II instancji w ogóle przekonująco nie wyjaśnił, dlaczego uznaje, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. P. P. miał rzekomo wykonywać przewóz drogowy w zakresie prowadzanej działalności gospodarczej i co za tym idzie miał rzekomo obowiązek używania wykresówki w tachografie, zamontowanym w tym pojeździe, iż skoro w tym dniu P. P. wykonywał prace w gospodarstwie rolnym, a tym samym nie miał obowiązku stosowania żadnych wykresówek w tachografie.
3/ naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 232 i 233 § 1 k.p.c. przez brak podjęcia przez Sąd I intonacji, oraz przez organy administracji I, oraz II instancji, stosownych przewidzianych prawem działań mających na celu w ogóle rozpoznanie istoty sprawy, zgodnie z obowiązującą zasadą prawdy materialnej, co ostatecznie skutkuje stwierdzeniem, iż niniejsze postępowanie jest dotknięte dowolnością w stopniu oczywistym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach miał obowiązek wobec podniesionych zarzutów – przed wydaniem rozstrzygnięcia, wnikliwie zbadać stan faktyczny i dowodowy sprawy, co ostatecznie błędnie jednak nie nastąpiło.
Zdaniem skarżących oczywistym jest w każdym demokratycznym państwie prawa, którym jest niewątpliwie Rzeczypospolita Polska, Państwo ma obowiązek stosownie do przepisów Konstytucji, zgodnie z zasadą sprawiedliwości społecznej chronić prawa i wolności każdego obywatela, oraz przeciwdziałać wszelkim działaniom, wszelkich organów, w tym także organów administracji, podejmujących i wykonujących swe urzędowe zadania i czynności w sposób oczywiście sprzeczny z prawem. Przyzwolenia na takie praktyki bezprawne organów administracji ze strony Państwa, być nie może.
Chociażby z uwagi na wyżej przedstawione okoliczności i ustalenia faktyczne organów administracji, zatwierdzone bezzasadnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zaskarżony wyrok w żadnym wypadku ostać się nie może. Liczne wyżej przedstawione naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, błędy i nieprawidłowe ustalenia organów administracji, oraz Sądu I instancji, skutkowały tym, że wydane sądowe rozstrzygnięcie jest oczywiście wadliwe i ostać się w żadnym wypadku nie może.
Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty nie są trafne.
Rozpatrując powyższą skargę kasacyjną w granicach zakreślonych przez skarżących i w ramach przepisu art. 183 p.p.s.a. należało na wstępie odnieść się do zarzutów procesowych, które podważały przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji ustalony przez organy administracji publicznej obu instancji stan faktyczny, który zdaniem również Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budził poważniejszych wątpliwości.
Organ odwoławczy w sposób bardzo szczegółowy i wyczerpujący ustalił stan faktyczny i odniósł się do zarzutów odwołujących się i w żadnym stopniu nie naruszył przepisów art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 k.p.a.
Koronny dowód w tej sprawie stanowił protokół kontroli drogowej przedmiotowego przejazdu, podczas której stwierdzono brak używania tachografu przez kierowcę pojazdu podlegającego obowiązkowi używania wykresówek, oraz zeznania kierowcy P. P. Zarówno organ odwoławczy jak i Sąd I instancji były uprawnione do oceny materiału dowodowego zgodnie z regułami procesowymi, a wnioski jakie płynęły z tej oceny, były takie, że zmiana zeznań kierowcy w odwołaniu zmierzała jedynie do uniknięcia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Zasadniczy zarzut skarżących podnoszony w skardze kasacyjnej sprowadzał się do twierdzenia, że skarżący jako rolnik prowadzący gospodarstwo rolne przedmiotowy przejazd wykonywał na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie w ramach działalności gospodarczej Spółki cywilnej A.. Zarzut ten miałby znaczenie, gdyby został w sposób wiarygodny potwierdzony w toku kontroli i postępowania administracyjnego, a nie gdy został podniesiony jedynie w celu uniknięcia odpowiedzialności, sprzeczny z wcześniejszymi zeznaniami kierowcy, na podstawie których dokonano ustaleń zawartych w protokole kontroli, do którego kierowca nie wniósł żadnych zastrzeżeń.
Dokonana w ramach swobodnej oceny dowodów analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim zeznań kierowcy, nie mogła być skutecznie podważona przez Sąd I instancji i dlatego przyjęte ustalenia faktyczne, które służyły za podstawę rozstrzygnięcia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wypełniały znamiona przepisów prawa materialnego, które miały w tej sprawie zastosowanie.
Tego rodzaju przejazd określonym pojazdem z przyczepą, co zostało opisane szczegółowo w protokole kontroli, niewątpliwie wymagał użycia tachografu i wykresówek, gdyż tak nakazują przepisy art. 97 ust. 1 pkt 1 u.t.d., art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 34 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 165/2014.
Nie można podzielić poglądu skarżących, że z samego faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego obok prowadzonej innej działalności gospodarczej niezwiązanej z rolnictwem, osoba ta jako rolnik zwolniona jest z obowiązku stosowania się do przepisów ustawy o transporcie drogowym, regulujących używanie tachografu w ramach wykonywania transportu drogowego związanego z działalnością gospodarczą podmiotu gospodarczego, w tym przypadku Spółka cywilna A..
Rozróżnienie transportu wykonywanego przez rolnika na użytek prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego od transportu drogowego podmiotów gospodarczych podlegających ustawie o transporcie drogowym jest wyraźne w przepisach prawa i stosowanie odpowiednich przepisów nie powinno budzić wątpliwości. Wyjątki od przepisów nakazujących obowiązek używania wykresówek w transporcie drogowym, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenie nr 561/2006, znalazły się w ustawie o czasie pracy kierowców, a konkretnie w art. 29 ust. 1 i 2. Dotyczą przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa. Kierowcy w powyższych sytuacjach nie mają obowiązku używania wykresówek.
Słusznie uznał Sąd I instancji, że prawidłowo ustalony przez organ stan faktyczny nie daje podstaw do zastosowania powyższego przepisu, na który powołują się skarżący.
Pozostałe zarzuty skarżących odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 13 pkt 1 lit. b/ i art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez zastosowanie tych przepisów do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego należało uznać za całkowicie chybione, gdyż przede wszystkim nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a ponadto jak już wykazano wyżej, brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i zastosowania cyt. wyżej przepisów prawa materialnego.
Skoro w wyniku prawidłowo przeprowadzonej przez właściwy organ kontroli przejazdu drogowego, pojazdem opisanym szczegółowo w protokole wykonywanego przez skarżących, stwierdzono naruszenie przepisów o transporcie drogowym to zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a konkretnie art. 92a ust. 1 u.t.d. było konieczne.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.